Pomoc społeczna jest zwolniona z podatku dochodowego

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidują wiele zwolnień dla wypłacanych podatnikom świadczeń o charakterze pomocy społecznej czy socjalnej. Mówiąc o świadczeniach o charakterze pomocy społecznej, trzeba pamiętać, że przede wszystkim chodzi tu o świadczenia, o których mowa w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Jednak zwolnienia podatkowe regulowane w art. 21 ustawy o PIT obejmują również świadczenia pomocy społecznej w szerszym rozumieniu, tj. pomocy, której przesłanką udzielenia są szeroko pojęte względy społeczne. Do takich świadczeń zwolnionych z opodatkowania można zaliczyć chociażby zwrot bezrobotnemu kosztów opieki nad dzieckiem z powiatowego urzędu pracy czy z tytułu np. przejazdu do miejsca szkolenia, a także różnego rodzaju zapomogi.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 79 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są świadczenia z pomocy społecznej. Pomocą społeczną w rozumieniu tego przepisu będzie wyłącznie ta pomoc, która została uregulowana we wspomnianej ustawie z 12 marca 2004 r. Pomoc społeczną organizują organy administracji rządowej i samorządowej, współpracując w tym zakresie, na zasadzie partnerstwa, z organizacjami społecznymi i pozarządowymi, Kościołem katolickim, innymi kościołami, związkami wyznaniowymi oraz osobami fizycznymi i prawnymi. Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa; sieroctwa, bezdomności, niepełnosprawności czy bezrobocia.

Rodzaje tej pomocy zostały wyszczególnione w rozdziale II ustawy o pomocy społecznej. Może ona mieć formę pieniężną lub niepieniężną. Do świadczeń pierwszego rodzaju można zaliczyć w szczególności: zasiłki okresowe, celowe, pomoc pieniężną na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki. Natomiast wśród świadczeń o charakterze niepieniężnym można wymienić: udzielanie schronienia, zapewnienie posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym, pracę socjalną. Wszystkie te świadczenia opisane w ustawie o pomocy społecznej objęte są zwolnieniem z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie wskazanego przepisu.

Osoby bezrobotne mogą korzystać ze szczególnego zwolnienia dla świadczeń wypłacanych na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Preferencja dotyczy zwrotu przez starostę powiatu bezrobotnemu kosztów przejazdu:

● do miejsca pracy,

● na badania lekarskie lub psychologiczne,

● do miejsca odbywania stażu, szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, zajęć z zakresu poradnictwa zawodowego lub pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy,

● do miejsca wykonywania prac społecznie użytecznych,

● na egzamin.

Zwolnienie obejmuje również zwrot kosztów zakwaterowania w miejscu pracy lub miejscu odbywania stażu, szkolenia lub przygotowania zawodowego dorosłych.

Wyjaśnijmy, że w przypadku skierowania na szkolenie bezrobotnego koszty tego szkolenia są finansowane z Funduszu Pracy. Starosta finansuje z Funduszu Pracy, w formie zwrotu, koszty zakwaterowania i wyżywienia bezrobotnego skierowanego na szkolenie odbywane poza miejscem zamieszkania, jeżeli wynika to z umowy zawartej z instytucją szkoleniową. Starosta może także wyrazić zgodę na sfinansowanie, w formie zwrotu, całości lub części poniesionych przez skierowanego bezrobotnego kosztów z tytułu przejazdu na szkolenie, a także przejazdu na egzaminy umożliwiające uzyskanie świadectw, dyplomów, zaświadczeń, określonych uprawnień zawodowych lub tytułów zawodowych. Taki zwrot kosztów nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Zwolnienie podatkowe obejmuje również wypłacone bezrobotnemu jednorazowo środki finansowe na podjęcie działalności gospodarczej. Takie środki mogą być przyznane przez starostę z Funduszu Pracy na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, m.in. na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa związanych z podjęciem tej działalności, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia. Od przyznanej kwoty nie jest potrącany podatek dochodowy.

Ustawa o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy przewiduje także zwrot bezrobotnym (samotnie wychowującym co najmniej jedno małoletnie dziecko) zwrot kosztów opieki nad dzieckiem. Zwrot przyznawany jest, jeżeli bezrobotny podejmie zatrudnienie lub inną pracę zarobkową lub zostanie skierowany na staż, przygotowanie zawodowe dorosłych lub szkolenie oraz pod warunkiem osiągania z tego tytułu miesięcznie przychodów nieprzekraczających minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zwrot kosztów (przez powiatowy urząd pracy) z tytułu opieki nad dzieckiem również zwolniony jest z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 26b ustawy o PIT.

Inne zwolnienia podatkowe odnoszą się do szerzej rozumianej pomocy socjalnej. Zaliczyć do nich można po pierwsze zwolnienia dla zapomóg. I tak, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy o PIT, z podatkowej preferencji korzystają zapomogi otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci. Są one zwolnione z opodatkowania do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł. Nadwyżka ponad tę kwotę podlega opodatkowaniu PIT.

Indywidualne zdarzania losowe to przykładowo nieszczęśliwy wypadek, którego skutkiem jest uszczerbek na zdrowiu, pożar czy kradzież. Z odrębnego, nielimitowanego zwolnienia korzystają natomiast świadczenia otrzymane z tytułu jednorazowej pomocy materialnej finansowanej ze środków budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego w związku z zaistniałym zdarzeniem losowym. Chodzi tu o takie zdarzenia losowe, w których ofiarami jest wiele osób, np. katastrofy budowlane.

Formą zapomogi są także świadczenia pomocy materialnej dla świadczenia pomocy materialnej dla uczniów, studentów, uczestników studiów doktoranckich i osób uczestniczących w innych formach kształcenia, pochodzące z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz ze środków własnych szkół i uczelni. Taka pomoc przyznana na podstawie przepisów o systemie oświaty, prawa o szkolnictwie wyższym, a także przepisów o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki jest całkowicie zwolniona z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 40 ustawy o PIT. Świadczeniem pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest przede wszystkim stypendium szkolne. Może je otrzymać uczeń czy student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, a także gdy rodzina jest niepełna.

Z podatku zwolnione są także świadczenia rodzinne otrzymane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych. Świadczeniami rodzinnymi są:

● zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego;

● świadczenia opiekuńcze (zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne);

● jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka,

● zapomoga przyznana uchwałą rady gminy z tytułu urodzenia się dziecka osobom zamieszkałym na jej terenie.

Ze zwolnienia podatkowego korzysta także: pomoc pieniężna dla rodzin zastępczych, jednorazowa pomoc pieniężna na zagospodarowanie usamodzielniających się wychowanków rodzin zastępczych i placówek opiekuńczo-wychowawczych. Preferencja podatkowa obejmuje również dodatek do rent rodzinnych dla sierot zupełnych, dodatki mieszkaniowe i ryczałt na zakup opału, a także pomocy pieniężnej i wartości innych świadczeń przyznawanych repatriantom oraz osobom, które ubiegają się o status uchodźcy.

Dochodów zwolnionych z opodatkowania na podstawie m.in. art. 21 ustawy o PIT nie wykazuje się w zeznaniu podatkowym. Jeżeli zatem podatnik otrzyma świadczenie zwolnione z podatku, to nie będzie zobowiązany do wykazania tego w zeznaniu rocznym

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 21 ust. 1 pkt 8, pkt 24, pkt 26b, pkt 40, pkt 79, pkt 102 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.).