O uldze na dzieci

sygn. akt II FSK 1509/14

WYROK NSA z 10 czerwca 2016 r.

O CO TOCZYŁ SIĘ SPÓR

Chodziło o podatniczkę, której roczne dochody były niższe niż 56 tys. zł, ale łączne dochody jej oraz męża przekraczały 112 tys. zł. Spór dotyczył tego, czy może ona skorzystać z ulgi na dzieci. Podatniczka miała z mężem jedno dziecko. A od 2013 r. z ulgi na jedno dziecko można skorzystać w przypadku, gdy dochody małżonków nie przekraczają 112 tys. zł. Natomiast osoby samotnie wychowujące jedno dziecko mogą skorzystać z ulgi, o ile ich dochody nie przekraczają 56 tys. zł rocznie. Podatniczka twierdziła, że do przepisów o uldze na dzieci należy zastosować wykładnię prokonstytucyjną. Jej zdaniem ustawodawca nie mógł stworzyć przepisów, które dyskryminują podatników pozostających przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim, z których żaden nie jest pozbawiony praw rodzicielskich do wspólnego dziecka ani nie odbywał w roku podatkowym kary pozbawienia wolności. Powoływała się ona na art. 71 Konstytucji RP, który nakazuje traktować małżonków w sposób uprzywilejowany w stosunku do podatników niepozostających w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, innych niż osoby samotnie wychowujące małoletnie dzieci, a więc takich jak konkubenci czy rozwodnicy. Twierdziła także, że rozstrzygnięcie organu pozbawiające ją prawa do ulgi zmuszałoby ją do pozostawania z mężem w separacji. Dyrektor IS w Warszawie uznał jednak, że podatniczka nie może skorzystać z ulgi prorodzinnej, skoro przez cały rok będzie w związku małżeńskim, a łączne dochody jej i męża przekroczą 112 tys. zł. Wynika to wprost z ustawy o PIT. Organ przyznał jednak, że jeśli w trakcie roku zostanie orzeczona separacja małżonków, a jej dochody nie przekroczą 56 tys. zł, to wtedy będzie mogła skorzystać z ulgi. Stanowisko organu zaakceptował WSA w Warszawie, a później NSA.

ROZSTRZYGNIĘCIE

NSA uznał, że art. 27f ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o PIT nie budzi wątpliwości konstytucyjnych ani żadnych innych. Stanowisko organu jest zgodne z literalną wykładnią tego przepisu. Skoro w stanie faktycznym dochody małżonków przekroczyły limit 112 tys., podatniczka nie mogła skorzystać z ulgi na dzieci. Zgodnie z art. 71 Konstytucji RP państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Zdaniem NSA, skoro nowelizacja ustawy o PIT wprowadziła kryterium dochodowe tylko dla małżeństw z jednym dzieckiem i osób z jednym dzieckiem, a dla pozostałych nie, to spełnione zostały wymogi konstytucyjne.

PODSUMOWANIE

W sporze zwyciężyła literalna wykładnia. Argumentacja podatniczki nie była jednak pozbawiona logiki, więc możliwy był również wyrok zgodny z wykładnią celowościową, gdyby sąd zdecydował się na odstąpienie od wykładni gramatycznej. Ponieważ tak się nie stało, upadła nadzieja do skorzystania z ulgi przez osoby w małżeństwach, których dochód nie przekracza rocznie 56 tys. zł.