Jak w bilansie trzeba ująć produkcję w toku

@RY1@i02/2010/217/i02.2010.217.086.0010.001.jpg@RY2@

Magdalena Ociepka, supervisor w dziale audytu Deloitte

Wycena i ujęcie zapasów w bilansie jest zagadnieniem, które budzi dość duże wątpliwości i jest uważane za problematyczne. Szczególnie trudne jest ujęcie i wycena produkcji w toku. Temat ten jest szeroko opisywany przez ustawę o rachunkowości. Dodatkowo Komitet Standardów Rachunkowości starał się zaadresować wątpliwości związane z wyceną zapasów, wydając stanowisko w sprawie ustalania kosztu wytworzenia dla celów bilansowej wyceny zapasów. Ujęcie i wycena zapasów jest także opisywana przez Międzynarodowy Standard Rachunkowości nr 2: Zapasy - aczkolwiek w tym opracowaniu odwołamy się do zapisów uregulowań polskich.

Wszystkie składniki zapasów wyceniane są zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 6 ustawy o rachunkowości według cen nabycia lub kosztów wytworzenia nie wyższych od cen ich sprzedaży netto na dzień bilansowy. Różnica między produktami gotowymi a produkcją w toku polega na tym, iż produkcję w toku wyceniamy zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o rachunkowości tak jak produkt gotowy w koszcie wytworzenia nie wyższym od ceny sprzedaży netto z uwzględnieniem jednak stopnia przetworzenia. W praktyce zapis ten oznacza konieczność oszacowania stopnia zaawansowania produkcji w toku na dzień bilansowy.

Tak więc koszt wytworzenia produktu w toku będzie obejmował wynikające ze stopnia zaawansowania produkcji (przetworzenia) koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem oraz uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu. Koszty bezpośrednie obejmują wartość zużytych materiałów bezpośrednich, koszty pozyskania i przetworzenia związane bezpośrednio z produkcją i inne koszty poniesione w związku z doprowadzeniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje w dniu wyceny. Do uzasadnionej, odpowiedniej do okresu wytwarzania produktu, części kosztów pośrednich zalicza się zmienne pośrednie koszty produkcji oraz tę część stałych, pośrednich kosztów produkcji, która odpowiada poziomowi tych kosztów przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych. Podobnie jak w przypadku produktów gotowych do kosztów wytworzenia produkcji w toku nie zalicza się kosztów:

● będących konsekwencją niewykorzystanych zdolności produkcyjnych i strat produkcyjnych,

● ogólnego zarządu, które nie są związane z doprowadzaniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje na dzień wyceny,

● magazynowania wyrobów gotowych i półproduktów, chyba że poniesienie tych kosztów jest niezbędne w procesie produkcji,

● sprzedaży produktów.

Koszty te wpływają na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym zostały poniesione.

Możliwe jest także zwiększenie kosztu wytworzenia o koszt obsługi zobowiązań zaciągniętych w celu finansowania zapasu produktów w toku w okresie wytworzenia i związanych z nimi różnic kursowych, ale tylko w przypadkach uzasadnionych niezbędnym, długotrwałym okresem wytwarzania.

Pamiętać należy, że produkcja w toku może również podlegać trwałej utracie wartości. W takim przypadku konieczne będzie obniżenie jej wartości poprzez odpis aktualizujący. Dla produkcji w toku najbardziej oczywistym wskaźnikiem utraty wartości jest niemożność sprzedania posiadanych na dzień bilansowy produktów gotowych danego rodzaju po cenie wyższej niż koszt wytworzenia lub wzrost przewidywanych kosztów dokończenia produkcji. Sygnałami świadczącymi o tej utracie są też fizyczne zniszczenie lub utrata przydatności półproduktu. W przypadku zaistnienia trwałej utraty wartości należy proporcjonalnie skorygować wartość produkcji w toku do ceny sprzedaży netto (wartości godziwej).

Wycenioną zgodnie z powyższymi zasadami produkcję w toku ujmujemy w bilansie jako składnik aktywów obrotowych w pozycji B.I.2. Półprodukty i produkty w toku.

ap