Odszkodowanie za brak eksmisji to nie czynsz

Fiskus uważa, że jest to przychód przedsiębiorców z tzw. innych źródeł. W takim zaś przypadku gmina musi do końca lutego wystawić i przesłać podatnikowi oraz do urzędu skarbowego informację PIT-8C. Innego zdania są sądy administracyjne, które uznają, że takie pieniądze pochodzą z najmu. Wtedy gmina nie miałaby dodatkowych obowiązków wobec fiskusa.

Bo najemca nie płacił

Przykład restrykcyjnego stanowiska to interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 2 października 2014 r. Chodziło o podatnika, który prywatnie (nie w ramach firmy) wynajmował lokale mieszkalne znajdujące się w jednym z budynków. Z najmu w latach 2012 i 2013 rozliczał się na zasadach ogólnych. Wtedy też otrzymał od gminy odszkodowanie za niezapewnienie eksmitowanemu najemcy lokalu socjalnego. Taki obowiązek samorządu wynika z art. 18 ust. 5 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 150). Gmina przekazała mu też druk PIT-8C, uznając, że pieniądze, które wypłaca, są przychodem podatnika z innych źródeł. W ten sposób on też musiał je odmiennie od całej reszty uzyskiwanych przychodów rozliczyć z fiskusem w rocznym zeznaniu PIT-36. W praktyce chodziło o to, że z tytułu najmu uzyskał za lata 2012-2013 stratę, a mimo to musiał zapłacić daninę od pieniędzy z gminy.

Wbrew wyrokom sądów

Podatnik zapytał w związku z tym izbę skarbową, czy gmina miała rację, a przychód, który uzyskał, naprawdę pochodzi z innych źródeł. Jego zdaniem był to dochód z najmu i tak powinien być rozliczony. Gmina płacąc mu odszkodowanie, spłacała faktycznie dług lokatora-swojego mieszkańca z tytułu zaległego czynszu oraz odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości. To, gdyby było płacone przez lokatora, podlegałoby PIT tak jak inne przychody z najmu, a nie z innych źródeł.

Podatnik powołał się też na potwierdzający takie stanowisko wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2005 r. (sygn. akt V CK 355/2004). Wynikało z niego m.in., że odszkodowanie należne od gminy rekompensuje stratę, jaką poniósł wynajmujący w rezultacie tego, że nie mógł podpisać umowy z inną osobą. Z innego wyroku SN z 16 maja 2012 r. (sygn. akt III CZP 12/2012) wynika, że takie odszkodowanie powinno być rozliczone podobnie jak najem. Podatnik przypomniał też, że potwierdzają to wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 7 maja 2013 r. (sygn. akt I SA/ Po 120/13) oraz WSA w Łodzi z 11 marca 2014 roku (sygn. akt I SA/Łd 1509/13).

Izba skarbowa uznała jednak, że podatnik nie ma racji, a pieniądze pochodzą z innych źródeł. Wyjaśniła, że takie odszkodowanie to nie czynsz, do którego opłacania zobowiązany jest najemca. Skoro jest to zadośćuczynienie gminy za szkodę (niedostarczenie lokali socjalnych), to z najmem nie ma nic wspólnego - dodała izba. Dlatego kwota powinna być rozliczona jako przychód z innych źródeł. Gmina zaś powinna, tak jak to uczyniła, wystawić i przesłać do końca lutego informację PIT-8C.

z 2 października 2014 r. (nr ILPB1/415-689/14-2/TW)

WAŻNE

Izba skarbowa wyjaśniła, że odszkodowanie to nie czynsz, do którego opłacania zobowiązany jest najemca. Jest to zadośćuczynienie gminy za szkodę, z najmem nie ma nic wspólnego

Mariusz Szulc

 mariusz.szulc@infor.pl