Jak ujmować leasing operacyjny

biegły rewident, partner w HLB M2 Audyt

Należy zauważyć, że teoria rachunkowości wyróżnia dwa rodzaje umów leasingu - leasing finansowy, mający w sensie ekonomicznym charakter zbliżony do zakupu aktywów trwałych na kredyt, oraz leasing operacyjny, stanowiący w sensie ekonomicznym umowę najmu, zwykle krótkoterminową, w której długoterminowe ryzyko związane z wynajmowanym składnikiem aktywów pozostaje po stronie wynajmującego. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o rachunkowości, w przypadku umów leasingu finansowego, aktywa trwałe stanowiące przedmiot tych umów prezentuje się jako aktywa trwałe korzystającego (najemcy), ujmując równocześnie zobowiązanie wobec finansującego (wynajmującego). W takiej sytuacji wykazana na fakturze wystawionej przez finansującego część kapitałowa raty leasingowej pomniejsza wartość zobowiązań z tytułu umów leasingu finansowego, zaś część odsetkowa jest ujmowana jako koszty odsetek (dla celów rachunkowych). Kosztem korzystającego są, poza odsetkami, również odpisy amortyzacyjne aktywów stanowiących przedmiot umowy. W przypadku umów leasingu operacyjnego korzystający nie prezentuje stanowiących ich przedmiot składników majątkowych jako swoich aktywów, zaś w koszty zalicza całą wartość czynszu leasingowego. Powyższe wymogi nie dotyczą jednak, zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy o rachunkowości, podmiotów niepoddanych obowiązkowemu badaniu i ogłaszaniu rocznych sprawozdań finansowych, które w miejsce wyżej wymienionych mogą stosować zasady wynikające z przepisów podatkowych. Zasady te uregulowano odpowiednio w rozdziale 4a ustawy o CIT i ustawy o PIT. Podobnie jak ustawa o rachunkowości przepisy podatkowe rozróżniają dwa rodzaje umów leasingu - o charakterze operacyjnym lub finansowym. W przypadku tego pierwszego, koszty czynszów leasingowych są kosztem podatkowym dla korzystającego (najemcy). W przypadku umów leasingu finansowego kosztem podatkowym korzystającego (najemcy) są odpisy amortyzacyjne od wartości aktywów stanowiących przedmiot leasingu oraz odsetki. Skutki są więc analogiczne jak w przypadku regulacji rachunkowych, jednak kryteria wyodrębnienia umów leasingu finansowego i operacyjnego są odmienne. Z tego względu częsta jest sytuacja, że umowy, które zgodnie z przepisami rachunkowymi zaliczylibyśmy do umów leasingu finansowego, zgodnie z przepisami podatkowymi stanowią umowy leasingu operacyjnego.

W omawianym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której jednostka, zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy o rachunkowości, może i stosuje regulację podatkową również dla celów rachunkowych. Wtedy czynsze (opłaty) leasingowe, zgodnie z regulacją art. 17b CIT lub art. 23b PIT, są ujmowane przez korzystającego (najemcę) jako koszt okresu. Moim zdaniem, okoliczność, że finansujący (wynajmujący) wykazał na fakturze podział wartości czynszu na część kapitałową i odsetkową nie ma znaczenia dla korzystającego, stosującego regulację podatkową. Powinien on całą wartością czynszu leasingowego obciążyć koszty kont zespołu 4, a dokładnie koszty usług obcych z tytułu najmu aktywów trwałych. Traktuje on bowiem zawartą umowę tak, jak umowę leasingu operacyjnego i w sposób właściwy dla umów leasingu operacyjnego winien ująć ją w księgach rachunkowych.

opracowała Agnieszka Pokojska

Art. 3 ust. 5 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).