Renta lub emerytura z Niemiec może być opodatkowana w Polsce

Republika Federalna Niemiec to jedno z najbardziej popularnych państw Unii Europejskiej, gdzie Polacy podejmują pracę bezpośrednio u niemieckiego pracodawcy czy też są oddelegowywani do pracy w Niemczech przez polskiego pracodawcę. Jak wskazuje Izabella Budek, starszy konsultant w dziale doradztwa podatkowego w PricewaterhouseCoopers, praca za granicą ma wpływ na prawo do uzyskania świadczeń społecznych w Polsce. Jeśli osoba jest uprawniona do emerytury czy renty w innym państwie UE, to co do zasady można transferować takie świadczenia do Polski. Dlatego warto przyjrzeć się, jak wygląda system emerytalny w Niemczech.

System emerytalny w Niemczech opiera się (podobnie jak w Polsce) na trzech filarach, tj.:

● I filar (podstawowy) ma charakter obowiązkowy i powszechny; wkład stanowią wpłacane składki w okresie aktywności zawodowej;

● II filar (uzupełniający, dobrowolny) zarządzany przez firmowe systemy emerytalne, które działają pod właściwymi przepisami krajowymi, choć to pracodawca niemiecki może podjąć decyzję o ich utworzeniu;

● III filar (nieobowiązkowy) - w tym filarze pracownik sam (prywatnie) gromadzi pieniądze, które są odpowiednio inwestowane, tak aby zwiększyć swoje środki na przyszłą emeryturę.

Jak wyjaśnia Izabella Budek, co do zasady, wszyscy pracownicy zatrudnieni w Niemczech podlegają obowiązkowemu systemowi ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych bez względu na obywatelstwo czy siedzibę pracodawcy. Oczywiście podstawą do naliczenia składek jest wynagrodzenie wypłacane pracownikowi.

- To pracodawca jest zobowiązany (podobnie jak w Polsce) do potrącenia z wynagrodzenia pracownika jego części składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz wpłatę ich na konto niemieckiej instytucji ubezpieczeniowej - tłumaczy Izabella Budek.

Dodaje, że w przypadku pracowników, którzy są tymczasowo oddelegowani mogą oni podlegać wyłączeniu z niemieckiego obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych w trybie wyjątkowym po uzyskaniu poświadczenia tzw. formularza E-101 z polskiego ZUS (o ile pracownik polskiej spółki chce pozostać w systemie ubezpieczeń społecznych w Polsce). Na takie rozwiązanie w wielu przypadkach konieczna jest zgoda niemieckich władz ubezpieczeniowych.

Obecnie wiek emerytalny w Niemczech wynosi 65 lat (dla kobiet i mężczyzn), jednak od 2012 roku wchodzą w życie przepisy tzw. reformy Riestera, umożliwiające prywatne zabezpieczenie na starość w formie renty kapitałowej. Według informacji Izabelli Budek ustawowy wiek przejścia na emeryturę zostanie podniesiony z 65 na 67 lat. W latach 2012-2035 wiek emerytalny będzie stopniowo podwyższany o miesiąc.

- To nowe rozwiązanie dotyczy obywateli RFN urodzonych w 1947 roku i młodszych - podkreśla ekspert PricewaterhouseCoopers.

Wskazuje też, że w UE obowiązuje zasada koordynacji świadczeń. Dopiero co najmniej 12 miesięcy ubezpieczenia emerytalno-rentowego za granicą uprawnia do odpowiedniej części świadczenia z tamtego kraju. Warunkiem uzyskania każdego rodzaju niemieckiej renty czy emerytury jest wcześniejsze opłacanie składek przez określony okres. Minimalny okres ubezpieczenia wynosi, zależnie od rodzaju renty, 5, 15 lub 35 lat.

Jeśli osoba pracowała i w Polsce, i w Niemczech, wówczas po osiągnięciu wieku emerytalnego będzie otrzymywała emeryturę z dwóch krajów. Izabella Budek mówi, że wysokość świadczenia emerytalnego będzie zależała od liczby lat wypracowanych w poszczególnych krajach i wysokości odprowadzonych składek.

- Niestety, Polacy, którzy pracowali w NRD, nie mogą liczyć na niemiecką emeryturę (ich składki rząd NRD przekazywał polskiemu rządowi), jednak tamten czas pracy jest im wliczany do stażu w Polsce, a składki będą przeliczone tak, jakby na podobnych stanowiskach pracowali w Polsce (należy posiadać odpowiednią dokumentację, gdy jej brak, należy szukać w odpowiednich archiwach w Niemczech) - radzi Izabella Budek.

Podkreśla też, że osoba mająca miejsce zamieszkania w Polsce, która otrzymuje rentę lub emeryturę z Niemiec, będzie musiała opodatkować to świadczenie PIT w Polsce. Zasady tej nie stosuje się do świadczeń otrzymywanych z obowiązkowego systemu ubezpieczeń socjalnych Niemiec, które podlegają opodatkowaniu w Niemczech.

Polska ustawa o PIT zwalnia z opodatkowania otrzymywane zza granicy:

● renty inwalidzkie z tytułu inwalidztwa wojennego,

● kwoty zaopatrzenia przyznane ofiarom wojny oraz członkom ich rodzin,

● renty wojskowe osób, których inwalidztwo powstało w związku z przymusowym pobytem na robotach w III Rzeszy Niemieckiej w latach 1939-1945.

Ustawodawca polski postawił jednak warunek przedstawienia płatnikowi dokumentu instytucji zagranicznej stwierdzającej charakter przyznanego świadczenia.

Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Hansjörga von der Mehdena, menedżera, doradcy podatkowego w PricewaterhouseCoopers Düsseldorf, opodatkowanie emerytur w Niemczech jest skomplikowane. W roku 2005 zmieniono zasady opodatkowania emerytur w Niemczech, zwłaszcza w zakresie państwowych emerytur oraz systemów emerytalnych zarządzanych przez pracodawców niemieckich. Polega ona głównie na odroczeniu opodatkowania do momentu otrzymania świadczeń emerytalnych.

Hansjörg von der Mehden podkreśla, że na czas konwersji tych zmian, które mają trwać w pierwszej fazie do 2025 roku (wyłączenie z opodatkowania składek emerytalnych), a ostatecznie do 2040 roku (całkowite opodatkowanie świadczeń), w Niemczech obowiązuje skomplikowany system mieszany (malejącego co roku) częściowego opodatkowania składek oraz (rosnącego co roku) częściowego opodatkowania świadczeń. Przykładowo, w 2009 roku zwolnienie podatkowe składek wynosi 68 proc. (w 2010 - 70 proc.; w 2011 - 72 proc.), a procent opodatkowania świadczeń emerytalnych to 58 proc. (w 2010 - 60 proc.; w 2011 - 62 proc.). Świadczenia są częściowo (od 2040 roku całkowicie) opodatkowane jako inny przychód z zastosowaniem obowiązujących stawek PIT. Jednocześnie kwota 102 euro stanowi kwotę wolną od podatku.

- Emeryt niemiecki nie podlega składkom na ubezpieczenia społeczne od swojego przychodu z emerytury, jednak musi zapłacić składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz pielęgnacyjne, które są potrącane od jego emerytury. Składki są częściowo (od 2025 roku całkowicie) wyłączone z opodatkowania - podsumowuje Hansjörg von der Mehden.

Rodzaje ubezpieczeń

Niemiecki system składa się z pięciu podstawowych ubezpieczeń:

● ustawowe ubezpieczenie emerytalne (Rentenversicherung),

● ustawowe ubezpieczenie zdrowotne (Gesetzliche Krankenversicherung),

● ustawowe ubezpieczenie na wypadek bezrobocia (Arbeitslosenversicherung),

● ustawowe ubezpieczenie pielęgnacyjne (Pflegeversicherung),

● ustawowe ubezpieczenie od następstw wypadków (Unfallversicherung).

@RY1@i02/2009/238/i02.2009.238.086.006a.001.jpg@RY2@

Naliczanie niektórych składek w RFN

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl