Jak wykazać stratę z działalności gospodarczej za 2011 rok

Osoby prowadzące działalność gospodarczą mogą ponosić wyższe koszty prowadzenia firmy, niż uzyskują przychody. W takiej sytuacji powstaje u nich strata podatkowa. Często dzieje się tak w początkowym okresie działalności, kiedy w firmę trzeba zainwestować, a na pierwsze zyski czeka się dłużej.

Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą indywidualnie lub w formie spółek osobowych mają jednak obowiązek rozliczenia nie tylko uzyskanych przychodów, ale również pojawiającej się straty. Przepisy o podatkach dochodowych, dotyczące zarówno podatników PIT, jak i CIT, przewidują bowiem możliwość odliczenia straty poniesionej za dany rok podatkowy w kolejnych latach.

Uzyskane przychody

Generalnie podatnicy mogą rozliczać straty w ramach danego źródła przychodów. W przypadku przedsiębiorców podatników PIT stratę z działalności gospodarczej mogą odliczyć od dochodów uzyskanych właśnie z takiej działalności. Nie ma warunku, żeby było to rozliczenie w ramach tej samej firmy prowadzonej przez podatnika. Jeśli podatnik prowadzi kilka firm, to straty i dochody z każdej z nich może rozliczyć wspólnie. Liczy się jedno i to samo źródło przychodów, tj. przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, który w rocznym zeznaniu podatkowym rozliczany jest łącznie. Wzajemne rozliczanie strat i dochodów z działalności gospodarczej może też dotyczyć podatnika prowadzącego samodzielnie działalność oraz działającego w firmie w spółce osobowej (jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej).

Obniżenie dochodu

Zarówno przepisy ustawy o PIT, jak i ustawy o CIT określają, że podatnik może obniżyć dochód w danym roku podatkowym o stratę poniesioną w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych. Maksymalna wysokość obniżenia w danym roku podatkowym nie może przekroczyć 50 proc. kwoty straty za dany rok podatkowy. Jeśli więc podatnik poniósł stratę w 2011 roku, to może ją odliczyć w kolejnych pięciu latach, tj. przy rozliczeniu dochodu za lata 2012 - 2016. W żadnym z tych lat nie może odliczyć więcej niż połowę kwoty straty z 2011 roku.

Warunkiem odliczenia straty w kolejnych latach jest jej wcześniejsze wykazanie w zeznaniu rocznym złożonym do urzędu skarbowego za okres, w którym ta strata została poniesiona. Podatnik, który nie wykazał straty przed organem podatkowym, nie będzie mieć później prawa do jej odliczenia. Dopiero gdy złoży korektę deklaracji i wykaże rzeczywistą stratę, będzie mógł tę stratę odliczać. Wynika to z obowiązku terminowego składania deklaracji rocznych przez podatnika, bez względu na to, czy w danym roku podatkowym osiągnął dochód, czy poniósł stratę. Zarówno deklaracje dla podatników płacących podatek dochodowy od osób fizycznych PIT-36 oraz PIT-36L, jak i spółek czy innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą i płacących podatek dochodowy od osób prawnych CIT-8 są informacjami podatkowym o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym.

Innym ograniczeniem w zakresie odliczenia straty jest to, że wysokość straty, odliczanej w danym roku w deklaracji podatkowej, nie może przekroczyć kwoty obliczonego w tej deklaracji dochodu (czyli różnicy między przychodami a kosztami uzyskania przychodów).

Jeśli więc zdarzy się tak, że podatnik przez kolejne lata nie wykazuje dochodu, to może się okazać, że pięcioletni okres na odliczenie danej straty skończy się i pozostanie ona już nieodliczona. Może też wystąpić sytuacja, że w kolejnych latach firma uzyskuje dochód w takiej wysokości, która nie pozwala na pełne odliczenie straty. Wówczas może przepaść też część straty do odliczenia. Podatnicy mogą jednak wykorzystać mechanizmy odliczenia straty w ciągu roku (np. poprzez obniżanie kwoty zaliczek na podatek), aby w maksymalny stopniu tę stratę odliczyć.

Przy odpowiednio wysokim dochodzie, przewyższającym wcześniej poniesioną stratę, przedsiębiorcy mogą rozliczyć konkretną stratę całkowicie najwcześniej w ciągu dwóch kolejnych lat od poniesienia tej straty.

Dla podatników prowadzących działalność gospodarczą istotne powinno być to, że okres pięciu lat nie ulega wydłużeniu o okres zawieszenia działalności gospodarczej. Potwierdził to dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 28 lutego 2011 r. (nr ILPB1/415-1375/10-2/AMN).

Podatek według skali i liniowy...

Możliwość wykazania straty z działalności gospodarczej dotyczy tych podatników, którzy rozliczają przychody z działalności na zasadach ogólnych. Prawo odliczenia straty dotyczy również przedsiębiorców, którzy wybrali opodatkowanie przychodów w formie liniowej (19-proc. stawka). Możliwość taką mają też ci podatnicy, którzy w roku podatkowym zmienili w stosunku do poprzedniego okresu rozliczeniowego formę opodatkowania ze skali podatkowej (zasady ogólne, 18-proc. i 32-proc. stawka) na podatek liniowy lub odwrotnie. Przepisy dotyczące rozliczenia straty nie uzależniają możliwości jej odliczenia od formy opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej. Istotne jest źródło przychodów, a nie forma opodatkowania.

... oraz ryczałt i karta

W przypadku osób płacących ryczałt od przychodów ewidencjonowanych także istnieje możliwość odliczania straty. Takie osoby, prowadząc firmę samodzielnie czy też w formie spółki cywilnej osób fizycznych lub spółki jawnej osób fizycznych, mogą odliczyć od przychodów stratę, o której mowa w przepisach ustawy o PIT. Ważne jest to, że w przypadku odliczeń dokonywanych przez ryczałtowców stosuje się odpowiednio ograniczenia wskazane wyżej w zakresie odliczania straty przez przedsiębiorców prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów.

Podatnik ma taką możliwość także w przypadku, gdy z zasad ogólnych (lub z formy liniowej) przeszedł na opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Prawa do rozliczenia straty nie będzie mieć jednak ten przedsiębiorca, który rozlicza się w formie karty podatkowej.

W przypadku gdy przedsiębiorca chciałby złożyć roczne zeznanie podatkowe z małżonkiem, nie utraci prawa do takiego rozliczenia, gdy poniesie stratę. Warunkiem w tym przypadku jest jednak to, aby rozliczał przychody z działalności gospodarczej na zasadach ogólnych.

Odliczenie w ciągu roku

Podatnicy nie muszą jednak czekać do końca następnego roku po poniesieniu straty z jej odliczeniem. Mogą odliczać kwotę straty na bieżąco, w rozliczeniu comiesięcznym, odprowadzając zaliczki na podatek dochodowy.

Bieżące zaliczki na podatek dochodowy ustala się na podstawie art. 44 ust. 3 pkt 2 oraz art. 26 ust. 1 ustawy o PIT. Drugi z tych przepisów odwołuje się do prawa podatnika do odliczania strat. Wynika więc z tego, że ustalając zaliczki na podatek, można w ciągu roku odliczyć połowę wcześniej zadeklarowanej straty. Gdyby okazało się, że na koniec roku dochód podatnika jest niższy niż odliczona strata, to należy zmniejszyć również wysokość odliczanej straty w zeznaniu rocznym. Kwota straty, która ostatecznie nie została uwzględniona w zeznaniu rocznym, może być odliczona w kolejnych latach podatkowych.

@RY1@i02/2012/065/i02.2012.065.071001100.806.jpg@RY2@

@RY1@i02/2012/065/i02.2012.065.071001100.807.jpg@RY2@

Ważne

Podatnik może obniżyć dochód w danym roku podatkowym o stratę poniesioną w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych. Maksymalna wysokość obniżenia w danym roku podatkowym nie może przekroczyć 50 proc. kwoty straty za dany rok

Przykład 1

Co ująć w deklaracji

Podatnik prowadził w latach 2007 - 2008 działalność gospodarczą w zakresie reklamy, na której poniósł stratę, w jednym roku w wysokości 30 tys. zł, w drugim 15 tys. zł. Pod koniec 2008 roku zlikwidował działalność. W 2011 roku uruchomił jednak nową firmę - otworzył sklep i osiągnął dochód w wysokości 20 tys. zł.

Podatnik ma więc do odliczenia stratę w łącznej wysokości 45 tys. zł (30 tys. zł + 15 tys. zł). Prawo do odliczenia 30 tys. zł przedawni się z upływem 2012 roku, a 15 tys. zł z upływem 2013 roku. Jeśli podatnik osiągnął za 2011 rok zysk w wysokości 20 tys. zł, to może odliczyć jednocześnie połowę straty za 2007 rok (1/2 x 30 tys. zł = 15 tys. zł) oraz połowę straty za 2008 rok (1/2 x 15 tys. zł = 7,5 tys. zł), zgodnie z zasadą odliczenia maksymalnie 50 proc. kwoty straty w danym roku podatkowym. Może więc odliczyć 22,5 tys. zł (15 tys. zł + 7,5 tys. zł). Niestety, z uwagi na to, że dochód za 2011 rok wyniósł 20 tys. zł, w deklaracji rocznej podatnik może uwzględnić maksymalnie 20 tys. zł. Pozostałe 2,5 tys. zł zostanie przeniesione do odliczenia na kolejny okres.

W opisanej sytuacji nie ma znaczenia, że w 2008 roku podatnik zamknął firmę i niemal przez trzy lata nie prowadził działalności, a w 2011 roku otworzył ją na nowo, ale już w innej branży. Podatnik cały czas osiąga przychód z działalności gospodarczej. Czas, w jakim nie prowadził działalności, nie wpływa jednak na jego możliwość zamrożenia okresu odpisania straty za lata 2007 - 2008. Konsekwencją dla podatnika jest to, że osiągając dochody z nowej firmy, będzie miał mniej czasu na odliczenie wcześniej poniesionych strat.

Przykład 2

Kilka źródeł

Podatnik prowadzi indywidualną działalność handlową, z której w 2011 roku uzyskał przychody w wysokości 20 tys. zł, ale poniósł jednocześnie koszty w wysokości 40 tys. zł. Oprócz tego jest wspólnikiem w spółce jawnej, w której posiada połowę udziałów. Spółka uzyskała przychody w wysokości 500 tys. zł, przy kosztach 400 tys. zł. Podatnik w 2009 roku prowadził jeszcze inną działalność gospodarczą, z której poniósł stratę w wysokości 20 tys. zł. Podatnik zawsze rozliczał się na zasadach ogólnych.

W rozliczeniu za 2011 rok musi wypełnić deklarację PIT-36 wraz załącznikiem PIT/B. W PIT-36 podatnik wykaże w części D. sumaryczne przychody i koszty związane z prowadzonymi działalnościami gospodarczymi (poz. 51, 52). Obliczając różnicę między przychodami i kosztami ich uzyskania wpisuje w pozycję dochodów 30 tys. zł. Podatnik osiągnął przychód z działalności gospodarczej w wysokości 270 tys. zł (20 tys. zł + 250 tys. zł z udziału w spółce - 50 proc. udziału). Jednocześnie poniósł koszty w wysokości 240 tys. zł (40 tys. zł w ramach działalności gospodarczej + 200 tys. zł w ramach udziału w spółce - 50 proc. udziału). Różnica między sumarycznym przychodem a kosztami uzyskania przychodów wynosi 30 tys. zł (270 tys. zł - 240 tys. zł).

Jednocześnie podatnik ma do odliczenia 20 tys. zł straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2009 roku. Może więc w rozliczeniu za 2011 rok odliczyć maksymalnie 10 tys. zł tej straty (50 proc. kwoty straty w danym roku). Kwotę tej straty wpisuje w części E druku PIT-36 w poz. 135. Oprócz tego podatnik wypełnia załącznik PIT/B, w którym szczegółowo informuje urząd skarbowy o przychodach i kosztach związanych z daną działalnością gospodarczą, prowadzoną indywidualnie i w ramach spółki jawnej.

Przykład 3

Miesięczne zaliczki

Przedsiębiorca w 2010 roku poniósł stratę w wysokości 10 tys. zł. W 2011 roku mógł więc odliczyć maksymalnie połowę tej straty, czyli 5 tys. zł.

W 2011 roku uzyskał pierwszy dochód dopiero w kwietniu, w kwocie 2 tys. zł. Podatnik może uwzględnić 2 tys. zł z części poniesionej straty i w ten sposób nie płacić zaliczki za kwiecień. Pozostałą do odliczenia stratę w wysokości 3 tys. zł przedsiębiorca odliczył w kolejnym miesiącu, kiedy uzyskał dochód w wysokości 8 tys. zł. Opłacił więc zaliczkę od 5 tys. zł.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 9 ust. 2, ust 3, ust. 5, art. 26 ust. 1, art. 30c ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.). Art. 7 ust. 2 , ust. 5 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Art. 11 ust. 1, art. 21 ust. 3 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm.).