Jak opodatkowany jest abonament medyczny otrzymany od firmy

Zapewnienie opieki medycznej pracownikom jest powszechną praktyką w wielu firmach. Pracodawca oferuje abonamenty medyczne swoim pracownikom, za które sam ponosi opłaty. W takiej sytuacji - zgodnie z interpretacjami organów podatkowych - pracownik otrzymuje przychód, który trzeba wykazać w rocznym zeznaniu i zapłacić od niego PIT.

Organy podatkowe podkreślają, że usługa objęcia opieką medyczną, finansowana pracownikom przez pracodawcę, jest powszechna na polskim rynku i odpłatność z tego tytułu wynika z faktu objęcia opieką medyczną, a nie z faktu korzystania z konkretnych świadczeń. Przychód powstaje dlatego, że gdyby pracownik nie otrzymał świadczenia medycznego od szefa, mógłby sam zawrzeć taką umowę, ponosząc z tego tytułu wydatek.

Przykład 1

Firma wykupiła dla swoich pracowników pakiet usług medycznych. Zapłaciła za niego jedną, zryczałtowaną opłatę. Nie wszyscy jednak z niego korzystają, bo nie mają takiej potrzeby. Czy przychód u pracownika powstanie dopiero w momencie skorzystania z usług lekarza?

Nie. O powstaniu przychodu ze stosunku pracy nie przesądza fakt skorzystania przez pracownika z konkretnej usługi medycznej, lecz samo otrzymanie przez pracownika i np. jego rodzinę abonamentu (o określonej wartości pieniężnej). Objęcie pracownika nieobowiązkową opieką medyczną stanowi nieodpłatne świadczenie, którego wartość ustala się według cen jego zakupu. Ryczałtowy sposób opłacania przez pracodawcę kosztów związanych z otoczeniem pracowników nieobowiązkową opieką medyczną nie stanowi przeszkody w ustaleniu wartości świadczenia przypadającego na każdego uprawnionego pracownika. Przychód powstaje w momencie dokonania opłaty, na podstawie której pracownik otrzymuje prawo do korzystania z usług medycznych. Wartość świadczenia medycznego opłaconego za pracownika i członka rodziny pracodawca ma obowiązek doliczyć do wynagrodzenia wypłaconego w danym miesiącu i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy.

Będąc osobą uprawnioną do świadczeń medycznych objętych pakietem, pracownik w danym miesiącu może nie skorzystać z żadnych usług lub też skorzystać z usług o faktycznej wartości daleko wykraczających poza odpłatność ryczałtową. Liczba faktycznie wykorzystanych usług przez pracownika nie wpływa na wysokość odpłatności ustalonej w sposób ryczałtowy. Wartość ta jest stała i jest ponoszona za gotowość świadczenia usług objętych pakietem na rzecz konkretnego pracownika w okresie, za który została zapłacona.

Nieodpłatnym świadczeniem firmy na rzecz jej pracowników nie jest korzystanie przez tych pracowników z konkretnych usług medycznych, lecz fakt objęcia pracowników i ich rodzin opieką medyczną.

Zakres opodatkowania

W Polsce obowiązuje zasada powszechności opodatkowania. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Wśród źródeł przychodów ustawodawca wymienia m.in.: stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, pracę nakładczą, emeryturę lub rentę.

Przy opodatkowaniu abonamentów medycznych kluczowe znaczenie będą miały przychody ze stosunku pracy. Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Według urzędników skarbowych użyty zwrot w szczególności oznacza, że wymienione kategorie przychodów zostały wymienione jedynie przykładowo. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym.

Opieka obowiązkowa

Pracodawcy mogą, ale nie muszą finansować pracownikom dodatkowych abonamentów medycznych. To, co musi pracodawca, wynika z kodeksu pracy. Zgodnie z jego przepisami wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie są przeprowadzane na koszt pracodawcy. Pracodawca ponosi także inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami, niezbędnej z uwagi na warunki pracy. Wartość tego rodzaju świadczeń otrzymanych przez pracownika od pracodawcy nie stanowi przychodu pracownika i tym samym nie podlega opodatkowaniu PIT.

Pakiet dodatkowy

Przejdźmy teraz do usług medycznych oferowanych przez firmy pracownikom poza medycyną pracy. W przypadku zakupu przez pracodawcę pakietu usług medycznych uprawniających poszczególnych pracowników do skorzystania z określonych świadczeń ich wartość stanowi przychód ze stosunku pracy.

W praktyce zdarzają się też przypadki, że pracodawca oferuje abonament medyczny nie tylko dla swoich pracowników, ale także dla członków ich rodzin. Wówczas łączna wartość kosztów poniesionych przez zakład pracy przypadająca na pracownika i członków jego rodziny stanowi przychód ze stosunku pracy tego pracownika. Abonament medyczny dla członków rodziny jest nieodpłatnym świadczeniem otrzymanym przez pracownika. Organy podatkowe tłumaczą, że gdyby nie łączący pracownika z pracodawcą stosunek pracy, członek rodziny nie otrzymałby tego świadczenia. Nie ma zatem uzasadnienia, aby w tym przypadku przychód przypisywać osobie trzeciej, np. żonie pracownika, która z abonamentu medycznego korzysta dzięki pracodawcy męża.

Przykład 2

Pracodawca opłaca abonamenty medyczne za pracowników w formie ryczałtu. Pakiet przeznaczony jest dla każdego pracownika. Jak każdemu z nich określić wartość przychodu?

W przypadku pakietów medycznych oferowanych przez pracodawców pracownikom nie ma trudności z indywidualizacją świadczenia. Takiego zdania są organy podatkowe, które wyjaśniają, że w momencie wykupu usług medycznych znana jest zarówno globalna kwota przypadająca do zapłaty, jak i liczba pracowników, dla których wykupiono świadczenia. W tej sytuacji ustalenie przychodu u poszczególnych pracowników jest sprawą oczywistą, nawet jeżeli umowa nie określa jednostkowej ceny pakietu medycznego.

Ważne

Wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się - jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi zakupione - według cen zakupu

Obowiązki płatnika

Wartość dodatkowego świadczenia medycznego dla pracownika i członków jego rodziny, niezwiązanego z medycyną pracy, którego na mocy odrębnych przepisów firma nie jest zobowiązana ponosić, stanowi dla pracownika nieodpłatne świadczenie. W związku z tym pracodawca ma obowiązek doliczyć go do wynagrodzenia wypłaconego w danym miesiącu i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy. Fakt skorzystania lub nieskorzystania przez pracownika w danym miesiącu z usługi pozostaje bez wpływu na sposób opodatkowania tego typu świadczeń.

Ewa Konderak

ewa.konderak@infor.pl