Czy rzeczywiście Gerard Depardieu zapłaci niższy podatek w Rosji

Światowe media głośno opisywały niedawne wydarzenia z życia aktora Gerarda Depardieu, spowodowane nowelizacją francuskiego prawa podatkowego...

Tak, mogą być one inspiracją nie tylko dla dziennikarzy lub polityków, lecz także dla prawników, w tym z zakresu prawa podatkowego. Zmiana zamieszkania lub obywatelstwa mogą bowiem prowadzić do zmian statusu osoby fizycznej jako wyborcy, pracownika, udziałowca lub... podatnika. Warto więc zastanowić się nad statusem podatnika, jaki posiada Gerard Depardieu, będąc obywatelem rosyjskim, zamieszkałym w Belgii i aktywnym zawodowo we Francji. W naszych rozważaniach pominiemy zagadnienie skuteczności rezygnacji z obywatelstwa francuskiego lub możliwość prowadzenia działalności zawodowej przez Gerarda Depardieu jeszcze w innych krajach. Omówienia kazusu w tak okrojonym zakresie dokonamy pod względem wyłącznie rosyjskiego prawa podatkowego.

Aktor zdecydował, że będzie płacić niższe podatki w Rosji. Czy konieczne było przyjęcie w tym celu rosyjskiego obywatelstwa?

W Rosji powstanie obowiązku podatkowego w zakresie dochodów od osób fizycznych nie zależy od posiadania obywatelstwa rosyjskiego. Tak jak w prawie polskim status podatnika w tym zakresie wiąże się z kryterium domicylu osoby fizycznej albo z dochodami osiąganymi na terytorium kraju.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 kodeksu podatkowego Federacji Rosyjskiej podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych są osoby fizyczne, które mają status rezydenta Federacji Rosyjskiej, oraz osoby fizyczne, które nie są rezydentami FR, lecz mają tam źródło dochodów.

Z kolei rezydentami podatkowymi Federacji Rosyjskiej są osoby fizyczne, które nieprzerwanie przebywają faktycznie na terytorium Rosji nie mniej niż 183 dni w ciągu 12 kolejnych miesięcy. Okres pobytu uważany jest za nieprzerwany, jeżeli wyjazd za granicę odbywał się w celu leczenia lub pobierania nauki i był krótszy niż 6 miesięcy.

Jaka obowiązuje tam stawka podatkowa?

Stawka w wysokości 13 proc. jest zasadniczo stosowana wyłącznie wobec podatników mających status rezydenta. Podstawowa stawka podatkowa wobec dochodów osiąganych przez nierezydentów Federacji Rosyjskiej wynosi natomiast 30 proc. Inaczej zaś obliczane są podatki od dywidend z tytułu udziału w zyskach rosyjskich osób prawnych. W tym przypadku stawki wynoszą 9 proc. dla rezydentów i 15 proc. dla nierezydentów.

Zatem w celu uzyskania statusu podatnika w Rosji, którego podatek od dochodów byłby obliczany według niższej stawki podatkowej, Gerard Depardieu musiałby...

Przede wszystkim przebywać w Rosji przez większą część roku. Warunek ten byłby również spełniony mimo braku nieprzerwanego zamieszkania na terytorium Rosji w ciągu wskazanego wyżej okresu, gdyby aktor udowodnił np., że pobyt za granicą był związany z leczeniem i trwał krócej niż 6 miesięcy.

Tyle teoria. A jak to wygląda w praktyce?

Dochody obywatela rosyjskiego, który nie jest rezydentem Federacji Rosyjskiej, czyli nie przybywa na terytorium Rosji co najmniej 183 dni w roku, opodatkowywane są zwykle na podstawie co najmniej dwóch systemów prawnych: rosyjskiego i innego państwa, z którym dana osoba fizyczna jest w określony sposób związana na podstawie innego niż obywatelstwo łącznika. Kryteria, zgodnie z którymi jest ustalana ta więź, oraz zasięg jurysdykcji podatkowej branych pod uwagę państw wobec określonego rodzaju dochodów zazwyczaj są określane w międzynarodowych umowach bilateralnych, zawartych w celu unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od obowiązków podatkowych. Zgodnie z art. 7 rosyjskiego kodeksu podatkowego reguły ustanowione w tych umowach mają pierwszeństwo w stosowaniu wobec krajowego prawa podatkowego. Przykładowo, jeżeli obywatel rosyjski mieszka stale lub posiada pobyt zwyczajny w Belgii, a pracuje lub ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze we Francji, to jego dochody mogą podlegać opodatkowaniu na podstawie aż trzech systemów prawnych. Klucze do reguł kolizyjnych, wskazujących prawo właściwe do opodatkowania poszczególnych dochodów, pochodzących z różnych źródeł, w podanej powyżej sytuacji należy szukać w trzech aktach normatywnych:

1. Konwencji między Francją a Belgią w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i ustanowienia reguł wzajemnej współpracy administracyjnej i prawnej w zakresie podatków od dochodów, zawartej w Brukseli 10 marca 1964 r.;

2. Konwencji między Rządem Federacji Rosyjskiej a Rządem Królestwa Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania uchylaniu się opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, zawartej w Moskwie 16 czerwca 1995 r.;

3. Konwencji między Rządem Federacji Rosyjskiej a Rządem Republiki Francuskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania uchylaniu się opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, zawartej w Paryżu 26 listopada 1996 r.

To skomplikowane. Czy któraś z tych umów jest ważniejsza?

Z punktu widzenia opodatkowania w Rosji podstawowe znaczenie mają dwie ostatnie konwencje. Zawierają one własne, bardzo zbliżone definicje rezydenta podatkowego. I tak według ogólnej reguły, rezydentem danego państwa jest osoba, która w tym państwie ma miejsce zamieszkania lub miejsce stałego pobytu. Konwencje ustanawiają także kaskadę alternatywnych kryteriów, umożliwiających powiązanie danej osoby z określonym państwem, w przypadku gdy nie ma możliwości jednoznacznego określenia jej miejsca zamieszkania (ośrodek interesów życiowych, miejsce zwykłego pobytu, obywatelstwo, porozumienie wzajemne organów podatkowych).

Czy to już wszystkie kryteria?

Wskazanie w sposób opisany powyżej państwa, w którym opodatkowywany określony rodzaj dochodów, nie zawsze oznacza, że opodatkowanie nastąpi na podstawie przepisów wyłącznie tego państwa. Kwestia ta rozstrzygana jest dalej przez przepisy bezpośrednio dotyczące metod uniknięcia podwójnego opodatkowania. Każde państwo umawiające się stosuje swoje metody. W przypadku Rosji kwota podatku od dochodu, który zgodnie z postanowieniami jednej z wyżej wymienionych konwencji opodatkowywany jest w drugim państwie, jest odliczana od podatku należnego w Rosji.

Czy zatem budżet Rosji może liczyć na znaczne wpływy z tytułu opodatkowania niemałych dochodów aktora?

W przypadku Gerarda Depardieu organom podatkowym nie będzie łatwo ustalić prawidłowej wysokości zadeklarowanego lub zapłaconego podatku dochodowego. Prawdopodobnie większość dochodów aktora nie będzie opodatkowywana w Rosji. Przynajmniej w najbliższej przyszłości.

@RY1@i02/2013/044/i02.2013.044.071000200.802.jpg@RY2@

materiały prasowe

Alena Rzepka, prawnik, koordynator Russian Desk w Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Organom podatkowym Federacji Rosyjskiej nie będzie łatwo ustalić prawidłową wysokość zadeklarowanego lub zapłaconego przez aktora podatku dochodowego

Rozmawiała Ewa Ciechanowska