Jak wypełnić formularz PIT-36

Podatnicy opodatkowujący swoje dochody łącznie z dochodami małżonka wypełniają zarówno pozycję podatnik, jak i pozycję małżonek. Kolejność wypełnienia tych pozycji małżonkowie ustalają sami. Jednak trzeba pamiętać, że raz wybraną kolejność trzeba zachować we wszystkich częściach zeznania oraz w składanych wraz z zeznaniem załącznikach.

W przypadku wspólnego rozliczenia małżonków, gdy jedno zmarło w trakcie roku, pozycję podatnik wypełnia osoba, która zawarła związek małżeński przed rozpoczęciem roku podatkowego, a jej małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego, lub osoba, która pozostawała w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a jej małżonek zmarł po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania.

Podatnicy, którzy opodatkowują swoje dochody indywidualnie albo w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, w zeznaniu nie wypełniają pozycji małżonek.

W części D.1. w wierszu pierwszym podatnicy muszą wpisać wysokość należności ze stosunku: pracy, służbowego, spółdzielczego i z pracy nakładczej, a także zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacone przez zakład pracy.

W kolumnie b należy wykazać sumę przychodów z tego źródła. Przychodami ze stosunku pracy (stosunków pokrewnych) są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku podatkowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze, w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika przez zakład pracy oraz wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Przychody uzyskane za pośrednictwem płatnika podatnik wykazuje w poz. 36 i 40 informacji PIT-11.

Natomiast w kol. c części D.1. należy wykazać sumę przysługujących kosztów uzyskania przychodów z tego źródła. Kwota kosztów uwzględniona przez płatnika została wykazana w poz. 37 i 41 informacji PIT-11.

Jeżeli podatnik, bez pośrednictwa płatnika, osiągnął w roku podatkowym jednocześnie dochody m.in. ze stosunku pracy z zagranicy i z tytułu działalności wykonywanej osobiście, od których był zobowiązany samodzielnie odprowadzać należne zaliczki na podatek w trakcie roku podatkowego, w kolumnie f części D.1. i odpowiednio części D.2. wykazuje tylko raz łączną kwotę należnych z tych źródeł zaliczek. Kwotę tę podatnik może wykazać albo w wierszu 1: Należności ze stosunku: pracy, służbowego, spółdzielczego i z pracy nakładczej, a także zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacone przez zakład pracy, albo w wierszu 5: Działalność wykonywana osobiście, o której mowa w art. 13 ustawy o PIT (w tym umowy o dzieło i zlecenia), albo w wierszu 8: Inne źródła niewymienione w wierszach od 1 do 7 (w tym emerytury - renty z zagranicy).

Zeznanie składa się w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Zatem PIT za 2008 rok trzeba złożyć w urzędzie skarbowym najpóźniej 30 kwietnia 2009 r.

Podatnicy niemający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania (podlegający ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu), jeżeli osiągnęli w roku podatkowym dochody ze źródeł przychodów położonych na terytorium Polski za pośrednictwem płatników niezobowiązanych do dokonania rocznego obliczenia podatku, a zamierzają opuścić Polskę przed 30 kwietnia, są zobowiązani złożyć zeznanie za rok podatkowy przed opuszczeniem naszego kraju.

Podatnicy mający miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej, którzy zamierzają opodatkować swoje dochody m.in. z dochodami małżonka albo w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, składają zeznanie podatkowe w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Do zeznania podatkowego podatnicy dołączają certyfikat rezydencji dokumentujący miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

W części D.1. wiersz trzeci jest poświęcony pozarolniczej działalności gospodarczej. W kol. b należy wykazać przychody z tego źródła, tj. przychody należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług. W kolumnie tej należy również wykazać kwoty zwiększające przychód z tytułu utraty przez podatnika prawa do ulg.

Do dochodów uzyskanych za granicą mają zastosowanie dwie metody obliczenia podatku. Pierwsza to metoda wyłączenia z progresją, która oznacza, że w Polsce zwalnia się z opodatkowania dochód osiągnięty w drugim państwie, jednak dla ustalenia podatku należnego od dochodu osiągniętego w Polsce stosuje się stopę podatku obliczoną dla całego dochodu, tj. łącznie z dochodem osiągniętym w drugim państwie.

Druga to metoda odliczenia podatku zapłaconego za granicą, która oznacza, że w Polsce podatek zapłacony za granicą podlega odliczeniu od podatku obliczonego od łącznych dochodów uzyskanych w roku podatkowym.

Trzeba pamiętać, że podatnicy, którzy rozliczają zarobki zagraniczne na PIT-36, muszą do zeznania dołączyć załącznik PIT/ZG.

Załącznikami do zeznania PIT-36 są: PIT/B, PIT/D, PIT/M, PIT/O, PIT/ZG i PIT/Z. Rodzaj załącznika, który podatnik będzie musiał wypełnić, zależy od rodzaju ulgi, z której chce skorzystać. Generalnie wszystkie ulgi mieszkaniowe wykazuje się w załączniku PIT/D. Inne typu ulgi - na dziecko czy internetową trzeba wykazać w PIT/O.

Płatnicy stypendiów będący jednostkami organizacyjnymi uczelni, placówkami naukowymi, zakładami pracy oraz innymi jednostkami organizacyjnymi, jeżeli wypłacają podatnikom wyłącznie stypendia zwolnione z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy o PIT, sporządzają jedynie informację PIT-8S.

W konsekwencji, jeżeli w 2008 roku podatnik otrzymywał takie stypendium:

1) wyłącznie od jednego płatnika: w kol. b części D zeznania należy uwzględnić kwotę wykazaną w poz. 84 informacji PIT-8S; w kol. f części D zeznania należy uwzględnić kwotę wykazaną w poz. 85 informacji PIT-8S,

2) od więcej niż jednego płatnika: w kol. b części D zeznania należy uwzględnić nadwyżkę ponad kwotę korzystającą ze zwolnienia w poszczególnych miesiącach roku podatkowego. W tym celu należy zsumować kwoty dotyczące stycznia z kol. b części D otrzymanych informacji PIT-8S, odpowiednio kwoty dotyczące lutego z kol. b części D otrzymanych informacji PIT-8S itd.

Jeżeli zsumowana dla danego miesiąca kwota przekracza 380 zł, nadwyżkę ponad tę kwotę z poszczególnych miesięcy podatnik jest zobowiązany wykazać w kol. b części D PIT-36; w kol. f części D zeznania - sumę kwot wykazanych w poz. 85 informacji PIT-8S.

Warto dodać, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 40b wolne od podatku dochodowego są stypendia dla uczniów i studentów, których wysokość i zasady udzielania zostały określone w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, oraz stypendia dla uczniów i studentów przyznane przez organizacje, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, na podstawie regulaminów zatwierdzonych przez organy statutowe udostępnianych do publicznej wiadomości za pomocą internetu, środków masowego przekazu lub wykładanych (wywieszanych) dla zainteresowanych w pomieszczeniach ogólnie dostępnych - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 380 zł.

Pozycje 137 i 138 deklaracji PIT-36 wypełniają podatnicy, którzy w latach: 2003, 2004, 2005, 2006 lub 2007 wykazali straty i w 2008 roku mają prawo do odliczania straty z lat ubiegłych. Podatnicy mają prawo do odliczenia tej straty od dochodu w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość takiego odliczenia w którymkolwiek z tych lat, w tym również w 2008 roku, nie może przekroczyć 50 proc. kwoty tej straty.

Co istotne, odliczenie straty przysługuje tylko od dochodu z tego samego źródła, które przyniosło stratę.

Jeżeli w latach 2003-2007 podatnicy utracili prawo do ulg inwestycyjnych lub prawo do zwolnienia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej i w związku z tym zmniejszali stratę poniesioną ze źródła przychodów, z którym związane były ulgi lub zwolnienia, wówczas w 2008 roku odliczają stratę zmniejszoną o kwoty utraconych w tych latach ulg lub zwolnień.

Odliczeniu nie podlegają straty z odpłatnego zbycia rzeczy i praw majątkowych oraz straty ze źródeł przychodów, z których dochody są wolne od podatku dochodowego.

Pełnoletnie dziecko, które w roku podatkowym uzyskało dochody podlegające opodatkowaniu, jest zobowiązane do samodzielnego złożenia zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w danym roku podatkowym. Zeznanie pełnoletni podatnik będzie musiał złożyć również wtedy, gdy dochód uzyskany nie przekroczył w 2008 roku kwoty 3091 zł.