Jak dla celów sprawozdania należy prawidłowo wycenić akcje

@RY1@i02/2010/217/i02.2010.217.086.0009.001.jpg@RY2@

Adam Misiński, biegły rewident, menedżer w Firmie Doradczej KPMG

Wyrażone w walucie obcej składniki majątkowe podlegają na dzień bilansowy wycenie według średniego kursu NBP obowiązującego w tym dniu dla danej waluty. Wynika to z postanowień art. 30 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Dotyczy to również nabytych za walutę obcą akcji.

Należy jednak zauważyć, że ta generalna zasada wyceny według średniego kursu NBP nie dotyczy akcji, które na dzień bilansowy wycenia się metodą praw własności, określoną w art. 63 ustawy o rachunkowości. Dotyczy to akcji posiadanych w spółce, w stosunku do której akcjonariusz wywiera znaczący, ale nie dominujący, wpływ na jej działalność.

W uproszczeniu, metoda praw własności polega na prezentowaniu w bilansie pozycji "Akcje w jednostkach podporządkowanych wyceniane metodą praw własności". Wykazywane są w cenie nabycia skorygowanej o przypadające na rzecz akcjonariusza zwiększenia lub zmniejszenia kapitału własnego jednostki podporządkowanej, jakie nastąpiły od dnia uzyskania znaczącego wpływu - poprzez nabycie określonej, istotnej ilości akcji tej jednostki - do dnia bilansowego.

Zatem jeżeli nabyte od kontrahenta z Francji akcje nie podlegają wycenie metodą praw własności, należy wycenić je przy zastosowaniu średniego kursu NBP obowiązującego na dzień bilansowy.

Na wycenę akcji nabytych za walutę obcą istotny wpływ ma sposób kwalifikowania jako długoterminowych (przy zamiarze ich posiadania w dłuższym okresie) lub krótkoterminowych (nabytych w celu ich zbycia w niedalekiej przyszłości). Istotne jest również, jaki sposób ich wyceny przyjmie spółka w ramach rozwiązań dopuszczalnych, zgodnie z ustawą o rachunkowości (art. 28 ustawy o rachunkowości), na przykład wycena według wartości rynkowej lub według ceny nabycia.

Różnice kursowe od akcji zakwalifikowanych do krótkoterminowych bezpośrednio wpływają na wynik finansowy. Dodatnie różnice kursowe zalicza się do przychodów finansowych, a ujemne - do kosztów finansowych.

W przypadku akcji zakwalifikowanych do długoterminowych różnice kursowe dodatnie powodują zwiększenie kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny. Natomiast ujemne różnice kursowe zmniejszają ten kapitał (fundusz), o ile w trakcie poprzedniej wyceny kapitał (fundusz) został utworzony. Jeżeli nie ma możliwości pokrycia ujemnej różnicy kursowej na wycenie tych akcji z kapitału (funduszu) z wyceny, wtedy ujemne różnice zalicza się do kosztów finansowych.

Gdy akcjonariusz stosuje zasadę wyceny posiadanych akcji w cenie nabycia nie wyższej niż rynkowej, rozliczenie różnic kursowych zależy od tego, czy cena nabycia po dokonaniu wyceny bilansowej jest wyższa od rynkowej. Jeżeli cena nabycia akcji po wycenie bilansowej jest wyższa od ceny rynkowej, to powstałą różnicę (pomiędzy tymi wartościami) zalicza się do kosztów finansowych. Gdy cena nabycia akcji po wycenie bilansowej jest niższa od ceny rynkowej, powstałej różnicy (pomiędzy tymi wartościami) nie ujmuje się w ewidencji księgowej. Nie oznacza to jednak, że można odstąpić od dokonania tej wyceny, gdyż ta różnica powinna zostać wyliczona. Analogiczna sytuacja może wystąpić w przypadku, gdy akcjonariusz wycenia posiadane akcje w cenie nabycia.

Podsumowując należy podkreślić, że wycena akcji nabytych w walucie obcej może przebiegać w różnorodny sposób. Zależy to od zakwalifikowania posiadanych akcji do długoterminowych lub krótkoterminowych, a także od przyjętej metody ich wyceny bilansowej. Dlatego konieczne jest, aby w sprawozdaniu finansowym jednostka zawarła informację o zastosowanym sposobie wyceny posiadanych akcji.

ap