Czy stawkę liniową PIT można stosować od razu po rozpoczęciu działalności

O odpowiedzi na pytania poprosiliśmy Izbę Skarbową w Poznaniu oraz Szymona Dalca, doradcę podatkowego w Dalc i Ochocki - Doradcy.

IZBA SKARBOWA W POZNANIU ODPOWIEDZIAŁA GP

Zgodnie z art. 9a ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.), dochody osiągnięte przez podatników z pozarolniczej działalności gospodarczej są opodatkowane na zasadach określonych w art. 27, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, chyba że podatnicy złożą właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemny wniosek lub oświadczenie o zastosowanie form opodatkowania określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym. Podatnicy, z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wybrać sposób opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 30c - tzw. podatek liniowy. W tym przypadku są obowiązani do złożenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego do 20 stycznia roku podatkowego pisemnego oświadczenia o wyborze tego sposobu opodatkowania, a jeżeli podatnik rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego - do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia tej działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu (art. 9a ust. 2).

Stosownie do treści przepisu art. 9a ust. 8 wskazanej ustawy, wybór sposobu opodatkowania dokonany w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 7, dotyczy również lat następnych, chyba że podatnik, w terminie do 30 listopada roku poprzedzającego rok podatkowy, zawiadomi w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z tego sposobu opodatkowania.

Zgodnie z art. 30c ust. 1 ustawy podatek dochodowy od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej uzyskanych przez podatników, o których mowa w art. 9a ust. 2 lub ust. 7, z zastrzeżeniem art. 29, 30, 30d i art. 44 ust. 4, wynosi 19 proc. podstawy obliczenia podatku.

Jednakże wybór tej metody opodatkowania podlega ustawowemu ograniczeniu.

W myśl art. 9a ust. 3 ustawy, jeżeli podatnik, który wybrał sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2, uzyska z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie lub z tytułu prawa do udziału w zysku spółki niemającej osobowości prawnej przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników:

wykonywał w roku poprzedzającym rok podatkowy, lub

wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy, podatnik ten traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania w sposób określony w art. 30c i jest obowiązany do wpłacenia zaliczek od dochodu osiągniętego od początku roku, obliczonych przy zastosowaniu skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, oraz odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek.

Zgodnie z powyższym, możliwość opodatkowania dochodu z działalności gospodarczej w sposób określony w art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest wyłączona w stosunku do podatników, którzy uzyskują przychód z działalności gospodarczej z tytułu świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy i usługi te są tożsame z czynnościami, które podatnik, lub w przypadku spółki przynajmniej jeden z jego wspólników, wykonywał lub wykonuje na rzecz tego pracodawcy w roku podatkowym lub w roku poprzedzającym ten rok w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy.

Reasumując, podatnik rozpoczynający działalność gospodarczą w 2009 roku jest uprawniony do wyboru tzw. podatku liniowego, jeśli nie będzie wykonywał na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy tożsamych usług (czynności), które wykonuje lub wykonywał w roku 2008 i 2009 jako jego pracownik.

Podatnik może skorzystać z prawa do wyboru podatku liniowego, pod warunkiem że będzie wykonywał na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy inne usługi lub będzie wykonywał czynności tożsame, ale na rzecz innych podmiotów niż pracodawca.

EKSPERT WYJAŚNIA

Jak wynika z art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podatek dochodowy od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskanych przez podatników wynosi 19 proc. podstawy obliczenia podatku. Podstawą, o której mowa w tym przepisie, jest dochód ustalony m.in. zgodnie z art. 9 ust. 1, 2, 3, 3a i 5 ustawy o PIT. Dochód ten oczywiście podatnicy mogą pomniejszać o składki na ubezpieczenie społeczne.

Z kolei zgodnie z art. 9a ust. 1 ustawy o PIT dochody osiągnięte przez podatników z działalności gospodarczej są opodatkowane na zasadach określonych w art. 27, czyli według skali podatkowej, chyba że podatnicy złożą właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemny wniosek lub oświadczenie o zastosowaniu form opodatkowania określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym. W omawianym stanie faktycznym powyższe przepisy nie znajdą jednak zastosowania.

Przepisy art. 9a ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych umożliwiają bowiem opodatkowanie dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie lub z tytułu prawa do udziału w zysku spółki niemającej osobowości prawnej według stawki liniowej 19 proc. po spełnieniu określonych warunków. Przychody z tej działalności nie mogą być uzyskiwane ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, jeśli ich zakres odpowiada czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy w roku poprzedzającym rok podatkowy lub wykonywał albo wykonuje w roku podatkowym.

Przywołany przepis wyraźnie wskazuje, że ograniczenie w zastosowaniu opodatkowania dochodu według stawki liniowej 19 proc. dotyczy usług świadczonych na rzecz zarówno byłego jak i obecnego pracodawcy. Zmiana pracodawcy nie rozwiąże więc problemu, jeśli zakres świadczonej mu usługi będzie odpowiadał czynnościom wykonywanym u niego w ramach stosunku pracy. Z kolei świadczenie takich usług na rzecz byłego pracodawcy z możliwością opodatkowania dochodu według stawki liniowej będzie możliwe dopiero po zakończeniu roku podatkowego następującego po roku, w którym miało miejsce rozwiązanie z nim umowy o pracę.

SZYMON DALC

doradca podatkowy, Dalc i Ochocki - Doradcy