Sprzedaż roszczenia o zwrot nieruchomości to nie jej zbycie

Pojęcie "odpłatne zbycie nieruchomości" ma określoną treść. Chodzi tu o przeniesienie jej własności na nabywcę. Skoro w skład spadku nie wchodziło prawo własności nieruchomości, nie mogło ono wejść w skład sprzedawanych następnie udziałów w tym spadku.

Podatnik w kwietnia 2007 r. zawarł w formie aktu notarialnego umowę sprzedaży udziału w spadku po rodzicach (w części niepodzielonej wcześniej między spadkobierców) na rzecz spółki. W skład sprzedanych udziałów w spadku wchodziły sporne roszczenia o zwrot nieruchomości przejętych przez państwo w 1946 roku. Wnioskodawca zapytał, czy kwota uzyskana w wyniku sprzedaży udziałów w spadku stanowi przychód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W ocenie podatnika zysk ze sprzedaży udziałów nie jest przychodem z innych źródeł i nie podlega opodatkowaniu.

Organ podatkowy wyjaśnił, że wyliczenie praw majątkowych podlegających opodatkowaniu ma charakter otwarty. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zarówno przychody z wykonania (wykorzystania) tych praw, jak również z ich sprzedaży lub zamiany. Organ podkreślił, że podatnik nie odziedziczył udziału w nieruchomości, a jedynie prawo roszczeń o zwrot nieruchomości. W chwili otwarcia spadku brak było decyzji administracyjnej ustanawiającej na rzecz spadkobierców prawa własności nieruchomości. Otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze z tytułu dokonanej sprzedaży na podstawie umowy w formie aktu notarialnego udziału w spadku po rodzicach, tj. roszczenia o zwrot nieruchomości, stanowią przychód.

Podatnik zaskarżył interpretację. Sąd I instancji oddalił jego skargę. W ocenie sądu w przypadku podatnika nie wystąpiła sprzedaż nieruchomości, lecz udział w spadku, który obejmował roszczenie o zwrot nieruchomości. Z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm. - dalej: ustawa o PIT) wynika, że dotyczy on nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości. Przepis ten nie wymienia roszczenia o zwrot nieruchomości, które jest zaliczane do kategorii praw majątkowych, do których ma zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PIT.

Sąd podkreślił, że skarżący podjął kroki mające na celu odzyskanie nieruchomości, jednak na pewnym etapie zrezygnował z tego, sprzedając swój udział w spadku wyrażający się roszczeniem o zwrot nieruchomości. Tak więc do odzyskania nieruchomości nie doszło. W związku z tym, że prawo do nieruchomości nie istniało w momencie otwarcia spadku, nie mogło zostać nabyte w drodze dziedziczenia przez następców prawnych, a potem zbyte w drodze umowy sprzedaży. W dacie otwarcia spadku istniało tylko roszczenie o zwrot nieruchomości, brak było bowiem decyzji administracyjnej ustanawiającej na rzecz spadkobierców prawa własności nieruchomości. Skarżący nie odziedziczył więc nieruchomości, a jedynie udział w roszczeniu o jej zwrot.

Racji skarżącemu nie przyznał też Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd przypomniał, że pojęcie "odpłatne zbycie nieruchomości" ma określoną treść. Chodzi tu o przeniesienie jej własności na nabywcę (por. 155 par. 1 i następne k.c.). W ocenie NSA skoro w skład spadku nie wchodziło prawo własności nieruchomości, nie mogło ono wejść w skład sprzedawanych następnie udziałów w tym spadku. Zapłata należnego, z mocy ustawy, podatku od dochodu uzyskanego ze zbycia prawa majątkowego nie oznacza naruszenia konstytucyjnej zasady ochrony własności, na którą powołuje się skarżący.

Opracowała Aleksandra Tarka