Jak uniknąć błędów przy jednorazowej amortyzacji środków trwałych

Z prawa do jednorazowych odpisów amortyzacyjnych podatnicy mogą korzystać od początku 2007 roku. Mówiąc najprościej, podstawową zaletą tej metody jest to, że podatnik może jednorazowo wrzucić w koszty uzyskania przychodu odpis amortyzacyjny od wartości początkowej środka trwałego.

Z tego przywileju mogą korzystać tylko wybrane kategorie podatników na ściśle określonych zasadach. Niestety, przepisy, które określają warunki skorzystania z jednorazowego odpisu amortyzacyjnego, wciąż wywołują wątpliwości. Sprawy dotyczące interpretacji tych przepisów w wielu przypadkach trafiają do sądów administracyjnych.

Jednym z problemów, z jakim mogą spotkać się podatnicy korzystający z jednorazowej amortyzacji, jest spełnienie wymogów dotyczących limitów. Ustawodawca wprowadza dwie kwoty. Jedna dotyczy maksymalnego limitu jednorazowego odliczenia, druga ma związek z definicją małego podatnika i dotyczy wartości sprzedaży.

Kłopoty z ustaleniem tych limitów mają spółki osobowe. Nie wiadomo bowiem, czy limit jednorazowej amortyzacji i limit wartości sprzedaży dotyczy poszczególnych wspólników czy spółki jako całości. Niestety, orzecznictwo w tym zakresie nie jest jednoznaczne.

Zgodnie z niekorzystnym dla podatników stanowiskiem wspólnikowi spółki jawnej, niebędącemu małym podatnikiem, nie przysługuje prawo do dokonania jednorazowo odpisów amortyzacyjnych (wyrok WSA w Łodzi z 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1408/08, niepublikowany). Sąd zauważył, że osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, wykonujące działalność gospodarczą mają obowiązek prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów albo księgi rachunkowe. Ponadto muszą też uwzględniać w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacje niezbędne do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych.

Zdaniem WSA skoro zarówno przychody, jak i koszty podatkowe ewidencjonowane są przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, to w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki niebędącej osobą prawną dokonywanie odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych należy wiązać ze spółką. W związku z tym zarówno limit łącznej wartości odpisów amortyzacyjnych, jak i limit wartości przychodu ze sprzedaży z definicji małego podatnika odnoszą się do spółki. Sąd uznał, że limity te nie odnoszą się do poszczególnych jej wspólników.

W orzecznictwie zarysowało się także przeciwne stanowisko. W tym przypadku sądy administracyjne wskazują, że podatnikami są osoby fizyczne. W konsekwencji również małym podatnikiem jest osoba fizyczna, u której wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z należnym VAT) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym określonego poziomu. W związku z tym termin mały podatnik odnosi się do osoby fizycznej zarówno w zakresie możliwości skorzystania z kwartalnego rozliczania zaliczek na podatek, jak i w zakresie jednorazowej amortyzacji, a to w postaci oceny warunku przychodów w poprzednim roku podatkowym. Dlatego w ocenie sądu warunek nieprzekroczenia poziomu przychodów odnosi się do osoby wspólnika, a nie spółki jawnej.

Zdaniem sądu nie ma znaczenia, że podmiotami zobowiązanymi do prowadzenia ksiąg podatkowych są także spółki jawne osób fizycznych. Obowiązek prowadzenia ksiąg ma charakter formalny i w żadnym razie nie wpływa na kwalifikację podmiotu jako podatnika podatku. Również w przypadku spółki jawnej osób fizycznych, mimo ciążącego na niej (spółce) obowiązku prowadzenia ksiąg, podatnikami pozostają osoby fizyczne, czyli wspólnicy (wyrok WSA we Wrocławiu z 23 października 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 823/09, niepublikowany).

Analogiczne stanowisko zaprezentował inny sąd administracyjny w sprawie wspólników spółki cywilnej. WSA przypomniał, że podmiotem podatku dochodowego od osób fizycznych nie jest spółka cywilna, a jej wspólnicy, czyli osoby fizyczne. W ocenie sądu to, że na spółce ciąży obowiązek prowadzenia ewidencji środków, nie czyni z niej podmiotu podatku dochodowego od osób fizycznych.

Co prawda sąd zauważył, że problem limitu odliczenia przysługującego spółce został rozwiązany nowelizacją z 5 marca 2009 r. (Dz.U. nr 69, poz. 587). Ustawodawca wprowadził bowiem zapis, że w przypadku spółki niemającej osobowości prawnej kwota limitu odpisów amortyzacyjnych dotyczy spółki. Jednak przed tą zmianą nie było podstaw do ograniczenia w odliczeniu takiego limitu przez każdego wspólnika spółki niemającej osobowości prawnej (wyrok WSA w Gliwicach z 6 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 1126/08, niepublikowany).

Kolejna kwestia, która może wzbudzać problemy, to wartość środka trwałego. Zgodnie z przepisami jednorazowej amortyzacji podlegają środki trwałe o wartości powyżej 3500 zł. Problem może pojawić się w przypadku zestawów, zespołów urządzeń. Pewną wskazówką może być kolejny wyrok sądu administracyjnego, choć dotyczy on stanu prawnego z 2003 roku (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 10 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Go 467/08, niepublikowany). Skarżący dokonał amortyzacji zestawów komputerowych. Sposób amortyzacji w tym przypadku również był uzależniony od wartości środka trwałego.

Zdaniem sądu podatniczka błędnie uznała, że nabyła dwa zestawy komputerowe i w związku z tym drukarka może współpracować z jednym albo drugim zestawem i nie stanowi elementu systemu. W ocenie sądu nabyte drukarki muszą współpracować z nabytymi zestawami, bowiem inna możliwość nie została wykazana. Tym samym brak jest podstaw do twierdzenia, że drukarka nie stanowi elementu zespołu komputerowego.

● zakup środków trwałych powyżej 3500 zł z grupy 3-8 Klasyfikacji, z wyłączeniem samochodów osobowych.

● mali podatnicy,

● podatnicy rozpoczynających działalność.

● łączna wartość jednorazowych odpisów amortyzacyjnych w roku podatkowym nie może przekroczyć równowartości kwoty 100 000 euro. W 2010 roku jest to równowartość 422 000 zł,

● wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego VAT) dla małych podatników w poprzednim roku podatkowym nie może przekroczyć 1 200 000 euro. W 2010 roku małym podatnikiem jest osoba, której przychód w 2009 roku nie przekroczył 5 067 000 zł.

Wspólnicy spółek osobowych powinni zwrócić szczególną uwagę na kwestie limitów warunkujących skorzystanie z jednorazowego odpisu. Obecnie maksymalny limit odpisu odnosi się do spółki. Nadal nie ma jasności, kto powinien spełniać status małego podatnika - spółka czy poszczególni wspólnicy

Aleksandra Tarka

aleksandra.tarka@infor.pl

Art. 22k ust. 7-12 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).