Do opodatkowania muszą być znani wszyscy ubezpieczeni

Niezbędnym elementem pozwalającym na ustalenie przychodu z nieodpłatnych świadczeń dla poszczególnych ubezpieczonych jest ich określenie imienne w umowie ubezpieczenia (załączniku do umowy lub innym dokumencie) w dacie jej zawarcia i zapłaty składki.

Podatnicy wystąpili o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok wraz z korektą zeznania podatkowego PIT-36. Wnioskodawcy wyjaśnili, że jest ona skutkiem zawyżenia przez płatnika jednego z małżonków przychodów ze stosunku pracy o wartość zapłaconej przez spółkę składki na ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej członków zarządu i rad nadzorczych.

Organy podatkowe odmówiły jednak stwierdzenia nadpłaty.

Ostatecznie sprawa trafiła do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu musiał zająć się nią dwa razy. Zarówno pierwszy, jak i drugi wyrok okazały się korzystne dla podatników. W drugim orzeczeniu sąd zwrócił uwagę na związanie tezami zawartymi w pierwszym wyroku wydanym w spornej sprawie. WSA wskazał w nim, że ubezpieczeni przez spółkę będą wskazani w polisie jako osoby anonimowe ze względu na szeroki krąg podmiotowy po stronie spółki (spółki zależnej), fakt istnienia rotacji zatrudnienia osób, przez co niemożliwe jest ustalenie, kto i przez jak długi czas objęty będzie ubezpieczeniem. Dla celów podatkowych nieodpłatne świadczenie obejmuje działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu. Są to także wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności osób prawnych, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

W ocenie WSA w spornej sprawie krąg osób ubezpieczonych jest bez wątpienia otwarty - podlegać może zmianom osobowym oraz ilościowym w trakcie trwania ubezpieczenia bez wpływu na wysokość składki finansowanej przez spółkę. Indywidualizacja ubezpieczonych następuje każdorazowo dopiero w przypadku skierowania przeciwko nim roszczenia objętego ochroną. Do tego momentu krąg osób objętych ubezpieczeniem pozostaje otwarty i anonimowy - określany jedynie poprzez wskazanie funkcji osób fizycznych działających w imieniu spółki.

Sąd w prawomocnym orzeczeniu uznał, że niezbędnym elementem pozwalającym na ustalenie przychodu z nieodpłatnych świadczeń dla poszczególnych ubezpieczonych jest ich określenie imienne w umowie ubezpieczenia (załączniku do umowy lub innym dokumencie) w dacie jej zawarcia i zapłaty składki. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w tym wyroku, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych. Zdaniem sądu, który po raz drugi oceniał postępowanie fiskusa w sprawie, sposób ustalenia dochodu zawarty w zaskarżonej decyzji jest niezgodny z powyższą oceną prawną. Organ podatkowy ustalił bowiem niejako post factum, jaki był skład osobowy zarządu spółki w poszczególnych miesiącach 2008 r. Tymczasem - w ocenie sądu - skoro obowiązek podatkowy powstaje z chwilą podpisania umowy ubezpieczeniowej i zapłaty składki, to w tej dacie muszą być znane konkretne osoby objęte nieodpłatnym świadczeniem ubezpieczeniowym (ochroną ubezpieczeniową).

Wyrok WSA we Wrocławiu z 10 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1279/10, niepublikowany.

Oprac. Aleksandra Tarka

@RY1@i02/2010/005/i02.2010.005.086.003a.001.jpg@RY2@

Marek Kolibski doradca podatkowy, radca prawny, wspólnik w Kancelarii KNDP, Kolibski, Nikończyk, Dec & Partnerzy

Komentowany wyrok wpisuje się w ukształtowaną już linię orzeczniczą, zgodnie z którą podstawa opodatkowania musi byś skonkretyzowana. Podatnik nie może się jej domyślać ani też organy podatkowe nie mogą przyjmować w tym zakresie żadnych uproszczeń bądź założeń. Innymi słowy, jeżeli dane zdarzenie gospodarcze ma być opodatkowane, to tylko wówczas, gdy podstawę opodatkowania dla konkretnej osoby fizycznej lub prawnej można co do grosza wyliczyć w niebudzący wątpliwości sposób. Ukształtowana w orzecznictwie zasada konkretyzacji podstawy opodatkowania w praktyce najczęściej dotyczy przychodów z nieodpłatnych świadczeń. W tym aspekcie zasada ta wymaga, aby organ podatkowy nakładając podatek dysponował precyzyjnymi danymi co do tego, kto, kiedy i w jakiej kwocie uzyskał konkretne przysporzenie uznawane za przychód podatkowy.

Sąd słusznie także zwrócił uwagę, iż indywidualizacja ubezpieczonych następuje każdorazowo dopiero w przypadku skierowania przeciwko nim roszczenia objętego ochroną. Do tego momentu krąg osób objętych ubezpieczeniem pozostaje otwarty i anonimowy, określany jedynie przez wskazanie funkcji osób fizycznych działających w imieniu spółki.