Poradnia rachunkowa

Kiedy należy przeprowadzać 4-letni spis środków trwałych z natury

Według jakich zasad wycenić nieruchomość inwestycyjną na dzień bilansowy

Jak ująć w księgach rachunkowych ekwiwalent

Spółka chcąc odroczyć płatności za dostawę materiałów produkcyjnych, wystawiła kontrahentowi weksel własny. Suma wekslowa obejmuje należność główną w kwocie 5000 zł oraz wynagrodzenie kontrahenta w związku z odroczeniem terminu płatności w kwocie 500 zł. Wykup weksla ustalono na 20. dzień od dnia wystawienia. Jak ująć wystawienie, dyskonto oraz wykup weksla własnego w księgach rachunkowych?

Weksel własny (prosty, sola, suchy) może być wykorzystany przez spółkę w celu odroczenia płatności z tytułu dostaw i usług. Wystawienie weksla własnego powoduje powstanie po stronie dłużnika bezwarunkowego zobowiązania do zapłaty określonej kwoty na rzecz osoby lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana w określonym miejscu i czasie. Zobowiązanie wekslowe regulowane jest przez ustawę - Prawo wekslowe. Art. 101 tej ustawy określa elementy weksla własnego, do którego zaliczane są:

- nazwa "weksel" w samym tekście dokumentu, w języku, w jakim go wystawiono,

- przyrzeczenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej,

- oznaczenie terminu płatności,

- oznaczenie miejsca płatności,

- nazwisko osoby, na której rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana,

- oznaczenie daty i miejsca wystawienia wekslu,

- podpis wystawcy wekslu.

Każdy weksel własny powinien zawierać powyższe elementy. Jednakże od tej zasady istnieją wyjątki. Otóż weksel własny bez oznaczenia terminu płatności uważa się za płatny za okazaniem, natomiast w przypadku braku osobnego oznaczenia miejsce wystawienia wekslu uważa się za miejsce płatności, a także za miejsce zamieszkania wystawcy. Ponadto weksel własny, w którym nie oznaczono miejsca wystawienia, uważa się za wystawiony w miejscu podanym obok nazwiska wystawcy.

Na moment wystawienia weksla własnego spółka zobowiązana jest do ujęcia go w księgach rachunkowych. Ewidencja księgowa (podane numery kont mają charakter orientacyjny i mogą różnić się od planu kont przyjętego przez jednostkę) może wyglądać w poniższy sposób - 5000 zł: strona Wn konta 202 - Rozrachunki z dostawcami, strona Ma konta 240 - Inne rozrachunki.

W związku z odroczeniem płatności spółka zobowiązana jest do poniesienia kosztów dyskonta z weksla. Ewidencja księgowa może wyglądać w poniższy sposób - 500 zł: strona Wn konta 756 - Koszty finansowe (w analityce: dyskonto z weksla), lub gdy koszt dyskonta dotyczy przyszłych okresów sprawozdawczych - konto 645 - Rozliczenia międzyokresowe kosztów czynne, strona Ma konta 240 - Inne rozrachunki.

Przy wykupie przez spółkę weksla własnego w ustalonym terminie ewidencja księgowa może wyglądać w poniższy sposób - 5500 zł: strona Wn konta 240 - Inne rozrachunki, strona Ma konta 130 - Rachunek bankowy.

Marcin Jeremicz

Team Leader w MDDP Outsourcing

Podstawa prawna

Ustawa - Prawo wekslowe z 28 kwietnia 1936 r. (Dz.U. nr 37, poz. 282). Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).

Ostatnia inwentaryzacja w naszej firmie została przeprowadzona 29 marca 2008 r. Według mnie kolejny czteroletni spis z natury powinien się odbyć w ostatnim kwartale 2012 roku i zostać rozliczony do 15 stycznia 2013 r. Natomiast według naszej księgowej inwentaryzacja powinna się rozpocząć w ostatnim kwartale 2011 r. i zakończyć do stycznia 2012 r., ponieważ w marcu tego roku minęło równo 4 lata od ostatniego spisu. Kiedy należy przeprowadzać 4-letni spis środków trwałych z natury?

Zgodnie z ustawą o rachunkowości (art. 26 ust. 1) inwentaryzacja środków trwałych powinna zostać przeprowadzana na ostatni dzień każdego roku obrotowego. Inwentaryzacja powinna obejmować spis ilości z natury, wycenę spisanych uprzednio ilości, a także porównanie zliczonych wartości z danymi w księgach i rozliczenie ewentualnych różnic. Wyjątkiem są środki trwałe, do których dostęp jest znacznie utrudniony. Jeżeli ustalenie ich stanu drogą spisu z natury jest niemożliwe, wówczas inwentaryzację można przeprowadzić, porównując dane z ksiąg rachunkowych z odpowiednimi dokumentami wraz ze sprawdzeniem realnej wartości składników majątku. Mimo iż art. 26 ust. 1 wskazuje na termin inwentaryzacji jako ostatni dzień każdego roku obrotowego, należy również wziąć pod uwagę art. 26 ust. 3 pkt. 3 mówiący o tym, że termin inwentaryzacji środków trwałych uważa się za dotrzymany również wtedy, gdy jest ona przeprowadzona raz na 4 lata, ale pod warunkiem że środki trwałe znajdują się na terenie strzeżonym. Zastosowanie w ustawie sformułowania "w ciągu 4 lat" nie precyzuje dokładnie upływu wymaganego terminu inwentaryzacji środków trwałych. Ustawa nie określa więc, czy inwentaryzacja środków trwałych powinna się odbyć w ciągu 4 lat obrotowych czy też kalendarzowych. W praktyce dopuszczalne może być zastosowanie inwentaryzacji ciągłej, która zapewniać będzie zinwentaryzowanie wszystkich środków trwałych na przestrzeni 4 lat obrotowych.

Anna Bachorz

Menedżer w dziale Audytu Deloitte

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).

Jednostka nabyła nieruchomość inwestycyjną. Jak prawidłowo ująć jej nabycie w księgach rachunkowych? Według jakich zasad wycenić tę nieruchomość na dzień bilansowy?

Nabyta przez jednostkę nieruchomość może zostać zaliczona do środków trwałych, zapasów lub inwestycji długoterminowych. Kwalifikując nieruchomości do ww. kategorii bilansowych, należy brać pod uwagę przeznaczenie danej nieruchomości przewidywane na dzień ujęcia w księgach rachunkowych. Jako nieruchomości inwestycyjne będą kwalifikowane wszelkie nieruchomości, co do których celem jednostki jest osiągnięcie przyszłych korzyści ekonomicznych wskutek wzrostu wartości nieruchomości.

W rozumieniu MSR 40 nieruchomością inwestycyjną jest nieruchomość, której właściciel lub leasingobiorca w leasingu finansowym traktuje ją jako źródło przychodów z czynszów lub utrzymuje w posiadaniu ze względu na przyrost jej wartości, względnie obie te korzyści, przy czym nieruchomość taka nie jest:

a) wykorzystywana przy produkcji, dostawach dóbr, świadczeniu usług lub czynnościach administracyjnych, lub

b) przeznaczona na sprzedaż w ramach zwykłej działalności jednostki.

Jednostka dokonując wyceny nieruchomości inwestycyjnych, zobowiązana jest do określenia ich wartości na moment ujęcia w księgach rachunkowych oraz na dzień bilansowy.

W momencie ujęcia w księgach wycena powinna nastąpić według ceny nabycia (w szczególności obejmującej: cenę zakupu oraz koszty poniesione w celu przeprowadzenia transakcji, koszty obsługi prawnej, koszty notarialne, koszty podatków, m.in. podatku od czynności cywilno-prawnych) lub według kosztu wytworzenia (koszt ustalony na dzień zakończenia budowy wraz z kosztami przystosowania do użytkowania).

Przykładowa ewidencja księgowa: strona Wn konta 030 - Inwestycje długoterminowe, strona Ma 240 - Inne rozrachunki.

Ustawa dopuszcza dwie alternatywne metody wyceny na dzień bilansowy, tj. według:

- zasad przyjętych dla środków trwałych,

- wartości rynkowej lub określonej w inny sposób wartości godziwej.

Jednostka określa metodę wyceny w polityce rachunkowości, stosuje ją w sposób ciągły oraz w odniesieniu do wszystkich nieruchomości inwestycyjnych.

Wycena wg zasad przyjętych dla środków trwałych wygląda następująco: jednostka powinna dokonać wyceny w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia, lub wartości przeszacowanej, pomniejszonych o odpisy umorzeniowe oraz o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Skutki wyceny wpływają na wynik finansowy okresu, przy czym zarówno amortyzacja, jak i odpisy z tytułu trwałej utraty wartości kwalifikowane są jako pozostałe koszty operacyjne.

Przykładowa ewidencja księgowa: strona Wn konta 761 - Amortyzacja inwestycji długoterminowych, strona Ma konta 070 - Umorzenie inwestycji długoterminowych.

Natomiast w modelu wartości godziwej jednostka dokonuje wyceny według wartości rynkowej lub określonej w inny sposób wartości godziwej - skutki wyceny wpływają na wynik finansowy okresu i zgodnie z ustawą zaliczane są do pozostałej działalności operacyjnej.

Przykładowa ewidencja księgowa:

Wzrost wartości: strona Wn konta 040 - Inwestycje w nieruchomości i prawa, strona Ma konta 760 - Pozostałe przychody operacyjne.

Spadek wartości: strona Wn konta 766 - Pozostałe koszty operacyjne, strona Ma konta 040 - Inwestycje w nieruchomości i prawa.

W przypadku stosowania modelu wartości godziwej może także wystąpić obowiązek rozpoznania aktywów lub rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

MSR 40 zaleca, lecz nie nakłada obowiązku, aby ustalenie wartości godziwej nieruchomości inwestycyjnych na dzień bilansowy zostało przeprowadzone przez wykwalifikowanego i niezależnego rzeczoznawcę, który ostatnio przeprowadzał wyceny nieruchomości inwestycyjnych o podobnym charakterze i w podobnej lokalizacji.

Marcin Jeremicz

Team Leader w MDDP Outsourcing

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.). Międzynarodowy Standard Rachunkowości 40 - Nieruchomości inwestycyjne.

W związku z rozwiązaniem stosunku pracy firma musi wypłacać pracownikowi ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop. Jak to świadczenie ujść w księgach rachunkowych?

Warunki wypłacania ekwiwalentu reguluje art. 171 par. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przysługuje on pracownikowi w przypadku niewykorzystania urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Zasady jego obliczania określają przepisy wykonawcze.

Ekwiwalent urlopowy ewidencjonuje się za pośrednictwem konta 231 - Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń.

Należy go doliczyć do składników wynagrodzenia i od całości naliczyć zaliczkę na podatek dochodowy. Ekwiwalent stanowi też podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (tak jak w przypadku wynagrodzenia w stosunku pracy).

Wartość brutto ekwiwalentu należy zaksięgować w ciężar kosztów operacyjnych: strona Wn konta 430 - Wynagrodzenia, strona Ma konta 231 - Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń.

Trzeba też ująć obciążenia, które musi pokryć pracownik i pracodawca.

1. Potrącenia, które obciążają pracownika:

a) składki ZUS - strona Wn konta 230 - Rozrachunki z pracownikami, strona Ma konta 220 - Rozrachunki publicznoprawne - w analityce rozrachunki z ZUS,

b) podatek dochodowy od kwoty dofinansowania: strona Wn konto 230 - Rozrachunki z pracownikami, strona Ma konta 220 - Rozrachunki publicznoprawne - w analityce z tytułu PIT.

2. Składki ZUS obciążające pracodawcę: strona Wn konta 440 - Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia, strona Ma konta 220 - Rozrachunki publicznoprawne - w analityce rozrachunki z ZUS.

Z kolei wypłatę wynagrodzenia wraz z ekwiwalentem ujmuje się zapisem: strona Wn konta 440 - Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia, strona Ma konta 130 - Rachunek bankowy.

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).