Zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie oznacza jej nabycia

Podatniczka w 2012 roku zamierza sprzedać działkę w Warszawie bez zabudowy, która została zwrócona prawomocną decyzją w wieczyste użytkowanie przez miasto.

Wspomnianą działkę rodzice podatniczki kupili w 1941 roku, jednak prawa do niej zostały im odebrane dekretem Bieruta z 21 listopada 1945 r. Po śmierci rodziców (ojciec zmarł w 1962 roku, matka w 1965 roku) podatniczka nabyła spadek, zgodnie z prawomocnym postanowieniem sądu rejonowego z 1991 roku, łącznie z jej rodzeństwem w równych częściach. Czy podatniczka powinna zapłacić podatek dochodowy od sprzedaży swojej części działki?

Przywracając stan prawny, który istniał przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu, decyzja o zwrocie nieruchomości pełni funkcję restytucyjną, czyli jest aktem prawnym, który wywiera skutki prawne bezpośrednio w sferze prawa cywilnego. Przywraca bowiem prawo własności nieruchomości jej poprzedniemu właścicielowi lub jego następcom prawnym. Jest więc zdarzeniem prawnym zmieniającym podmiotową stronę stosunku prawnorzeczowego odnośnie do zwracanej nieruchomości. Decyzja o zwrocie powoduje przejście prawa własności na dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych, jednak nie kreuje tego prawa - przywraca tylko wcześniej panujące stosunki prawnorzeczowe.

Zatem ustanowienie na rzecz podatniczki udziału w prawie użytkowania wieczystego oraz zwrot nieruchomości znajdującej się na tym gruncie w odniesieniu do skomunalizowanych gruntów, może być traktowany jako swoista restytucja, bo na taki jedynie zakres przywrócenia uprawnień dotychczasowym właścicielom zezwalały przepisy dekretu.

Nabycie przez podatniczkę udziału w przedmiotowej nieruchomości (grunt niezabudowany, odzyskany na podstawie decyzji administracyjnych wydanych w związku z art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. ogłoszonego 21 listopada 1945 r.), nastąpiło w dniu śmierci spadkodawców, czyli w 1962 roku i w 1965 roku. W związku z tym planowana sprzedaż udziału podatniczki w przedmiotowej nieruchomości nie będzie stanowić źródła przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym, ponieważ od końca roku kalendarzowego, w którym miało miejsce jego nabycie, upłynęło już 5 lat. Tym samym podatniczka nie ma obowiązku zapłaty podatku dochodowego od sprzedaży swojego udziału w tej działce.

Oprac. Ewa Matyszewska

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 24 kwietnia 2012 r. (nr IPTPB2/415-79/12-2/MP).