Czy należy aktualizować wartość zakupionych akcji spółki nienotowanej na giełdzie

menedżer w Dziale Usług Księgowych Mazars

@RY1@i02/2010/046/i02.2010.046.086.0007.001.jpg@RY2@

Justyna Kondracka, menedżer w Dziale Usług Księgowych Mazars

Posiadane przez jednostkę akcje w spółce nienotowanej na giełdzie są niewątpliwie aktywem finansowym. Dla jednostek prowadzących księgi zasady wyceny aktywów i pasywów są ustalone w art. 28 ustawy o rachunkowości. Należy zaznaczyć, że w zależności od planów właściciela odmienne zasady prezentacji i wyceny będą obowiązywały dla akcji długoterminowych i inne dla krótkoterminowych.

Artykuł 28 ust. 3 ustawy o rachunkowości definiuje, że udziały w innych jednostkach zaliczane do aktywów trwałych należy wyceniać według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości, albo według wartości godziwej. Wartość w cenie nabycia można przeszacować do wartości w cenie rynkowej, a różnicę z przeszacowania rozliczyć zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości, to znaczy z kapitałem z aktualizacji wyceny w przypadku zwiększenia wartości, a w przypadku zmniejszenia wartości z kosztami finansowymi. Ewentualnie późniejsze zmniejszenie wartości rozwiązuje w pierwszej kolejności kapitał z aktualizacji wyceny, a następnie jest odnoszone w ciężar kosztów finansowych. Wzrost wartości inwestycji, dla której wcześniej został dokonany odpis w ciężar kosztów, odnoszony jest w przychody finansowe do wysokości kwoty wcześniej odniesionej w koszty finansowe, następnie zaś zwiększa kapitał z aktualizacji wyceny.

Natomiast art. 28 ust. 4 ustawy o rachunkowości dotyczy inwestycji traktowanych jako krótkoterminowe, które należy wyceniać według wartości rynkowej lub ceny nabycia w zależności, która z nich jest niższa. Dla inwestycji traktowanych jako krótkoterminowe i nieposiadających aktywnego rynku, co ma zastosowanie w naszym przykładzie, należy zastosować wycenę przy pomocy inaczej określonej wartości godziwej. Jednostka ma więc obowiązek wyliczenia wartości godziwej, by móc ocenić, która z wartości - wartość godziwa czy też cena nabycia - jest wartością niższą. Skutki wzrostu lub obniżenia wartości są odnoszone w przychody lub koszty finansowe.

Za wartość godziwą zgodnie z ustawą przyjmuje się kwotę, za jaką dany składnik aktywów mógłby zostać wymieniony, a zobowiązanie uregulowane na warunkach transakcji rynkowej pomiędzy zainteresowanymi i dobrze poinformowanymi, niepowiązanymi ze sobą stronami.

Odmienne zasady wyceny są zaprezentowane w rozporządzeniu ministra finansów w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujmowania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych. Rozporządzenie nakazuje, aby nabyte aktywa finansowe wycenić w wiarygodnie ustalonej wartości godziwej bez jej pomniejszania o koszty transakcji, jakie jednostka poniosłaby, zbywając te aktywa, chyba że wysokość tych kosztów byłaby istotna. Na dzień nabycia danego instrumentu finansowego jednostka dokonuje klasyfikacji do odpowiedniej kategorii. W naszym przykładzie jest możliwa klasyfikacja do aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu lub dostępnych do sprzedaży. Skutki wyceny odnosi się w przychody lub koszty finansowe, bądź na kapitał z aktualizacji wyceny w zależności od przyjętej klasyfikacji i wybranej metody wyceny. Przepisów rozporządzenia mogą nie stosować jednostki, których sprawozdania finansowe nie podlegają obowiązkowemu badaniu i nie wywiera to istotnego ujemnego wpływu na rzetelność sprawozdania.

Należy zwrócić uwagę, że wybrana przez jednostkę metoda wyceny aktywów i pasywów powinna mieć bezpośrednie odzwierciedlenie w zatwierdzonej polityce rachunkowości.

Art. 28 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).