Kiedy spółka będzie płatnikiem przy kupnie udziałów

- Czy w przypadku zaistnienia dodatniej różnicy pomiędzy ceną historyczną a aktualną ceną rynkową w dniu nabycia udziałów na spółce nie będzie ciążył, jako na płatniku, obowiązek odprowadzenia zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych - pyta pani Irena z Katowic.

O pomoc w rozwiązaniu tego problemu poprosiliśmy Izbę Skarbową w Warszawie i Hannę Kozłowską z KDA Kancelaria Doradców i Audytorów w Poznaniu

W związku z rozliczeniem opcji (nieodpłatnych i niezbywalnych) na nabycie udziałów w spółce zagranicznej, w przypadku zaistnienia dodatniej różnicy pomiędzy ceną historyczną a aktualną ceną wynikającą z aktualnej wyceny księgowej udziałów, na pracodawcy nie będą ciążyły obowiązki płatnika, jeśli koszty związane z pokryciem różnicy w cenie nabytych udziałów ponosi spółka zagraniczna. Jeśli koszty te finansowane będą przez pracodawcę, wówczas będą na nim ciążyły obowiązki płatnika. Przychodami w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Cechą udziałów jest to, że generują dochód w przyszłości w postaci dywidendy lub też, w przypadku ich odpłatnego zbycia, w postaci różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży a kosztami na nabycie udziałów.

W momencie realizacji otrzymanych opcji na udziały będzie miało miejsce przysporzenie majątkowe stanowiące różnicę pomiędzy aktualną ceną wynikającą z aktualnej wyceny księgowej udziałów a ich ceną historyczną przemnożoną przez liczbę udziałów. Operacja ta wywołuje skutek podatkowy w postaci uzyskania przez uczestnika programu przychodu. Przychód powstanie w momencie, w którym osoba otrzymująca udziały uzyska prawa udziałowca (w tym prawo do dywidendy). Z tym bowiem momentem osoba ta uzyskuje prawo do czerpania korzyści wynikających z udziałów.

Kwalifikacja źródła uzyskania przychodu uzależniona jest jednak od podmiotu, który ostatecznie ponosi koszty programu.

Gdy koszty związane z uczestnictwem pracowników w programie ponoszone są przez spółkę zagraniczną, a tym samym pokrywa ona różnicę w cenie nabytych udziałów, kwota zniżki finansowanej przez spółkę zagraniczną stanowi przysporzenie majątkowe, które, z uwagi na to, że pracowników nie wiąże z tą spółką stosunek pracy, zakwalifikować należy do przychodów z innych źródeł. Ponieważ w tej sytuacji spółka (pracodawca) nie dokonuje żadnych świadczeń na rzecz swoich pracowników, nie będą ciążyć na niej obowiązki płatnika.

W sytuacji zaś gdy koszt programu ostatecznie poniesie spółka (pracodawca), uzyskany przez pracownika przychód będzie stanowił przychód ze stosunku pracy, podlegający opodatkowaniu łącznie z innymi przychodami z tego źródła, i w konsekwencji na spółce tej będą ciążyły obowiązki płatnika.

@RY1@i02/2011/055/i02.2011.055.086.015a.001.jpg@RY2@

Hanna Kozłowska, ekspert w KDA Kancelaria Doradców i Audytorów w Poznaniu

Takie stanowisko zaprezentował dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 18 stycznia 2011 r. (nr IPPB2/415-919/10-3/MK1).

Osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej są zobowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy - wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej. Istota problemu będącego przedmiotem interpretacji sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy w przypadku skorzystania z opcji na udziały przez pracownika możemy mówić o przychodzie ze stosunku pracy, czy właściwa będzie jego inna kwalifikacja.

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Ta regulacja ma bardzo szeroki zakres. Wymienione w niej kategorie przychodów nie stanowią bowiem katalogu zamkniętego, gdyż przepis ten jedynie przykładowo wskazuje, co można uznać za przychód ze stosunku pracy. Ponadto praktyka pokazuje, że ten przepis jest przez organy podatkowe i sądy interpretowany szeroko - mają one tendencję do zaliczania do tego źródła najróżniejszych rodzajów świadczeń.

Dotychczasowe orzecznictwo nasuwa wniosek, że do zakwalifikowania danego świadczenia do źródła, jakim jest stosunek pracy, decydujące znaczenie ma krąg podmiotów uprawnionych do jego otrzymania. Jeżeli świadczenie oferowane przez przedsiębiorcę może otrzymać wyłącznie pracownik, jego wartość będzie przychodem ze stosunku pracy. Jeżeli jednak takie świadczenie uzyskać mogą także podmioty niezatrudniane przez pracodawcę, należy poszukiwać innych źródeł przychodu.

Organ podatkowy w cytowanej na wstępie interpretacji stanął na stanowisku, że w sytuacji, w której koszty związane z uczestnictwem pracowników polskiej spółki w programie nabywania udziałów ponosi spółka zagraniczna, a spółka w związku z tym planem nie dokonuje żadnych świadczeń na rzecz swoich pracowników, nie ciążą na niej obowiązki płatnika. Powstałe przysporzenie należy zakwalifikować do przychodów z innych źródeł. Jeżeli natomiast koszty te finansowane będą przez pracodawcę, skutkować to będzie powstaniem przychodów ze stosunku pracy po stronie pracowników. W konsekwencji więc na spółce będą ciążyły obowiązki płatnika.

Omawiana interpretacja ma duże znaczenie dla firm. Dla każdego przedsiębiorcy istotne jest posiadanie wykwalifikowanej kadry pracowniczej. Dodatkowe bonusy dla pracowników, takie jak m.in. przyznanie opcji na udziały lub akcje, bez wątpienia stanowić mogą dodatkowy czynnik przyciągający do pracodawcy cennych dla niego pracowników. W praktyce coraz częściej spotyka się sytuacje, w których pracownikom przyznaje się poza pensją także wiele innych świadczeń. Ważne jest, aby przedsiębiorca miał jasność co do sposobu, w jaki powinien rozliczać uzyskiwane przez pracowników przychody z tego tytułu.

Organ podatkowy słusznie uzależnił obarczenie spółki obowiązkami płatnika od ponoszenia przez nią kosztów programów nabywania udziałów spółki zagranicznej. Fiskus prawidłowo wskazał również, że gdy koszty takich programów ponosić będzie spółka zagraniczna, przychód ze skorzystania z opcji będzie podlegał zakwalifikowaniu jako przychód z innych źródeł. Pomiędzy spółką zagraniczną a pracownikami polskiej spółki nie istnieje bowiem żaden stosunek prawny, w szczególności stosunek pracy.

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Oprac. Ewa Matyszewska