ABC ulg podatkowych - wykorzystaj je w PIT za 2008 rok

Możliwość skorzystania z każdej ulgi podatkowej pozwala na zmniejszenie zobowiązania podatkowego. Jedne ulgi są oczywiście odliczane od dochodu, inne od podatku. Jednak na początek jedna bardzo ważna uwaga: aby skorzystać z ulgi podatkowej, trzeba spełnić wszystkie warunki uprawniające do niej. Ponadto bardzo ważne jest właściwe udokumentowanie odliczeń. Bez tego z ulg nie skorzystamy.

Podatnicy, którzy w roku podatkowym opłacali składki ubezpieczeniowe, mogą uwzględnić je w zeznaniu rocznym. Składki społeczne odliczane są od dochodu w pełnej wysokości. Natomiast składki zdrowotne odlicza się od podatku, ale kwota, o którą zmniejsza się podatek, nie może przekroczyć 7,75 proc. podstawy wymiaru tej składki.

Podatnik ma również prawo do skorzystania z ulg podatkowych. Są to odliczenia przewidziane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ulgi występujące jako odliczenia od dochodu to: darowizny na pożytek publiczny lub kult religijny; ulga na krew; ulga rehabilitacyjna; ulga z tytułu używania internetu; ulga na nabycie nowych technologii. W ramach praw nabytych podatnicy mogą również korzystać z ulgi odsetkowej, odliczanej od dochodu.

Druga grupa ulg to odliczenia od podatku. Tu poza odliczeniem składki zdrowotnej podatnicy, którzy wychowują w roku podatkowym dzieci, mają prawo do skorzystania z ulgi prorodzinnej.

Korzystając z ulg podatkowych trzeba pamiętać, że do zeznań rocznych trzeba dołączyć odpowiednie załączniki. Przy ulgach mieszkaniowych jest to zawsze PIT/D, przy pozostałych odliczeniach będzie to załącznik PIT/O.

Z ulgi rehabilitacyjnej w rozliczeniu PIT za 2008 rok, podobnie jak w latach poprzednich, mogą skorzystać podatnicy, którzy są niepełnosprawni lub mają na utrzymaniu następujące osoby niepełnosprawne: współmałżonek, dzieci własne i przysposobione, dzieci obce przyjęte na wychowanie, pasierbowie, rodzice, rodzice współmałżonka, rodzeństwo, ojczym, macocha, zięciowie i synowe - jeżeli w roku podatkowym dochody tych osób niepełnosprawnych nie przekraczają 9120 zł.

Aby podatnik mógł skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej, musi posiadać orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem odliczenia wydatków rehabilitacyjnych jest posiadanie przez osobę, której dotyczy wydatek:

1) orzeczenia o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, określonych w odrębnych przepisach, lub

2) decyzji przyznającej rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną, albo

3) orzeczenia o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia, wydanego na podstawie odrębnych przepisów.

Ulga polega na odliczeniu poniesionych wydatków od dochodu. Jednak wydatki, które podlegają odliczeniu, są wymienione w specjalnym katalogu, zawartym w ustawie o PIT. I tak za wydatki rehabilitacyjne uważa się wydatki poniesione na:

1) adaptację i wyposażenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,

2) przystosowanie pojazdów mechanicznych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,

3) zakup i naprawę indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego,

4) zakup wydawnictw i materiałów (pomocy) szkoleniowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,

5) odpłatność za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym,

6) odpłatność za pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, za pobyt w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne,

7) opłacenie przewodników osób niewidomych I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa, w kwocie nieprzekraczającej w roku podatkowym 2280 zł,

8) utrzymanie przez osoby niewidome psa przewodnika - w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 2280 zł,

9) opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa,

10) opłacenie tłumacza języka migowego,

11) kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25 roku życia,

12) leki - w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a kwotą 100 zł, jeśli lekarz specjalista stwierdzi, że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki (stale lub czasowo),

13) odpłatny, konieczny przewóz na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne:

a) osoby niepełnosprawnej - karetką transportu sanitarnego,

b) osoby niepełnosprawnej, zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16 - również innymi środkami transportu niż wymienione w lit. a),

14) używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność (współwłasność) osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa lub podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa albo dzieci niepełnosprawne, które nie ukończyły 16 roku życia, dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne - w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł,

15) odpłatne przejazdy środkami transportu publicznego związane z pobytem:

a) na turnusie rehabilitacyjnym,

b) w zakładach, o których mowa w pkt 6,

c) na koloniach i obozach dla dzieci i młodzieży, o których mowa w pkt 11.

Wydatki rehabilitacyjne albo odliczane są w pełnej wysokości, albo w granicach limitu. W przypadku odliczenia nielimitowanego niezbędne jest udokumentowanie faktu ich poniesienia oraz wysokości kwoty, w jakiej zostały poniesione. Przy odliczeniu limitowanym konieczne jest jedynie wykazanie (uprawdopodobnienie), że wydatki były ponoszone. Nie jest natomiast wymagane posiadanie dokumentów stwierdzających wysokość, w jakiej zostały poniesione.

Trzeba pamiętać, że wysokość wydatków na cele rehabilitacyjne ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie. Dokumentować nie trzeba jedynie wydatków poniesionych na: opłacanie przewodnika osoby niewidomej, utrzymanie psa przewodnika i używanie samochodu osobowego w celu dojazdów na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne.

Jeśli podatnik spełnia warunki do skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej i poniósł w 2008 roku wydatki, o które może pomniejszyć swój dochód, trzeba będzie wykazać je w rocznym PIT. Odliczeń dokonuje się od dochodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych według skali podatkowej. Korzystając z ulgi po zakończeniu roku podatkowego, odliczenie to wykazuje się w zeznaniu PIT-36 lub PIT-37, do których należy dołączyć informację o odliczeniach PIT/O (załącznik do zeznania).

Co ważne, odliczeniu od dochodu podlegają te wydatki, które nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub nie zostały odliczone na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne lub od dochodu na podstawie ustawy o podatku tonażowym. Ponadto nie można odliczać wydatków, które zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

Wydatki rehabilitacyjne podlegają odliczeniu od dochodu, jeżeli nie zostały sfinansowane (dofinansowane) ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych albo nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie. W przypadku gdy wydatki były częściowo sfinansowane (dofinansowane) z tych funduszy (środków), odliczeniu podlega różnica pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną (dofinansowaną) z tych funduszy (środków) lub zwróconą w jakiejkolwiek formie.

Jedną z najbardziej popularnych wśród podatników ulg jest ulga internetowa. To odliczenie dokonywane jest również od dochodu i dotyczy poniesionych w roku podatkowym wydatków z tytułu użytkowania sieci internet w lokalu (budynku) będącym miejscem zamieszkania podatnika. Można go dokonać w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 760 zł. W granicach tego limitu odlicza się wydatki faktycznie poniesione.

Aby skorzystać z odliczenia od dochodu wydatków ponoszonych z tytułu użytkowania sieci internet, muszą być spełnione następujące warunki:

1) podatnik musi ponieść wydatek z tytułu użytkowania sieci internet,

2) użytkowanie internetu musi odbywać się w lokalu będącym miejscem jej zamieszkania podatnika,

3) poniesiony wydatek musi być udokumentowany wystawioną fakturą VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług,

4) wydatki podlegające odliczeniu nie mogą przekroczyć rocznie 760 zł.

Przy uldze internetowej kluczowe znaczenie ma właściwe udokumentowanie poniesionych wydatków. Bez tego odliczenie w rocznym PIT nie będzie możliwe. Podatnik, który wydatki na internet będzie chciał odliczyć w zeznaniu, będzie musiał posiadać fakturę VAT wystawioną na swoje imię i nazwisko. Małżonkowie, jeśli oboje ponoszą wydatki w roku podatkowym na opłacenie internetu, mają prawo oboje skorzystać ze zwolnienia podatkowego, pod warunkiem że faktura za sieć będzie wystawiona na oboje małżonków. Niektóre sądy administracyjne w wydawanych wyrokach podkreślają, że w przypadku małżonków, między którymi istnieje wspólność majątkowa, wystarczająca do skorzystania z ulgi internetowej przez oboje małżonków jest faktura wystawiona na imię jednego z nich.

Zgodnie z ustawą o PIT w ramach ulgi internetowej od dochodu można odliczyć jedynie określoną kwotę (nieprzekraczającą 760 zł w ujęciu rocznym) wydatków z tytułu użytkowania sieci internet.

Ulgę internetową po zakończeniu roku podatkowego wykazuje się w zeznaniu podatkowym PIT-36 lub PIT-37, do których należy dołączyć informację o odliczeniach PIT/O.

Przejdźmy teraz do uwzględniania w zeznaniach darowizn. Zgodnie z przepisami ustawy o PIT, od dochodu można odliczyć kwoty darowizn przekazanych na cele:

a) określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego, organizacjom pozarządowym i pożytku publicznego lub równoważnym organizacjom określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego obowiązujących w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, realizującym te cele;

b) kultu religijnego;

c) krwiodawstwa realizowanego przez honorowych dawców krwi zgodnie z ustawą o publicznej służbie krwi w wysokości ekwiwalentu pieniężnego za pobraną krew

- w wysokości dokonanej darowizny, nie więcej jednak niż kwoty stanowiącej 6 proc. dochodu.

Zatem łączna kwota odliczeń z tytułów przekazanych darowizn nie może przekroczyć w roku podatkowym kwoty stanowiącej 6 proc. dochodu, z tym że odliczeniu nie podlegają darowizny poniesione na rzecz:

1) osób fizycznych,

2) osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, prowadzących działalność gospodarczą polegającą na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego, spirytusowego, winiarskiego, piwowarskiego, a także pozostałych wyrobów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,5 proc. oraz wyrobów z metali szlachetnych albo z udziałem tych metali lub handlu tymi wyrobami.

Jeżeli przedmiotem darowizny są towary opodatkowane podatkiem od towarów i usług, za kwotę darowizny uważa się wartość towaru wraz z podatkiem od towarów i usług, w części przekraczającej kwotę podatku naliczonego, którą podatnik ma prawo odliczyć zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług z tytułu dokonania tej darowizny.

Podatnicy korzystający z odliczenia darowizn są zobowiązani wykazać w zeznaniu rocznym kwotę przekazanej darowizny, kwotę dokonanego odliczenia oraz dane pozwalające na identyfikację obdarowanego, w szczególności jego nazwę i adres. W przypadku zwrotu dokonanej darowizny obdarowany jest zobowiązany przekazać urzędowi skarbowemu informację o zwróconej podatnikowi darowiźnie, w terminie miesiąca od dnia dokonania zwrotu.

Jeśli chodzi o uwzględnianie darowizn w rocznym PIT, warto zatrzymać się przy uldze na krew. Mogą z niej skorzystać wszyscy podatnicy, którzy w roku podatkowym oddali honorowo krew lub osocze i osiągnęli dochód.

Jednak uwaga, samo oddanie krwi nie będzie wystarczającym warunkiem, uprawniającym do skorzystania z ulgi podatkowej. Aby z odliczenia skorzystać, podatnik musi postarać się o dokument, który potwierdzi wartość przekazanej darowizny w postaci krwi. W stacji krwiodawstwa należy więc pobrać zaświadczenie o ilości oddanej krwi i osocza oraz oświadczenie stacji o przyjęciu darowizny. Warto pamiętać, że w wydanym zaświadczeniu nie może być uwzględniona wartość krwi, za którą dawca otrzymał wynagrodzenie. Taka darowizna nie podlega odliczeniu od dochodu. Otrzymanego zaświadczenia nie trzeba dołączać do zeznania rocznego. Jednak trzeba je przechowywać przez pięć lat, licząc od końca roku, w którym złożono zeznanie podatkowe na wypadek kontroli z urzędu skarbowego, który ma prawo sprawdzić, czy podatnik rzeczywiście oddał krew, w jakiej ilości i czy nie pobrał z tego tytułu wynagrodzenia.

Odliczenia z tytułu oddania krwi dokonuje się po zakończeniu roku podatkowego. Specjalne rubryki do wpisania odliczenia z tego tytułu znajdują się w zeznaniach PIT-37 lub PIT-36. Korzystając z ulgi na krew, do zeznania trzeba dołączyć załącznik PIT/O. Załącznik ten jest niezbędny do wykazania kwoty odliczanej w ramach ulgi na krew. Trzeba w nim też podać dane obdarowanego. W przypadku ulgi na krew będzie to stacja krwiodawstwa, w której podatnik odda krew.

Z ulg podatkowych została nam jeszcze do omówienia ulga prorodzinna. Jest to odliczenie dokonywane od podatku. Przepisy ustawy o PIT przewidują, że od podatku dochodowego obliczonego zgodnie ze skalą PIT, pomniejszonego o kwotę składki zdrowotnej, podatnik ma prawo odliczyć kwotę ulgi z tytułu wychowywania dziecka. W rozliczeniu za 2008 rok podatnik ma prawo uwzględnić całą kwotę ulgi, która wynosi 1173,70 zł bez względu na to, przez ile miesięcy w 2008 roku wychowywał dziecko.

Dzięki ostatniej nowelizacji ustawy o PIT, która weszła w życie 1 stycznia 2009 r., podatnicy, którzy utracili prawo do ulgi odsetkowej w związku z refinansowaniem kredytu mieszkaniowego lub konsolidacją zadłużenia, mają prawo do ulgi odsetkowej.

Odsetki od kredytu (pożyczki), zapłacone w latach 2002-2007 w związku z inwestycją zakończoną przed 1 stycznia 2008 r., podlegają odliczeniu (po spełnieniu warunków określonych w przepisach obowiązujących do końca 2006 roku) od dochodu (przychodu) uzyskanego w roku 2008 lub 2009. Podatnicy dostali możliwość odliczenia ich albo w rozliczeniu za rok 2008, za który zeznanie jest składane do 30 kwietnia 2009 r., albo za 2009 rok, za który PIT będzie składany do 30 kwietnia 2010 r.

Obowiązuje tu zasada, że odliczenia dokonuje się najwcześniej za rok podatkowy, kiedy została zakończona inwestycja. Ponadto odsetki zapłacone przed rokiem zakończenia inwestycji mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku za rok, w którym podatnik po raz pierwszy odlicza odsetki.

Podatnicy, którzy w 2008 roku opłacali składki ubezpieczeniowe, mogą uwzględnić je w rocznym PIT. Mimo że uwzględnienie składek w PIT nie jest traktowane jak ulga podatkowa, wpływają one na wysokość zobowiązania wobec fiskusa.

Od dochodu można bowiem odliczyć:

1) składki określone w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych:

a) zapłacone w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących,

b) potrącone w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika,

- odliczenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy, oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku;

2) składki zapłacone w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia społecznego obowiązującymi w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Konfederacji Szwajcarskiej.

Przy czym odliczenie składek zagranicznych nie dotyczy składek:

1) których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska,

2) odliczonych w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Konfederacji Szwajcarskiej od dochodu (przychodu) albo podatku osiągniętego w tym państwie, albo od podatku na podstawie art. 27b ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT (odliczanie składek zdrowotnych).

Odliczenie składek zagranicznych stosuje się pod warunkiem istnienia podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik opłacał składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne.

W rocznym PIT można też uwzględnić składki zdrowotne. Podatek dochodowy, obliczony zgodnie ze skalą PIT lub na zasadach przewidzianych dla podatku liniowego, w pierwszej kolejności ulega obniżeniu o kwotę:

1) składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych:

a) opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,

b) pobranej w roku podatkowym przez płatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

- obniżenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku;

2) składki zapłaconej w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego obowiązującymi w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Konfederacji Szwajcarskiej.

Kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się podatek, nie może przekroczyć 7,75 proc. podstawy wymiaru tej składki.

Wysokość wydatków poniesionych na składki zdrowotne ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie.

Obniżenie podatku o składki zagraniczne stosuje się, pod warunkiem że:

1) nie dotyczy składki, której podstawą wymiaru jest dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska,

2) składka na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne zapłacona w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Konfederacji Szwajcarskiej nie została odliczona od dochodu (przychodu) albo podatku w tym państwie albo nie została odliczona na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2a ustawy o PIT (odliczanie składek społecznych),

3) istnieje podstawa prawna wynikająca z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik opłacał składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.

Na koniec warto jeszcze wspomnieć, że poza ulgami podatkowymi podatnicy mogą skorzystać z preferencyjnych rozliczeń PIT. Takie preferencje ustawa o PIT przewiduje dla małżonków i samotnych rodziców.

Małżonkowie mogą złożyć jedno zeznanie PIT. Natomiast osoby samotnie wychowujące dzieci zeznanie dla rodziców samotnych. Oba rozliczenia są korzystne dla podatników.

Małżonkowie mogą na wniosek wyrażony w zeznaniu rocznym być opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków przysługujących ulg i odliczeń. Przy małżeńskim PIT podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany.

U samotnych rodziców podatek może być określony, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.

W obu przypadkach kluczowe znaczenie ma terminowe złożenie deklaracji. Tylko w zeznaniach złożonych najpóźniej 30 kwietnia będzie można skorzystać albo z małżeńskiego rozliczenia, albo przewidzianego dla samotnych rodziców. W spóźnionych deklaracjach takiej możliwości już nie będzie.