Jak rozliczać zapomogi otrzymane od byłego pracodawcy

ekspert z Działu Prawnego Auxillium

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są świadczenia rzeczowe lub ekwiwalenty pieniężne w zamian tych świadczeń otrzymywane przez emerytów i rencistów w związku z łączącym ich poprzednio z zakładami pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy oraz od związków zawodowych – do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł. Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy o PIT wolne są również zapomogi otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł.

W przypadku gdy świadczenia otrzymane przez emerytów i rencistów, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunkiem pracy, przekroczą kwotę 2280 zł – to nadwyżka podlega opodatkowaniu 10-proc. podatkiem.

Z przedmiotowego zwolnienia nie mogą korzystać świadczenia pieniężne, które nie mają swojego odpowiednika w pierwotnym prawie do świadczenia rzeczowego. Ustawodawca nie dokonał w omawianym przepisie wyszczególnienia rodzajów świadczeń rzeczowych. Świadczeniami rzeczowymi są świadczenia w naturze (nie w pieniądzu), np.: paczki żywnościowe, bilety na imprezy sportowe, kulturalne, oświatowe itp. Do rzeczowych świadczeń okolicznościowych zalicza się również bony towarowe uprawniające do zakupu w sklepach artykułów spożywczych i przemysłowych, pod warunkiem, że nie podlegają wymianie za pieniądze. Ponadto z tego zwolnienia nie mogą korzystać wszystkie świadczenia pieniężne wypłacane emerytom i rencistom. Wolne od podatku są te świadczenia pieniężne, które wypłacane są w zamian za świadczenia rzeczowe, które są ich ekwiwalentem.

Zapomogi oraz inne świadczenia pieniężne wypłacone emerytom i rencistom w zamian za świadczenia rzeczowe do kwoty 2280 zł rocznie dla podatnika będą korzystały ze zwolnienia na mocy art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT, ponieważ spełniać będzie wszystkie warunki zwolnienia. Stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT od uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dochodów (przychodów) pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu świadczeń otrzymanych przez emerytów i rencistów, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunkiem pracy, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 26 i 38 – w wysokości 10 proc. należności. Należy zwrócić uwagę, że art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT nie koliduje z art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT, który jest wyjątkiem od ogólnej zasady opodatkowania świadczeń otrzymywanych przez emerytów i rencistów.

Reasumując, zwrócić należy uwagę na wyrok NSA z 21 sierpnia 1996 r. (sygn. akt: III SA 621/96), który precyzuje, że podatkiem w formie ryczałtu są objęte jedynie te nadzwyczajne świadczenia wypłacane emerytom i rencistom, które im przysługują po przejściu na emeryturę lub rentę. Nie są natomiast objęte przychody wymienione w art. 12 ust. 1 ustawy o PIT, chociażby nawet były one wypłacone po przejściu na emeryturę lub rentę.