Darmowe świadczenie od szefa podlega PIT

Przychodem pracownika ze stosunku pracy jest nie tylko wynagrodzenie określone w umowie o pracę. Jest nim też wartość nieodpłatnych świadczeń, które szef oferuje podwładnym.

Z interpretacji fiskusa, a także bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że ze świadczeniem nieodpłatnym będziemy mieli do czynienia w przypadkach, w których otrzymujący odnosi określoną korzyść pod tytułem darmym. Oznacza to, że nie świadczy nic w zamian ani obecnie, ani w przyszłości. W efekcie każdy podarunek od przełożonego może skutkować określonymi konsekwencjami podatkowymi. Chyba że jest wymieniony w ustawie jako zwolniony z podatku.

Zakres opodatkowania

Przepisy podatkowe przewidują, że za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Z definicji przychodów pracownika wynika, że ustawodawca zaliczył do nich nie tylko otrzymane pieniądze, ale i świadczenia, które przybrały postać rzeczy, wykonywania usług bądź udostępniania rzeczy lub praw.

Tak szerokie zdefiniowanie pojęcia przychodu pracownika wskazuje, że w każdym przypadku, w którym uzyska on realną korzyść, będzie to rodzić obowiązek zwiększenia jego przychodu, z wyjątkiem świadczeń zawartych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT.

Ustalenie wartości

Warto też wiedzieć, że przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:

● jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia - według cen stosowanych wobec innych odbiorców,

● jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione - według cen zakupu,

● jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku - według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku,

● w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Sport i rekreacja

Do nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych na rzecz pracownika związanych ze stosunkiem pracy zalicza się m.in. wynajęcie przez pracodawcę sali gimnastycznej na rzecz swoich pracowników, a w zasadzie wartość tego wynajęcia. Taką interpretację przedstawił m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach z 19 lipca 2010 r. (nr IBPBII/1/415-595/10/BD).

Według urzędników o powstaniu przychodu ze stosunku pracy nie przesądza skorzystanie przez pracownika z oferowanych przez pracodawcę świadczeń, tj. korzystanie z wynajętej sali gimnastycznej, lecz samo otrzymanie przez pracownika takiej możliwości o określonej wartości pieniężnej. Postawienie do dyspozycji pracownikowi możliwości nieobowiązkowego korzystania z wynajętej sali gimnastycznej, które skierowane zostało tylko do pracowników spółki, stanowi nieodpłatne świadczenie, którego wartość ustala się według cen zakupu usług.

Szersza ochrona

Podobny sposób rozliczeń podatkowych będzie miał zastosowanie do ubezpieczeń, które pracodawcy wykupują dla pracowników.

Gdy składka na ubezpieczenie opłacana jest przez inną osobę niż ta, w której interesie majątkowym zawierana jest umowa, dochodzi do powstania przychodu u osoby, na rzecz której zawierana jest umowa. Świadczenie nieodpłatne stanowi wtedy ochrona ubezpieczeniowa na wypadek zaistnienia zdarzenia określonego w umowie ubezpieczenia - tak stwierdził dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji z 9 lipca 2010 r. (nr ITPB2/415-336/10/MU).

Spotkania firmowe

Od co najmniej roku spore kontrowersje w zakresie rozliczeń podatkowych budzi organizacja imprez integracyjnych dla pracowników. Zagadnieniem tym zajmował się np. dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 8 lipca 2010 r. (nr IBPBII/1/415-411/10/BD, która jest już niedostępna w wyszukiwarce resortu finansów).

Według urzędu możliwość wzięcia udziału w imprezie integracyjnej zorganizowanej przez pracodawcę prowadzi do powstania u pracownika przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Firma powinna zwiększać przychody pracowników z tytułu umowy o pracę. Przychód pracowników powinien być ustalany przez podzielenie łącznej ceny zakupu danej imprezy integracyjnej przez liczbę zainteresowanych nią pracowników, bez względu na to, że spółka nie będzie prowadzić żadnych ewidencji pozwalających na ustalenie, co zje, wypije dany pracownik, z jakich atrakcji zapewnianych w czasie imprezy skorzysta oraz to, że spółka będzie mieć trudność w ustaleniu dokładnej listy pracowników, którzy faktycznie będą obecni na imprezie, ponieważ o powstaniu przychodu po stronie pracowników przesądza to, że mają oni możliwość wzięcia w niej udziału.

Warto w tym miejscu dodać, że po publikacji DGP z 5 marca 2012 r. resort finansów zamieścił na swojej stronie wyjaśnienia, z których wynika, że w przypadku imprez dla pracowników, nieodpłatne świadczenie występuje tylko wtedy, gdy pracownik weźmie udział w takiej imprezie, nie ponosząc z tego tytułu kosztów. Samo otrzymanie zaproszenia na takie spotkanie nie generuje przychodu u pracownika. Jeśli taka linia interpretacyjna zostanie przez MF i podległe mu urzędy utrzymana, podatnicy mogą odetchnąć z ulgą. Samo przesłanie zaproszenia przez szefa nie zwiększy ich przychodów do opodatkowania.

Samochód służbowy

Pracodawcy coraz częściej decydują się także na zapewnienie zatrudnianym możliwości korzystania z samochodu służbowego. Według dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach (nr IBPBII/1/415-395/10/ŚS) przydzielenie firmowego auta wynikające z charakteru pracy na danym stanowisku nie stanowi przychodu pracownika ze stosunku służbowego, o ile samochód ten jest wykorzystywany w celach służbowych, a nie osobistych pracownika. Oznacza to, że przejazdy z oraz do miejsca parkowania nie będą generowały przychodu ze stosunku pracy.

Inna sytuacja może wystąpić, gdy szef wykupi przejazdy u przewoźnika. W większości przypadków zapewnienie pracownikowi takiego przejazdu spowoduje, że cena biletu powiększy przychód zatrudnionego. Choć nie zawsze tak musi być. Jeśli wartości świadczeń nie da się przyporządkować do konkretnego pracownika, zwłaszcza gdy opłata wnoszona jest ryczałtowo za wszystkich zatrudnionych, nie jest możliwe ustalenie kwoty przychodu w odniesieniu do jednej osoby. Zatem po stronie pracowników nie dochodzi do powstania dochodów podlegających PIT (por. najnowsza interpretacja Izby Skarbowej w Poznaniu, nr ILPB2/415-617/09/11-S/TR, omówiona na s. C4).

Opieka lekarska

Warto jeszcze wspomnieć o pakietach medycznych, które firmy wykupują dla pracowników. Tu mamy do czynienia z jednolitą linią interpretacyjną fiskusa: opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega świadczenie otrzymane od pracodawcy w postaci objęcia pracownika, także z członkami jego rodziny, nieobowiązkową z punktu widzenia ustawy z 26 czerwca 19745 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.) i innych ustaw opieką medyczną. Dlatego też pracodawca ma obowiązek doliczyć wartość nieodpłatnego świadczenia, czyli pakietu medycznego, do dochodu ze stosunku pracy i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. [Przykład]

Przykład

Czy pożyczka będzie traktowana jak przysporzenie majątkowe

Pracownica otrzymała z firmy, w której jest zatrudniona, pożyczkę. Spłaca ją w ratach. Pożyczka ta nie będzie stanowiła przysporzenia majątkowego. Przychód bowiem powinien mieć charakter definitywny. Oznacza to, że pożyczki (lub świadczenia o zbliżonym charakterze), jako że muszą być spłacone (zwrócone), nie mają wpływu na wysokość przychodu podatkowego. Wyjątkiem jest sytuacja, w której pożyczka zostanie umorzona. Wtedy może dojść do powstania nieodpłatnego świadczenia po stronie pracownika.

Ważne

Przychód z nieodpłatnych świadczeń nie powstanie wtedy, gdy świadczenia są ekwiwalentne. Z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy przyjmujemy jakąś korzyść, ale jednocześnie przekazujemy coś od siebie

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 10, 11, 12 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).