Jak w zeznaniu podatkowym uwzględnić dochody zagraniczne

Mimo że coraz więcej osób decyduje się na powrót z zarobkowej emigracji, nadal spora część rodaków pracuje za granicą. Wielu przenosi się tam na stałe, inni tylko na chwilę, aby podreperować swój budżet. Trzeba jednak pamiętać, że każda aktywność zarobkowa Polaka za granicą może zainteresować naszego fiskusa.

Obowiązki podatkowe w Polsce będą zależały od miejsca zamieszkania. Jeśli podatnik ma miejsce zamieszkania lub centrum interesów osobistych bądź gospodarczych w Polsce, płaci podatki w naszym kraju. Aby uniknąć podwójnego opodatkowania tego samego dochodu, tj. za granicą i w Polsce, trzeba zastosować odpowiednią metodę unikania podwójnego opodatkowania. Stosowanie odpowiedniej metody regulują umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, których Polska podpisała z innymi krajami już ponad 80.

Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Polski, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Jest to nieograniczony obowiązek podatkowy. [Przykład 1]

Natomiast osoby fizyczne, jeżeli nie mają w Polsce miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium RP. To ograniczony obowiązek podatkowy.

Ustawa o PIT definiuje miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Wynika z niej, że za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę fizyczną, która:

● posiada na terytorium RP centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub

● przebywa na terytorium RP dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Określenie miejsca zamieszkania jest uzależnione od dwóch warunków. Pierwszy z nich to długość pobytu - 183 dni. Jeśli podatnik przebywa w Polsce powyżej 183 dni, jest rezydentem podatkowym w Polsce. Drugi warunek: jeśli podatnik posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych, jest polskim rezydentem.

Zasada 183 dni jest jasna. Sprawa się komplikuje, jeśli trzeba ustalić, gdzie znajduje się centrum interesów osobistych podatnika. Komentarz do modelowej konwencji OECD wskazuje na cztery aspekty decydujące o określeniu centrum interesów życiowych danej osoby. Należy wziąć pod uwagę głównie powiązania rodzinne danej osoby. Trzeba więc ustalić, z którym państwem wiążą ją ściślejsze powiązania rodzinne, np. gdzie przebywa rodzina, jak utrzymywane są więzi rodzinne. Jako pomocnicze kryteria komentarz wskazuje powiązania gospodarcze, np. posiadanie firmy, i polityczne, np. przynależność do partii.

Dla polskiego fiskusa przy określaniu centrum życiowego zawsze ważniejsza będzie rodzina, a nie np. powiązania gospodarcze. Zatem na początek sprawdzi, jakie powiązania rodzinne podatnik ma z Polską.

Metody unikania podwójnego opodatkowania, które trzeba zastosować do rozliczenia zarobków zagranicznych, znajdują się w umowach podatkowych zawartych przez Polskę. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska, co do zasady zawierają dwie metody unikania podwójnego opodatkowania. Jedna to metoda wyłączenia z progresją. Polega ona na tym, że w Polsce wyłącza się z podstawy opodatkowania dochód osiągnięty za granicą, zwolniony z opodatkowania na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Jednak dla ustalenia stawki podatku od pozostałego dochodu - osiągniętego w Polsce - stosuje się stawkę podatku właściwą dla całego dochodu, tzn. łącznie z dochodem osiągniętym za granicą.

Metodę wyłączenia z progresją przewidują w zasadzie wszystkie umowy z państwami UE oprócz m.in. umów z Holandią i Belgią.

Przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją podatnik ma obowiązek składania zeznania rocznego, jeżeli:

● osiągnie w Polsce dochody podlegające opodatkowaniu według skali podatkowej,

● będzie chciał skorzystać z preferencyjnego rozliczenia rocznego, tzn. złożyć zeznanie łącznie z małżonkiem lub opodatkować dochody w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci.

Druga metoda to proporcjonalne odliczenia. Polega ona na tym, że dochód osiągany za granicą jest opodatkowany w Polsce, ale od należnego podatku odlicza się podatek zapłacony za granicą. Odliczenie to możliwe jest tylko do wysokości podatku przypadającego proporcjonalnie na dochód uzyskany w obcym państwie.

Przy zastosowaniu metody odliczenia proporcjonalnego obowiązek wykazania w zeznaniu rocznym dochodu uzyskanego za granicą istnieje zawsze, bez względu na to, czy oprócz dochodów z zagranicy podatnik uzyskał w Polsce inne dochody opodatkowane według skali podatkowej.

Jeśli Polska nie podpisała umowy podatkowej z państwem, w którym Polak pracował, zawsze stosuje się metodę proporcjonalnego odliczenia.

Już po powrocie z zagranicy podatnicy będą musieli dopełnić pewnych obowiązków. Zgodnie z przepisami ustawy o PIT podatnicy, którzy podlegają w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, czasowo przebywający za granicą, którzy osiągają dochody ze źródeł przychodów położonych poza terytorium Polski, są zobowiązani w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wrócili do kraju, wpłacić zaliczkę na podatek dochodowy. Jeżeli termin płatności przypada po zakończeniu roku podatkowego, należny podatek jest płatny w terminie złożenia zeznania. [Przykład 2]

Warto jednak wiedzieć, że osoba, która musi do rozliczenia zarobków zagranicznych stosować niekorzystną metodę, czyli proporcjonalne odliczenie, może skorzystać z ulgi abolicyjnej, która jest zawarta w art. 27g ustawy o PIT.

Ulga ta polega na tym, że podatnik podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, rozliczający metodą proporcjonalnego odliczenia uzyskane za granicą dochody m.in. z pracy lub działalności wykonywanej osobiście ma prawo odliczyć ulgę abolicyjną od podatku dochodowego, obliczonego zgodnie z polską skalą PIT, pomniejszonego o kwotę składki zdrowotnej. [Przykład 3]

Odliczeniu podlega kwota stanowiąca różnicę między podatkiem obliczonym zgodnie z metodą proporcjonalnego odliczenia a kwotą podatku obliczonego przy zastosowaniu do tych dochodów metody wyłączenia z progresją.

Zgodnie z kodeksem cywilnym miejscem zamieszkania danej osoby jest miejscowość, w której przebywa z zamiarem stałego pobytu

Jeżeli osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania w obu umawiających się państwach, wówczas stosuje się następujące zasady:

a) osobę uważa się za mającą miejsce zamieszkania w tym umawiającym się państwie, w którym ma ona stałe miejsce zamieszkania. Jeżeli ma ona stałe miejsce zamieszkania w obu umawiających się państwach, wówczas uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym umawiającym się państwie, z którym ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych);

b) jeżeli nie można ustalić, w którym umawiającym się państwie osoba ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze albo jeżeli nie posiada ona stałego miejsca zamieszkania w żadnym z umawiających się państw, wówczas uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym umawiającym się państwie, w którym zwykle przebywa;

c) jeżeli przebywa ona zazwyczaj w obydwu umawiających się państwach lub nie przebywa zazwyczaj w żadnym z nich, wówczas będzie ona uważana za mającą miejsce zamieszkania w tym umawiającym się państwie, którego jest obywatelem;

d) jeżeli miejsca zamieszkania nie można określić zgodnie z postanowieniami wymienionymi w punktach a, b oraz c, właściwe władze umawiających się państw rozstrzygną zagadnienie w drodze wzajemnego porozumienia.

Tak. Podatnicy, którzy pracowali za granicą, ale mają obowiązek rozliczania się w Polsce, mogą w swoim zeznaniu rocznym uwzględnić diety z tytułu podróży zagranicznej. Wolna od podatku dochodowego jest część przychodów osób o nieograniczonym obowiązku podatkowym, przebywających czasowo za granicą i uzyskujących przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku służbowym, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczym stosunku pracy, w kwocie odpowiadającej 30 proc. diety, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju.

Dieta z tytułu zagranicznej podróży służbowej do Niemiec wynosi 42 euro za każdy dzień. 30 proc. diety to 12,6 euro. Za każdy dzień pobytu za granicą (przebywając w stosunku pracy) podatnik może uwzględnić 12,6 euro diety. Aby diety uwzględnić w rocznym PIT, trzeba przeliczyć je na złote.

Praca za granicą i konieczność rozliczania zarobków zagranicznych w kraju nie pozbawia podatnika możliwości korzystania z polskich ulg. Każdy może z nich korzystać w taki sam sposób, jakby w kraju rozliczał zarobki polskie, po spełnieniu przesłanek dających prawo do skorzystania z tych ulg. Dotyczy to odliczeń od dochodu i od podatku.

- osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Polski miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów z pracy wykonywanej na terytorium Polski na podstawie stosunku służbowego lub stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia, oraz od innych dochodów osiąganych na terytorium RP.

- osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Polski, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów.

Ustawa o PIT wskazuje, że za dochody (przychody) osiągane w Polsce uważa się w szczególności dochody (przychody) z:

● pracy wykonywanej na terytorium Polski na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,

● działalności wykonywanej osobiście w Polsce, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,

● działalności gospodarczej prowadzonej w Polsce,

● położonej w Polsce nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Art. 3, 27, 27g ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).