Czy w zeznaniu wykazać kwoty za pełnienie funkcji społecznych

Z obowiązkami społecznymi i obywatelskimi mamy do czynienia w przypadku czynności i zadań związanych z wykonywaniem zadań publicznych i państwowych, np. radnego, posła czy senatora. Będą to obowiązki związane z uczestniczeniem w sprawowaniu władzy publicznej (zarówno wykonawczej, sądowniczej, jak i ustawodawczej). Dotyczy to również określonych funkcji w ramach organizacji o charakterze społecznym (organizacje pozarządowe), w tym również w ramach wolontariatu. O pełnieniu obowiązku obywatelskiego możemy mówić wtedy, gdy dana osoba uczestniczy w zawiadywaniu sprawami państwa jako obywatel zgodnie z zasadami demokratyzmu instytucji publicznych. Z pełnieniem obowiązków społecznych mamy zaś do czynienia wówczas, gdy dana osoba uczestniczy w pracy instytucji (w szczególności instytucji samorządu terytorialnego lub zawodowego) jako reprezentant pewnej społeczności biorąc udział w rozwiązywaniu problemów tej społeczności w jej interesie.

W konsekwencji pojęcie obowiązków społecznych i obywatelskich jest spełnione w przypadku czynności i zadań związanych z pełnieniem funkcji publicznych i państwowych. Przy ich pełnieniu dochodzi do wypłaty pewnych kwot z różnych tytułów, np. diet, finansowania szkoleń, zwrotów za telefon. Część z nich może podlegać opodatkowaniu.

Zakres opodatkowania

Opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody (przychody pomniejszone o poniesione koszty), z wyjątkiem tych wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek (z pewnymi wyjątkami).

Trzeba jednak pamiętać, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są diety oraz kwoty stanowiące zwrot kosztów, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 2280 zł.

Dieta radnego

Na zasadach ustalonych przez radę gminy radnemu przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowych. Wysokość diet przysługujących radnemu nie może przekroczyć w ciągu miesiąca łącznie półtorakrotności kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe.

Z tytułu podróży służbowej przysługują: diety; zwrot kosztów: przejazdów z miejscowości określonej przez przewodniczącego rady gminy w poleceniu wyjazdu służbowego do miejsca stanowiącego cel podróży i z powrotem, noclegów, dojazdów środkami komunikacji miejscowej; innych udokumentowanych wydatków.

Właściwe przepisy przewidują zatem jedynie możliwość ustanowienia dla radnych diet i kosztów podróży służbowej. Nie dopuszczają w tym zakresie żadnych innych rekompensat czy też finansowania innych wydatków dokonywanych na rzecz radnych.

Wypłacone radnemu należności z tytułu podróży służbowej stanowią przychód korzystający ze zwolnienia od podatku na zasadach określonych w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b) ustawy o PIT.

Natomiast diety wypłacone radnemu w związku z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 2280 zł korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o PIT.

Tym samym należności z tytułu diet i zwrotu kosztów podróży służbowej nie powinny być sumowane i jako takie podlegać zwolnieniu w wysokości do 2280 zł miesięcznie.

Podatek od szkoleń

Wiele osób pełniących obowiązki obywatelskie może korzystać ze szkoleń, które są finansowane przez urząd, dla którego pracują. Radnemu biorącemu udział w szkoleniu w całości opłaconemu przez urząd koszty szkolenia należy uznać za przychód z działalności wykonywanej osobiście niepodlegający zwolnieniu z PIT. Świadczenia te (uczestnictwo w szkoleniu) radny otrzymuje bowiem tylko dlatego, że wykonuje mandat, a zatem źródłem tego świadczenia jest działalność wykonywana osobiście.

Od uzyskiwanych przez radnego przychodów z tytułu czynności związanych z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, w tym również od nieodpłatnych świadczeń (szkoleń), płatnik zobowiązany jest pobrać zaliczki na podatek dochodowy. Kwoty te płatnik musi wpłacić w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki (podatek) - na rachunek urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie ma siedziby.

Natomiast w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym płatnicy muszą przesłać do urzędu skarbowego roczne deklaracje PIT-4R. Z kolei do końca lutego płatnicy mają obowiązek przesłać podatnikom oraz urzędom skarbowym właściwym według miejsca zamieszkania podatnika - imienne informacje o wysokości dochodu PIT-11.

Zatem od uzyskiwanego przez radnego przychodu (dochodu) z tytułu szkolenia płatnik zobowiązany będzie do poboru zaliczek na podatek dochodowy, a tym samym także do sporządzenia informacji PIT-11.

Zwrot wydatków

Finansowanie przez gminę innych niż diety i zwrot kosztów podróży wydatków dla radnych, np. kosztów rozmów telefonicznych i materiałów biurowych, stanowi nieodpłatne świadczenia, które należy zakwalifikować do przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 5 ustawy o PIT jako przychody z działalności wykonywanej osobiście.

Z interpretacji organów podatkowych wynika, że świadczenia z tytułu korzystania z telefonów na terenie urzędu miasta oraz z materiałów biurowych radni otrzymują tylko dlatego, że wykonują mandat radnego, a zatem źródłem tych świadczeń jest działalność wykonywana osobiście. Świadczenia te nie korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego, gdyż prawo do ich przyznania nie wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Stanowią zatem dla radnych przychód podlegający podatkowi dochodowemu od osób fizycznych.

Oznacza to, że kwoty przedmiotowych świadczeń w części przypadającej na poszczególną osobę należy doliczyć do przychodów tej osoby, pobrać zaliczkę na podatek dochodowy, a następnie w informacji PIT-11 przekazanej każdemu radnemu wykazać uzyskany przychód.

Ważne

Sołtys jako organ wykonawczy wykonuje czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. Otrzymywane przez niego diety zwolnione są z PIT do wysokości nieprzekraczającej miesięczne 2280 zł

PRZYKŁADY

1 Jak radny powinien podatkowo rozliczyć dietę za odbytą podróż służbową

Artykuł 21 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT określa zakres zwolnienia z podatku dochodowego wypłaconych osobom fizycznych diet i innych należności za czas podróży. Zgodnie z tymi przepisami wolne od podatku są diety i inne należności za czas:

a) podróży służbowej pracownika,

b) podróży osoby niebędącej pracownikiem

- do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju.

W powołanym art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b) ustawy o PIT ustawodawca posłużył się terminem "podróż" bez określenia "służbowa", dlatego też zakres tego zwolnienia jest szerszy, ponieważ nie ogranicza się ono jedynie do podróży służbowych, ale do wszelkich podróży osób niebędących pracownikami, pod warunkiem że zostały spełnione przesłanki określone w art. 21 ust. 13 ustawy o PIT. Z przepisu tego wynika, że diety będą zwolnione z PIT, jeżeli otrzymane świadczenia nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów i zostały poniesione: w celu osiągnięcia przychodów lub w celu realizacji zadań organizacji i jednostek organizacyjnych działających na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub przez organy (urzędy) władzy lub administracji państwowej albo samorządowej oraz jednostki organizacyjne im podległe lub przez nie nadzorowane, lub przez osoby pełniące funkcje obywatelskie, w związku z wykonywaniem tych funkcji.

Oznacza to, że aby świadczenia otrzymywane w związku z odbywaną podróżą mogły skorzystać ze zwolnienia, kwoty te nie mogą być zaliczone do kosztów podatkowych, jak również powinny być poniesione przez osoby pełniące funkcje obywatelskie w związku z wykonywaniem tych funkcji.

W przypadku potraktowania ich jako koszty będą stanowiły przychód podlegający opodatkowaniu PIT.

2 Czy zwrot wydatków na samochód powiększy przychody sołtysów

Tak, jeśli oprócz diety członkowie komisji nie otrzymają żadnego wynagrodzenia za pracę.

Diety z tytułu zasiadania w komisjach wyborczych otrzymane przez członków komisji wyborczych przeprowadzających wybory do rad powiatowych izby rolniczej będą korzystały ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych do 2280 zł miesięcznie.

3 Czy kwoty dla członków komisji są zwolnione z podatku dochodowego

Finansowanie przez województwo innych niż diety i zwrot kosztów podróży wydatków dla osób pełniących obowiązki obywatelskie, np. kosztów korzystania z samochodu służbowego, stanowi dla nich nieodpłatne świadczenia, które należy zakwalifikować do przychodów z działalności wykonywanej osobiście.

Kwoty tych świadczeń w części przypadającej na poszczególną osobę należy doliczyć do przychodów tej osoby i pobrać zaliczkę na podatek dochodowy, a następnie uwzględnić w informacji PIT-11.

PIT 2011 - 40 dni zostało na złożenie PIT za rok 2011

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 10, art. 13, art. 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).