Dopłatę do wypoczynku dzieci i emerytów czasami trzeba opodatkować

Zasady opodatkowania dochodów określa ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT). Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 tej ustawy opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Przepis art. 10 ustawy o PIT określa natomiast źródła przychodów, wśród których m.in. wymienia się: stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, pracę nakładczą, emeryturę lub rentę.

W myśl art. 12 ust. 1 ustawy o PIT, za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. W szczególności są to: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Warto zaznaczyć, że użyty w ustawie zwrot: w szczególności oznacza, że podane kategorie przychodów zostały wymienione jedynie przykładowo. Przychodem ze stosunku służbowego i stosunków pokrewnych mogą więc być wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku służbowym lub stosunku pokrewnym.

Tak też jest w przypadku dofinansowania wypoczynku dziecka pracownika, bowiem to dofinansowanie przyznawane jest w związku z istniejącym stosunkiem służbowym pomiędzy pracodawcą a rodzicem dziecka, którego wypoczynek został dofinansowany. Zatem przychód z tego tytułu należy zaliczyć do źródła określonego w treści art. 12 ust. 1 ustawy o PIT.

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 78 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są dopłaty do: wypoczynku zorganizowanego przez podmioty prowadzące działalność w tym zakresie, w formie wczasów, kolonii, obozów i zimowisk, w tym również połączonego z nauką, pobytu na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych i leczniczo-opiekuńczych oraz przejazdów związanych z tym wypoczynkiem i pobytem na leczeniu - dzieci i młodzieży do lat 18:

● z funduszu socjalnego, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz zgodnie z odrębnymi przepisami wydanymi przez właściwego ministra - niezależnie od ich wysokości,

● z innych źródeł - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 760 zł.

Jak wynika z powyższego przepisu, dopłaty do wypoczynku podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

● wypoczynek powinien być zorganizowany,

● organizatorem wypoczynku musi być podmiot prowadzący działalność w tym zakresie,

● wypoczynek powinien przybrać formę: wczasów, kolonii, obozu lub zimowisk, w tym również połączonego z nauką, pobytu na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych, leczniczo-opiekuńczych,

● dopłata powinna dotyczyć dzieci i młodzieży uczestniczących w wypoczynku, które nie ukończyły 18. roku życia.

Wskazanie przez ustawodawcę czterech form wypoczynku oznacza, że nie każda dopłata do wypoczynku może korzystać ze zwolnienia, a tylko ta, która związana była z wypoczynkiem zorganizowanym, przybierającym postać wczasów, kolonii, obozu lub zimowiska. Ustawodawca jednoznacznie określił katalog form wypoczynku objętych zwolnieniem, a także wymóg dla jego organizatorów, co powoduje, że tylko dopłaty do wypoczynku zorganizowanego przez podmioty prowadzące działalność w tym zakresie korzystają ze zwolnienia. Warto zaznaczyć, że przez zorganizowany wypoczynek należy rozumieć wszelkie formy wypoczynku zinstytucjalizowanego, z wyjątkiem takich form jak: wczasy pod gruszą, wycieczki czy organizowany na własną rękę pobyt w hotelach, wynajmowanych pokojach, kwaterach. Tym bowiem formom wypoczynku w żadnym wypadku nie można przypisać przymiotu zorganizowanych. Wprowadzając obowiązek zorganizowania wypoczynku przez podmioty prowadzące działalność w tym zakresie, ustawodawca nie sprecyzował bliżej tego pojęcia. Powołany przepis nie wskazuje, czy ma być to podmiot, który świadczy usługi wypoczynkowe w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, czy podmiot zajmujący się statutowo tego typu działalnością. Istotne jest to, czy tego typu wypoczynek organizowany jest zgodnie ze specjalnymi regulacjami dotyczącymi organizowania wypoczynku dla dzieci i młodzieży. Zatem zasadnicze znaczenie ma formalnoprawne umocowanie danego podmiotu do wykonywania czynności związanych z organizowaniem wypoczynku, określone w dokumentach stanowiących podstawę jego funkcjonowania. Dodajmy, że omawiane zwolnienie będzie miało także zastosowanie w przypadku, gdy wypoczynek jest organizowany równocześnie dla dzieci i rodziców. Jednak w tej sytuacji zwolnieniu od opodatkowania podlegać będzie jedynie ta część wydatku, która dotyczy dzieci i młodzieży do lat 18.

W myśl art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są świadczenia rzeczowe lub ekwiwalenty rzeczowe w zamian tych świadczeń otrzymywane przez emerytów i rencistów w związku z łączącym ich poprzednio z zakładami pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy oraz od związków zawodowych - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł. Ustawodawca uzależnił zatem powyższe zwolnienie podatkowe od charakteru świadczenia. Świadczenie musi odznaczać się formą rzeczową ewentualnie musi stanowić ekwiwalent świadczenia rzeczowego, w przypadku niemożliwości jego świadczenia. Dodajmy, że świadczenie dla emerytów i rencistów korzysta z powyższego zwolnienia, jeżeli są spełnione łącznie następujące warunki:

● świadczenie ma być świadczeniem rzeczowym lub ekwiwalentem pieniężnym w zamian tych świadczeń,

● świadczenie ma otrzymać emeryt lub rencista,

● świadczenie to musi być przyznane ww. osobom w związku z istniejącym uprzednio stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy oraz od związków zawodowych,

● kwota świadczenia nie może przekroczyć w roku podatkowym wysokości 2280 zł.

Biorąc pod uwagę fakt, że ustawa o PIT nie określa definicji rzeczy ani świadczenia rzeczowego, dobrze jest odwołać się do znaczenia tych pojęć w języku potocznym lub definicji stosowanych w innych dziedzinach prawa. Zgodnie z art. 45 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, rzeczami są tylko przedmioty materialne. Uwzględniając powyższą definicję, materialny charakter, dający podstawę do zakwalifikowania jako świadczenie rzeczowe, mają np. paczki świąteczne, wartość biletów do kina, wartość karnetu na basen czy siłownię. Jak z tego wynika, ze zwolnienia w limitowanej części korzystają jedynie świadczenia o charakterze rzeczowym. Natomiast nie można uznać, iż dofinansowanie do wartości wycieczki czy wczasów jest świadczeniem rzeczowym, gdyż uczestnicy wycieczki nie otrzymują świadczenia o charakterze materialnym, tj. rzeczowym. Świadczenia niematerialne trzeba będzie opodatkować, bowiem ich wartość nie korzysta ze zwolnienia z PIT. Każdorazowo trzeba traktować takie dopłaty jako przychód do opodatkowania. Wartość tego rodzaju świadczenia stanowi przychód emeryta i rencisty opodatkowany zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Opodatkowuje się je zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 10 proc. należności.

Dopłaty do zorganizowanych form wypoczynku dzieci i młodzieży do lat 18 z funduszu socjalnego są zwolnione z podatku dochodowego bez względu na wysokość dopłaty

Zwolnione z podatku dochodowego są dopłaty do wypoczynku dzieci i młodzieży do lat 18, zorganizowane przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą w tym zakresie:

● w formie wczasów, kolonii, obozów i zimowisk,

● pobytu dzieci na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych, leczniczo-opiekuńczych,

● przejazdów związanych z tym wypoczynkiem i pobytem na leczeniu.

Dopłaty te zwolnione z podatku dochodowego w określonych wysokościach:

● z funduszu socjalnego, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz zgodnie z odrębnymi przepisami wydanymi przez właściwego ministra - bez ograniczeń kwotowych,

● z innych źródeł - do wysokości nieprzekraczającej kwoty 760 zł.

Dofinansowanie z ZFŚS zwolnione z PIT obejmuje tylko wypoczynek małoletniego dziecka. Zwolnione z opodatkowania są również dopłaty z funduszu socjalnego do kosztów przejazdu dzieci do wskazanych wyżej placówek.

Dopłaty z ZFŚS do wczasów, z których korzystają pracownicy i dorośli członkowie ich rodzin, podlegają opodatkowaniu powyżej kwoty 380 zł w skali roku.

Krzysztof Koślicki

krzysztof.koslicki@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).