Ukryte dochody. Wyrok niemal przesądzony

Rok temu, 18 lipca 2013 r. (sygn. akt SK 18/09) TK rozpatrywał zakwestionowany art. 20 ust. 3 ustawy o PIT tylko w odniesieniu do lat 1998-2006. Teraz, 8 lipca zajmie się nim w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. Różnica między obecnym przepisem a wcześniejszym jest niewielka, stąd przewidywania, że wyrok będzie podobny.

Trybunał dał zresztą temu wyraz w ubiegłorocznym wyroku. Stwierdził, że "jakkolwiek zapadłe orzeczenie nie odnosi się do art. 20 ust. 3 PIT w jego aktualnym brzmieniu, to rozważany przepis jest obarczony - w zbliżonym, jeśli nie identycznym, stopniu - tymi samymi mankamentami, które były powodem stwierdzenia niekonstytucyjności jego poprzedniej wersji".

Artykuł 20 ust. 3 pozwala organom podatkowym ustalać przychody z ukrytych źródeł na podstawie poniesionych przez podatnika w danym roku wydatków i zgromadzonego mienia.

Jeżeli tak jak rok temu trybunał uzna go za niekonstytucyjny, to osoby, którym został już wymierzony 75-proc. podatek (na podstawie przepisów obowiązujących od 2007 r.), będą mogły złożyć wnioski o wznowienie postępowań zakończonych decyzją ostateczną. Jest na to miesiąc od opublikowania orzeczenia TK (art. 241 par. 2 pkt 2 ordynacji podatkowej). To otworzy drogę do uchylenia wcześniejszej decyzji.

Z kolei podatnicy, których sprawy zakończyły się już przegraną w sądzie, będą mogli złożyć skargi o wznowienie postępowania sądowego (art. 272 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Będą na to mieli trzy miesiące od opublikowania orzeczenia TK.

Po ubiegłorocznym wyroku zapadły setki wyroków, zarówno w sądach wojewódzkich, jak i Naczelnym Sądzie Administracyjnym, które uchyliły decyzje organów podatkowych wymierzające drakoński podatek. Jedynie w czterech wyrokach, które zapadły 17 października 2013 r. (sygn. akt II FSK 2413/11, II FSK 2322/11, II FSK 2598/11, II FSK 2426/11) NSA zakwestionował prawo do wzruszania zakończonych już postępowań.

W wyroku z 18 lipca 2013 r. TK odniósł się nie tylko do kontrowersyjnego przepisu ustawy o PIT. Uznał też za niezgodny z konstytucją art. 68 par. 4 ordynacji. Według trybunału pozwala on bowiem urzędom bez ograniczeń w czasie wydawać decyzje ustalające podatek od nieujawnionych dochodów. Przepis ten straci jednak moc dopiero 28 lutego 2015 r.

@RY1@i02/2014/109/i02.2014.109.183000200.804.jpg@RY2@

Będzie można odzyskać podatek

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Wyrok będzie pozytywny dla podatników

@RY1@i02/2014/109/i02.2014.109.183000200.805.jpg@RY2@

Ireneusz Krawczyk radca prawny, partner w kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Nie jest możliwe, aby TK stwierdził zgodność z konstytucją obowiązujących przepisów. Zarzuty TK wobec poprzedniej regulacji były bardzo poważne i sprowadzały się do tezy, że praktyka organów podatkowych stworzyła samoistną instytucję niemającą potwierdzenia w przepisach. Praktyka jest taka sama pod rządami obecnych przepisów - w zasadzie wszystkie wątpliwości są rozstrzygane na niekorzyść podatnika, prowadząc do opodatkowania dochodów osiągniętych 20-30 lat temu. Tym, co może różnić obecne rozstrzygnięcie TK od poprzedniego, jest moment jego wejścia w życie. TK może bowiem odroczyć wejście w życie orzeczenia maksymalnie o 18 miesięcy, dając czas ustawodawcy na poprawienie przepisów. Ministerstwo Finansów informuje, że pracuje już nad nowymi przepisami, więc taki scenariusz jest prawdopodobny.

Szacowanie dochodów tylko wyjątkowo

@RY1@i02/2014/109/i02.2014.109.183000200.806.jpg@RY2@

Maria Kukawska doradca podatkowy w Stone & Feather Tax Advisory

Organy powinny mieć prawo do szacowania dochodów na podstawie znamion zewnętrznych. Dotyczy to jednak naprawdę wyjątkowych przypadków, gdy w żaden inny sposób nie da się odtworzyć realnych kwot wynikających z ksiąg czy innych dokumentów związanych ze źródłami, z których mógł pochodzić majątek. Metoda ta powinna być w szczególności stosowana w razie zupełnego braku współpracy ze strony podatnika. Opowiadam się też za stopniowaniem różnego rodzaju sankcji za nieujawnianie dochodu w zależności od rozmiaru ukrytego dochodu, stopnia świadomości przewinienia po stronie podatnika, stwierdzonego podejmowania przez niego kroków w celu ukrycia majątku, długości okresu, w którym utrzymywał on stan ukrywania dochodów przez fiskusem.

Stopień wnikliwości badających dochody z nieujawnionych źródeł na podstawie znamion zewnętrznych nasuwa, naturalnie, wątpliwości związane z naruszeniem sfery prywatności osoby. Ważymy tu dwie racje - ochronę prywatności i potencjalne działanie na szkodę całej wspólnoty.