Czy nowe wydatki zwiększą cenę materiałów

biegły rewident, dyrektor departamentu audytu w Krakowie w ECA Seredyński i Partnerzy

Ustawa o rachunkowości w sposób precyzyjny określa zasady ewidencji zapasów materiałów i towarów w jednostce. Zgodnie z regulacją art. 28 ust. 11 tej ustawy składniki rzeczowych aktywów obrotowych wycenia się według ceny nabycia, będącej ceną zakupu składnika aktywów, obejmującej kwotę należną sprzedającemu powiększoną między innymi o koszty bezpośrednio związane z zakupem, tj. koszty transportu, załadunku, wyładunku itd.

W analizowanym przypadku niewątpliwie dodatkowa opłata, ujęta przez sprzedawcę w fakturze jako odrębna pozycja, stanowi koszt zakupy składnika aktywów. W związku z przytoczoną powyżej regulacją konieczne jest uwzględnienie ww. wydatku w wartości ewidencyjnej materiału.

Jednakże zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości możliwe jest ujęcie zapasu materiałów i towarów w cenach zakupu. Ujęcie takie stosowane jest jednak wyłącznie wówczas, gdy wycena taka nie zniekształca stanu aktywów oraz wyniku finansowego jednostki. W przeciwnym razie zobligowana jest do wyceny składnika rzeczowych aktywów trwałych w cenie nabycia.

Kluczowe w tym miejscu jest określenie, czy koszty te stanowią istotnywydatek w działalności jednostki. Decyzję w tym zakresie należy pozostawić kierownikowi jednostki, a powinna ona być podjęta w oparciu o art. 4 ust. 4 ustawy.

Możliwych jest zatem kilka wariantów rozwiązań uzależnionych od przyjętych powyżej założeń oraz zgodnych z przyjętą decyzją kierownika jednostki aktualizacją politykę rachunkowości w tym zakresie.

Spółka wycenia zapasy w cenie nabycia. W takim przypadku konieczne jest proporcjonalne dodanie kwoty kosztów transportu do ceny zakupu nabywanego asortymentu i ujęcie w ewidencji magazynowej zapasu materiałów w cenie nabycia.

Przykład:

Wartości z faktury:

Asortyment 1 - 200 000 zł (1000 szt.),

Asortyment 2 - 150 000 zł (2000 szt.),

Koszt transportu - 3000 zł

Wartości do ewidencji księgowej:

Asortyment 1 - wartość w cenie nabycia - 200 000 zł + 1715 zł = 201 715 zł, wartość jednostkowa = 201,71 zł

Asortyment 2 - wartość w cenie nabycia - 150 000 zł + 1285 zł = 151 285 zł, wartość jednostkowa = 75,64 zł

Spółka wycenia zapasy w cenie zakupu. W takim przypadku konieczne jest odrębne wykazywanie kosztów transportu zarówno w ewidencji w układzie kalkulacyjnym, jak i porównawczym. Wówczas kwota 3000 zł ujmowana jest bądź jako koszt usług obcych (układ rodzajowy), bądź koszty zakupu (układ kalkulacyjny). Niezależnie od przyjętej metody koszty obciążają wynik okresu. W przypadku układu kalkulacyjnego ewidencji kosztów koszty zakupu zwiększają bezpośrednio koszt własny sprzedanych wyrobów z pominięciem kalkulacji kosztu wytworzenia.

Ewidencyjna jednostkowa cena zakupu przy założeniach z wariantu I wynosić będzie odpowiednio 200 zł oraz 75 zł.

Wycena w tzw. uproszczonej cenie nabycia. Spółka ewidencjonuje zapasy w cenie zakupu z jednoczesnym ujęciem kosztów zakupów do rozliczenia w czasie. Zasada rozchodu z konta rozliczenia międzyokresowe - koszt zakupu jest wówczas analogiczna jak w przypadku ewidencji odchyleń od cen ewidencyjnych.

Reasumując, jednostki powinny w podobnych przypadkach dokonywać wyceny i ujmować składniki majątku obrotowego w cenie nabycia. Zaleca się, by pomimo pozornej trudności przyporządkowania kosztu transportu do asortymentu stosowano wariant 1. Natomiast przypadku przeprowadzona przez spółkę analiza wykaże, iż koszty transportu nie są istotne, w myśl art. 4 ust. 4 ustawy, możliwe jest uproszczenie zasad ewidencyjnych i ujmowanie kosztów transportu w kosztach okresu w momencie ich poniesienia.

Oprac. Agnieszka Pokojska

Art. 28 ust. 11, art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).