Przy zbyciu otrzymanych akcji nie wykazuje się kosztów

Wspólnik, który zbywa akcje otrzymane w wyniku likwidacji innej spółki, uzyska przychód, ale nie może go pomniejszyć o koszty uzyskania przychodu (dalej: KUP), ponieważ nie poniósł wydatku na nabycie tych akcji.

Skarżący, podatnik PIT, jest jednym z czterech udziałowców w spółce z o.o. Rozważają oni zmianę formy prawnej na spółkę jawną w trybie art. 551 kodeksu spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.). Po przekształceniu skarżący stanie się jej wspólnikiem. Firma (sp. z o.o.) na dzień przekształcenia stanie się właścicielem m.in. akcji spółki notowanej na Giełdzie Papierów Wartościowych (spółka zależna). Spółka nabędzie akcje spółki zależnej w wyniku likwidacji innej spółki mającej osobowość prawną. Po przekształceniu spółki z o.o. spółka jawna będzie kontynuowała zarządzanie pakietem akcji spółki zależnej.

Spór sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy wspólnik spółki przekształconej (spółki jawnej) ma prawo do rozpoznania KUP z tytułu odpłatnego zbycia akcji nabytych przez spółkę kapitałową (z o.o.) w ramach likwidacji innej spółki (notowanej na GPW).

Sąd wyjaśnił, że przekształcenie spółki kapitałowej w spółkę osobową oznacza następstwo prawne podmiotów.

W prawie podatkowym zasada sukcesji generalnej została określona w art. 93a par. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 93 par. 1 ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). Zgodnie z nim osobowa spółka prawa handlowego, powstała w wyniku przekształcenia spółki kapitałowej, wstępuje we wszelkie prawa i obowiązki przekształcanej spółki.

Odnosząc się do istoty sporu, dotyczącej KUP, sąd nie zgodził się ze skarżącym. Twierdził on, że w sytuacji odpłatnego zbycia składników majątkowych (akcji) przez spółkę jawną wspólnik powinien w rozliczeniu uwzględnić KUP. Powinny one być równe wartości rynkowej akcji z dnia ich nabycia przez spółkę kapitałową (z o.o.) w ramach likwidacji innej spółki.

Sąd zauważył, że głównym składnikiem majątku, jaki otrzyma spółka z o.o. przed przekształceniem, będą nabyte w wyniku likwidacji innej spółki kapitałowej akcje. Nie można, jak chciał skarżący, twierdzić, że zasady dotyczące KUP w odniesieniu do środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych są takie same jak w przypadku otrzymanych akcji. Przepisy o amortyzacji nie dotyczą bowiem tego rodzaju majątku, jakimi są akcje.

Dla rozstrzygnięcia omawianego sporu istotny jest też art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.). Zgodnie z nim nie uważa się za KUP wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych. Wydatki takie są jednak KUP z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e tej ustawy.

Jak z tego wynika, wydatki - o ile zostają poniesione - mogą być rozliczone po stronie kosztów dopiero w momencie zbycia akcji przez wspólnika, a nie w momencie ich otrzymania. Co więcej, w przepisach mowa jest o wydatkach faktycznie poniesionych. A więc tylko wydatek bezpośrednio (a nie pośrednio) związany z nabyciem akcji może być uznany za koszt podatkowy.

W omawianej sprawie akcje w wyniku przekształcenia nabędzie spółka jawna (wspólnicy spółki). Tak więc zarówno spółka z o.o., jak i spółka jawna nie poniosą wydatku na zakup akcji. Zatem spółka kapitałowa nie może w drodze sukcesji uniwersalnej przenieść na spółkę przekształconą prawa do odliczenia wydatku, którego de facto sama nie poniosła.

Tak więc w sytuacji zbycia akcji otrzymanych w wyniku likwidacji innej spółki wspólnik spółki jawnej, choć uzyska przychód, to nie będzie mógł go pomniejszyć o KUP, ponieważ nie poniósł wydatku na nabycie tych akcji. Tych wydatków nie poniosła również spółka kapitałowa nabywająca akcje w wyniku likwidacji osoby prawnej.

w Gorzowie Wielkopolskim z 8 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Go 143/14, nieprawomocny

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/110/i02.2014.110.07100040b.802.jpg@RY2@

Jacek Tomasz Łabanowski doradca podatkowy

Z jednej strony, biorąc pod uwagę wykładnię literalną, trudno nie zgodzić się z tokiem myślenia sądu. Z drugiej jednak strony warto zauważyć, że w momencie nabycia/przejęcia spółka zobowiązana jest do rozpoznania przychodu podatkowego na poziomie wartości rynkowej majątku likwidacyjnego. Jeżeli w momencie zbycia tak uzyskanych składników majątku spółka (czy też jej sukcesor, jak w przedmiotowej sytuacji) nie będzie miała prawa do rozpoznania w rachunku podatkowym kosztów uzyskania przychodów (w związku z uprzednim rozpoznaniem przychodu), to wprost doprowadzi to do ponownego opodatkowania. W tej sytuacji należałoby uwzględnić jednak argumenty systemowo-celowościowe, aby nie dochodziło do podwójnego opodatkowywania tej samej wartości ekonomicznej.

Oprac. Łukasz Zalewski