Jak określić kapitały w spółce cywilnej

Obowiązek przejścia na księgi rachunkowe łączy się z koniecznością sporządzenia bilansu otwarcia, w którym właśnie będą wykazane m.in. kapitały. W tym celu należy przeprowadzić inwentaryzację zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Należy jednak pamiętać, że zakres takiej inwentaryzacji jest zupełnie inny niż ten sporządzany dla celów podatkowej księgi przychodów i rozchodów jest znacznie mniejszy.

Zgodnie z par. 27 rozporządzenia ministra finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. nr 152, poz. 1475 z późn. zm.) podatnicy są zobowiązani do sporządzenia spisu z natury towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadów. Z kolei art. 26 ustawy o rachunkowości wymaga inwentaryzacji wszystkich aktywów i pasywów. Dopiero spisane i wycenione składniki majątku zgodnie z przepisami tej ustawy będą podstawą do otwarcia ksiąg rachunkowych.

Wniesione wkłady wspólników spółki cywilnej określa umowa spółki. Równowartość tych wkładów będzie ewidencjonowana w księgach rachunkowych jako kapitał podstawowy (zakładowy).

Może się jednak zdarzyć, że różnica między aktywami a zobowiązaniami nie będzie odpowiadać wartości wkładów określonych w umowie. Wówczas sposób rozliczenia tej różnicy powinni określić wspólnicy. Jeżeli różnica między aktywami a zobowiązaniami jest wyższa od wartości kapitału określonego w umowie, nadwyżkę na podstawie uchwały wspólników można np. przeznaczyć na wypłatę wspólnikom. W takiej sytuacji spółka wykazuje w inwentarzu zobowiązanie wobec wspólników.

Jeżeli jednak wspólnicy chcą pozostawić nadwyżkę w spółce, można ją przekazać w księgach rachunkowych na kapitał zapasowy albo rezerwowy.

Przykładowo więc załóżmy, że kapitał spółki zgodnie z umową wynosi 80 tys. zł. Natomiast podczas inwentaryzacji podmiot wykazał:

wśrodki trwałe o wartości początkowej 150 tys. zł i dotychczasowym umorzeniu 100 tys. zł,

wtowary: 17 tys. zł,

wnależności z tytułu dostaw: 10 tys. zł.

wzobowiązania: z tytułu dostaw: 19 tys. zł, wobec ZUS: 580 zł, wobec urzędu skarbowego: 2,6 tys. zł,

wśrodki pieniężne na rachunku bankowym: 17,5 tys. zł.

Aktywa wynoszą 94,5 tys. zł, tj.: [(150 tys. zł - 100 tys. zł) + 17 tys. zł + 10 tys. zł + 17,5 tys. zł], a pasywa 22 180 zł, tj.: (19 tys. zł + 580 zł + 2,6 tys. zł).

Oznacza to, że różnica między aktywami a zobowiązaniami jest wyższa od wartości kapitału o 7 680 zł, tj. [80 tys. zł - (94,5 tys. zł - 22 180 zł)]. Wyliczona nadwyżka zgodnie z decyzja wspólników zostanie zaksięgowana jako kapitał zapasowy.

Od 1 stycznia 2012 r. spółki cywilne osób fizycznych, a także osoby fizyczne, spółki jawne osób fizycznych, spółki partnerskie oraz spółdzielnie socjalne, których przychody netto w 2011 roku przekroczą 5 293 440 zł, będą musiały prowadzić księgi rachunkowe

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Art. 36 ust. 2 ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr. 152, poz. 1223 z późn. zm.).