W czasie zawieszenia nie trzeba sporządzać sprawozdania

Ustawa z 4 marca 2011 r. o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw wprowadziła nowe zasady rozliczania roku obrotowego w czasie zawieszenia działalności gospodarczej. Zmienione przepisy obowiązują od 2 czerwca 2011 r.

Zakładają one, że nie trzeba zamykać ksiąg rachunkowych za rok obrotowy, w którym działalność jednostki przez cały czas pozostawała zawieszona. Jednak nie może skorzystać z tego rozwiązania podmiot, który w tym okresie dokona odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych, a także gdy wystąpią inne zdarzenia wywołujące skutki o charakterze majątkowym lub finansowym.

Możliwość zamknięcia ksiąg w takim przypadku nie dotyczy też emitentów papierów wartościowych ubiegających się - a także zamierzających się ubiegać - o dopuszczenie do obrotu na rynku regulowanym w państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Tak samo jest w przypadku emitentów papierów wartościowych już dopuszczonych do obrotu na tym rynku.

Dzięki możliwości odstąpienia od zamykania ksiąg rachunkowych spółki nie muszą sporządzać sprawozdania finansowego na dzień bilansowy, co jest procesem dość uciążliwym i pracochłonnym. W pierwszej kolejności musi bowiem zostać przeprowadzona inwentaryzacja. Warto dodać, że ustawa wprost zwalnia z konieczności przeprowadzenia inwentaryzacji. Zgodnie bowiem z dodanym pkt 3 w art. 26 ust. 5 ustawy o rachunkowości można odstąpić od przeprowadzenia inwentaryzacji w przypadku zawieszenia działalności, jeżeli zgodnie z art. 12 ust. 3b jednostka nie zamyka ksiąg rachunkowych.

Następnie należy m.in. ustalić przyczyny wykazanych różnic między stanem faktycznym a tym wynikającym z ksiąg rachunkowych. W dalszej kolejności konieczna jest wycena aktywów i pasywów oraz sporządzenie wszystkich części sprawozdania finansowego.

Zmiana przepisów jest więc dość dużym ułatwieniem dla przedsiębiorców, którzy zawieszają działalność. Jednak w praktyce może się okazać, że tylko nieliczni będą mogli odstąpić od zamykania ksiąg. Wynika to z faktu, że wystąpienie jakichkolwiek zdarzeń o charakterze majątkowym lub finansowym uniemożliwia przedsiębiorcy skorzystanie ze zwolnienia.

Wykluczenie możliwości niesporządzania sprawozdania finansowego podmiotów, u których nastąpiły zdarzenia wywołujące skutki o charakterze majątkowym lub finansowym, może być dość trudne. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej dopuszcza w czasie zawieszenia działalności dokonywanie wielu takich czynności. Wprawdzie w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, jednak zgodnie z art. 14a ust. 4 wspomnianej ustawy w okresie zawieszenia:

1) ma prawo wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,

2) ma prawo przyjmować należności lub obowiązek regulować zobowiązania, powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej,

3) ma prawo zbywać własne środki trwałe i wyposażenie,

4) ma prawo albo obowiązek uczestniczyć w postępowaniach sądowych, postępowaniach podatkowych i administracyjnych związanych z działalnością gospodarczą wykonywaną przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej,

5) wykonuje wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa,

6) ma prawo osiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej,

7) może zostać poddany kontroli na zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą.

Ustawa z 4 marca 2011 r. o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw wprowadza również zmiany w kodeksie spółek handlowych. Zgodnie z nowymi rozwiązaniami można zrezygnować ze zwyczajnego zgromadzenia wspólników za rok obrotowy, w którym działalność spółki przez cały czas pozostawała zawieszona i nie doszło do zamknięcia ksiąg rachunkowych. W takim jednak przypadku przedmiotem obrad następnego zwyczajnego zgromadzenia wspólników są również sprawy podlegające rozpatrzeniu na zgromadzeniu, dotyczące roku obrotowego, w którym działalność spółki pozostawała zawieszona. Analogicznie jest w przypadku spółek akcyjnych.

Sprawozdanie finansowe za rok, w którym działalność spółki zostanie znowu podjęta, będzie obejmowało również rok obrotowy, w którym działalność była zawieszona.

Przykładowo dla spółek akcyjnych - zgodnie z art. 395 par. 1 kodeksu spółek handlowych - zwyczajne walne zgromadzenie akcjonariuszy powinno się odbyć w ciągu sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego.

Przedmiotem obrad powinno być natomiast:

● rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy,

● powzięcie uchwały o podziale zysku albo o pokryciu straty,

● udzielenie członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków.

Walne zgromadzenie akcjonariuszy udziela wówczas również absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków za okres zawieszenia działalności.

Również przepisy podatkowe zawierają różnego rodzaju ułatwienia dotyczące okresu zawieszenia działalności. Jak już wspomniałam, w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca zasadniczo nie może wykonywać tej działalności ani osiągać z niej przychodów. Przykładowo za okres objęty zawieszeniem przedsiębiorcy są zwolnieni z obowiązku wpłacania w ciągu roku podatkowego zaliczek na podatek dochodowy. Zwolnienie ma zastosowanie niezależnie od tego, jaką formę opłacania zaliczek wybrał przedsiębiorca. Wynika to z art. 44 ust. 10 ustawy o PIT oraz art. 25 ust. 5a ustawy o CIT.

W okresie zawieszenia działalności zaliczek na podatek dochodowy nie muszą opłacać zarówno indywidualni przedsiębiorcy, jak i podatnicy prowadzący działalność w ramach spółek. Dotyczy to oczywiście wyłącznie przedsiębiorców uprawnionych do zawieszenia działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a zatem firm niezatrudniających pracowników.

Ponadto podatnicy w czasie zawieszenia mogą skorzystać z możliwości odstąpienia od amortyzacji środków trwałych.

Przepisy art. 22c pkt 5 ustawy o PIT oraz art. 16c pkt 5 ustawy o CIT stanowią, że składniki majątku, które nie są używane na skutek zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej albo zaprzestania działalności, w której te składniki były używane - nie podlegają amortyzacji. Wyłączenie amortyzacji w tym przypadku ma zastosowanie od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zawieszono albo zaprzestano tej działalności.

To oczywiście tylko przykładowe ułatwienia w zakresie rozliczeń podatkowych w czasie zawieszenia.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości można nie zamykać ksiąg rachunkowych za rok obrotowy, w którym działalność jednostki przez cały czas pozostawała zawieszona, chyba że jednostka dokonuje odpisów amortyzacyjnych bądź umorzeniowych lub występują inne zdarzenia wywołujące skutki o charakterze majątkowym lub finansowym.

Tych zasad nie stosuje się do emitentów papierów wartościowych zamierzających ubiegać się o dopuszczenie lub ubiegających się o dopuszczenie do obrotu na rynku regulowanym w państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na tym rynku.

Przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od miesiąca do 24 miesięcy. W przypadku wykonywania działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest skuteczne pod warunkiem jej zawieszenia przez wszystkich wspólników.

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Ustawa z 15 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 102, poz. 585).

Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.).

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).