W jaki sposób rozliczyć pożyczkę dla spółki jawnej od udziałowca

Pamiętać należy, że pożyczka od wspólnika dla spółki jawnej podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (dalej: PCC). W opisanej sytuacji należy stosować zasady właściwe dla umowy spółki, a nie umowy pożyczki, dlatego stawka podatku wynosi 0,5 proc. Wynika to z art. 1 ust. 3 pkt 1 ustawy o PCC, zgodnie z którym pożyczkę udzieloną spółce przez wspólnika na gruncie PCC uważa się za zmianę umowy spółki osobowej. Czynność ta nie korzysta ze zwolnienia, a podstawę opodatkowania stanowi kwota lub wartość pożyczki.

Na uwadze należy mieć również regulacje w zakresie określenia przychodu i kosztów jego uzyskania po stronie spółki oraz wspólników. Artykuł 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT wskazuje, że przychodem z działalności gospodarczej jest wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Oblicza się je zgodnie z art. 11 ust. 2-2b ustawy o PIT, czyli na podstawie cen rynkowych. Przychodem takim w opisywanej sytuacji jest wartość odsetek, jakie spółka musiałaby zapłacić, gdyby zaciągnęła kredyt bankowy w kwocie odpowiadającej otrzymanej pożyczce.

Występuje tutaj wyjątek określony w art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT. Zgodnie z nim zwalnia się z podatku wartość świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń otrzymanych od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn.

Należy pamiętać, iż przepisy ustawy o PIT wskazują, że w przypadku spółki niebędącej osobą prawną podatnikami podatku dochodowego są jej wspólnicy, a nie sama spółka. Ich przychody z tytułu udziału w takiej spółce określa się proporcjonalnie do prawa wspólnika w udziale z zysku, a w przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku są równe. Powyższe zasady mają zastosowanie również do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, wydatków niestanowiących KUP, strat oraz ulg podatkowych.

Zatem przychód w wysokości odsetek, które spółka musiałaby zapłacić w przypadku zaciągnięcia pożyczki na zasadach rynkowych, z nieodpłatnego świadczenia polegającego na udzieleniu spółce nieoprocentowanej pożyczki przez jednego ze wspólników, wykażą w odpowiedniej wysokości poszczególni wspólnicy spółki - zakładając, że nie ma między nimi powiązań rodzinnych. Będzie to dotyczyło jednak tylko tych wspólników, którzy pożyczki nie udzielili. Natomiast w stosunku do wspólnika, który pożyczkę udzielił, przychód taki nie wystąpi. Z podatkowego punktu widzenia jest to bowiem świadczenie "dla siebie samego". Co za tym idzie, jak potwierdziło Ministerstwo Finansów w interpretacji z 4 kwietnia 2002 r., nr PB4/AK-031-23/02, u wspólnika takiego nie wystąpi przychód z nieodpłatnego świadczenia. Natomiast gdyby pożyczka taka była oprocentowana, to zapłacone od niej odsetki przez spółkę nie będą u tego wspólnika, który udzielił pożyczki, kosztami podatkowymi. Jak bowiem wskazuje art. 23 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT, nie uważa się za KUP odsetek od własnego kapitału włożonego przez podatnika w źródło przychodów.

Z kolei po zwrocie pożyczki odsetki będą dla wspólnika udzielającego pożyczki przychodem podlegającym opodatkowaniu. W art. 9 ust. 1 ustawy o PIT została ustalona zasada powszechności opodatkowania, w świetle której opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem wymienionych w tym przepisie. Z kolei w myśl art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się odsetki od pożyczek. Tym samym, niezależnie od szczególnego trybu udzielenia przez wspólnika pożyczki spółce osobowej, otrzymane przez wspólnika odsetki są dla niego przychodem z kapitałów pieniężnych. Te zaś podlegają opodatkowaniu według ryczałtowej stawki 19 proc. Co więcej, przychód ten należy ustalać jako całość otrzymanych przez wspólnika odsetek. Potwierdza to m.in. Izba Skarbowa w Katowicach w interpretacji z 20 grudnia 2013 r. (nr IBPBI/1/415-986/13/JS).

@RY1@i02/2014/203/i02.2014.203.07100080a.802.jpg@RY2@

Krzysztof Biernacki doradca podatkowy

Krzysztof Biernacki

doradca podatkowy

Podstawa prawna

Art. 14 ust. 2 pkt 8, art. 21 ust. 1 pkt 125, art. 23 ust. 1 pkt 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.). Art. 1 ust. 3 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 ze zm.).