PIT-8C ułatwia podatnikowi dokonanie rozliczenia

Większość podatników dla celów sporządzenia zeznania rocznego uzyskuje od podmiotów pełniących funkcje płatników informacje o wysokości uzyskanego przychodu oraz pobranych zaliczkach. Zdarzają się jednak sytuacje, gdy podmiot dokonujący wypłaty należności czy świadczący na rzecz podatnika usługę nie ma obowiązku pobrania podatku ani zaliczki na podatek. Zasadniczo, w takich sytuacjach podmiot ten będzie miał jednak obowiązek sporządzenia informacji PIT-8C.

Kto jest zobowiązany

Informację PIT-8C muszą sporządzać osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. Jednak obowiązek ten powstanie dopiero wówczas, gdy dany podmiot dokona wypłaty należności lub świadczeń określonych w ustawie o PIT. Ustawa posługuje się właśnie takim, niefortunnym, sformułowaniem: "dokona wypłaty należności lub świadczeń". Sugeruje to, że omawiany przepis obejmuje wyłącznie świadczenia pieniężne. Przyjmuje się jednak, że wypłata świadczenia oznacza w tym wypadku również spełnienie świadczenia (gdyby świadczenie było niepieniężne). W konsekwencji w informacji PIT-8C powinny być wykazywane zarówno świadczenia pieniężne, jak i niepieniężne ze wskazaniem wartości tych ostatnich.

Co trzeba wykazać

Ustawodawca wskazuje, że zasadniczo PIT-8C znajdzie zastosowanie do przychodów z tzw. innych źródeł. Do kategorii tej zalicza się wszelkie przychody niemieszczące się w określonych w ustawie o PIT źródłach przychodów. Ustawa wskazuje przykładowo, że do innych źródeł należy zaliczyć m.in. zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów ze źródeł określonych w ustawie oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Należy jednak pamiętać, że lista przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty, co oznacza, że ustawodawca podaje wyłącznie ich przykładowe wyliczenie.

Jaka odpowiedzialność

W praktyce okazuje się, że z uwagi na szeroki katalog przychodów podlegających wykazaniu w PIT-8C, obowiązek sporządzenia tej informacji spoczywa na stosunkowo szerokim gronie podmiotów. Może się jednak zdarzyć, że mimo obowiązku informacja taka nie zostanie wystawiona albo też zostanie wystawiona po terminie, czyli z upływem lutego następnego roku podatkowego. Wówczas pojawia się pytanie, czy uchybienie obowiązkowi złożenia takiej informacji prowadzi do powstania odpowiedzialności karnej skarbowej. Odpowiedź na to pytanie to kwestia dość złożona i niestety niejasna.

Wśród opinii i komentarzy odnośnie do braku konsekwencji sporządzenia PIT-8C można spotkać się z jednej strony z twierdzeniem, że niewystawienie tej informacji nie jest zagrożone żadną sankcją z kodeksu karnego skarbowego (dalej: k.k.s.), gdyż jego przepisy nie zawierają stosownej normy odnoszącej się do tego typu uchybienia. Z drugiej jednak strony znana jest opinia, że jasno określony obowiązek wystawienia informacji powinien być zabezpieczony sankcją, a próby wykładania przepisów karnych skarbowych tak, aby nie obejmowały informacji PIT-8C są nieuprawnione. Wreszcie można spotkać się także z poglądem, że przepisy nakładające obowiązek sporządzenia informacji PIT-8C są na tyle niejasne, że nie jest możliwe karanie danego podmiotu za niewystawienie tej informacji.

Uzasadnienie podmiotowe

Poglądy, zgodnie z którymi niewystawienie informacji PIT-8C nie jest zagrożone sankcją odpowiedzialności karnej skarbowej, często są uzasadniane od strony podmiotowej, a mianowicie dowodzi się, że osoba, na której spoczywa obowiązek wystawienia takiej informacji, nie występuje w danym stosunku jako podatnik, płatnik czy inkasent, a tylko taka osoba może być co do zasady sprawcą przestępstwa czy wykroczenia skarbowego. Stanowisko takie nie jest jednak powszechnie akceptowane. Zwraca się bowiem uwagę, że celem regulacji k.k.s. była możliwość uznania za sprawcę podmiotu, który co do zasady ma status podatnika, płatnika lub inkasenta, ale niekoniecznie w relacji do podmiotu, któremu był zobowiązany wystawić PIT-8C.

Zapisy ustawowe

Zgodnie z k.k.s., kto wbrew obowiązkowi nie składa w terminie właściwemu organowi wymaganej informacji podatkowej, podlega karze grzywny do 120 stawek dziennych (art. 80 ust. 1 k.k.s. - uwzględniając, że stawka dzienna wynosi od 1/30 do czterystukrotności minimalnego wynagrodzenia, które od 1 stycznia 2012 r. wynosi 1500 zł, teoretycznie maksymalna grzywna może wynieść 72 mln zł - w przypadku jednak, gdy naruszenie obowiązku wystawienia informacji stanowi przypadek mniejszej wagi, tj. m.in. nie nosi znamion lekceważenia porządku prawnego, a uszczuplenie nie przekracza 7500 zł, wówczas czyn taki traktowany jest jak wykroczenie skarbowe, a maksymalna grzywna wynosi 30 000 zł - dwudziestokrotność minimalnego wynagrodzenia). Stosownie do słownika pojęć zawartego w k.k.s., informacja podatkowa ma takie znaczenie, jakie nadaje jej Ordynacja podatkowa.

Ustawa nie przewiduje jednak wprost definicji informacji podatkowej. Pojęcie informacji podatkowej pojawia się jednak w Dziale III Rozdział 11 Ordynacji podatkowej zatytułowanym "Informacje podatkowe". Zgodnie przepisami znajdującymi się w tym rozdziale osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą są obowiązane do sporządzania i przekazywania informacji tam wskazanych, w tym m.in. w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Odrębne ustawy to np. ustawa o PIT, z której wynika obowiązek wystawienia informacji PIT-8C.

Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 80 ust. 1 k.k.s. stosuje się go do każdej osoby czy podmiotu, które wbrew obowiązkowi nie składają wymaganej informacji podatkowej ("kto wbrew obowiązkowi nie składa"). Tym samym, mimo braku statusu podatnika czy płatnika, istnieje duże prawdopodobieństwo, że organ podatkowy wymierzy sankcję za brak sporządzenia PIT-8C, korzystając z ogólnej definicji podmiotu, który jest zobowiązany do przygotowania takiej informacji.

Jeden z przepisów k.k.s. wskazuje, że podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie (art. 54 ust. 1 k.k.s.). Wprawdzie przepis ten odwołuje się do obowiązków podatnika, jednak w piśmiennictwie można spotkać się z poglądem, że to właśnie na podstawie tego przepisu podmiot nieskładający informacji PIT-8C poniesie odpowiedzialność. Część komentatorów jest bowiem skłonna uznać, że pod pojęciem podatnika należy rozumieć podmiot występujący jako podatnik w jakiejkolwiek sytuacji, niekoniecznie związanej z wystawieniem PIT-8C.

Niejasne przepisy

Wreszcie można się spotkać z twierdzeniem, że przepisy ustawy o PIT nakładające obowiązek sporządzenia PIT-8C są na tyle niejasne, że nie jest możliwe ukaranie podmiotu za zaniechanie wystawienia tej informacji. W wyroku z 16 lutego 2007 r. (sygn. akt I SA/Kr 1543/06) WSA w Krakowie wskazał, że "jeżeli organy podatkowe dopuszczają zastosowanie odpowiedzialności karnej skarbowej w przypadku niezastosowania się do danej normy prawnej, to muszą uwzględnić, iż w takiej sytuacji ustawowy opis zabronionego zachowania powinien być na tyle precyzyjny, aby nie dopuszczał do rozbieżnych interpretacji rozszerzających lub zawężających sferę penalizacji". Dalej sąd wskazał, że niestety przepisy dotyczące obowiązku wystawienia PIT-8C, a ściślej art. 39 ust. 3 ustawy o PIT takiego wymogu nie spełniają: "Z przepisów tych należy więc precyzyjnie wyprowadzić, na kim spoczywa obowiązek sporządzenia stosownych informacji o dochodach podatników. Nie można zostawić tutaj pola na dowolność, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadami państwa prawnego. Regulacja zawarta w art. 39 ust. 3 ustawy o PIT nie spełnia tego wymogu".

Jak z tego wynika, przesądzenie o odpowiedzialności karnej skarbowej w przypadku informacji PIT-8C może stanowić niemały problem. Pamiętać jednak należy, że wystawienie takiej informacji stanowi obowiązek, który nie powinien być bagatelizowany nawet przy uznaniu, że nie istnieje groźba sankcji za niewywiązanie się z niego. Funkcją informacji PIT-8C jest bowiem ułatwienie rozliczenia podatnikowi przy jednoczesnym ustawowym zdjęciu obowiązku rozliczenia podatku z podmiotu świadczącego. Otrzymanie takiej informacji jest zatem niezwykle istotne dla samego podatnika.

Ważne

Bez względu na to, czy podatnik otrzyma informację PIT-8C, czy nie, jest on obowiązany do rozliczenia podatku z uwzględnieniem wartości otrzymanego świadczenia. W przypadku braku takiej informacji ciąży na nim obowiązek ustalenia wartości uzyskanego przychodu

@RY1@i02/2012/045/i02.2012.045.07100160a.803.jpg@RY2@

Piotr Chmieliński, menedżer zespołu podatków bezpośrednich w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Piotr Chmieliński

menedżer zespołu podatków bezpośrednich w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.). Ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.). Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).