Podmioty muszą poinformować o zmianach w kapitale własnym

Obowiązek tworzenia zestawienia zmian w kapitale własnym dotyczy jednostek, które zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o rachunkowości muszą poddawać swoje sprawozdanie finansowe badaniu przez biegłego rewidenta. Aby prawidłowo wykazywać kapitały własne w tej części sprawozdania, w planie kont podmiotów powinny mieć odpowiednio rozbudowane konta syntetyczne (mowa tu o kontach zespołu 8). Ważne jest też posiadanie w tym celu odpowiednich kont analitycznych, dzięki którym będą ewidencjonowane zwiększenia i zmniejszenia kapitałów według ich tytułów.

W zestawieniu zmian w kapitale własnym zawarte są informacje na temat zmian w stanie poszczególnych kapitałów własnych w bieżącym i poprzednim roku obrotowym. Wzór (dla innych jednostek niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji) tej części sprawozdania stanowi załącznik nr 1 do ustawy o rachunkowości. Jednostki, które nie sporządzają tego zestawienia, dane o stanie kapitałów (funduszy) zapasowych i rezerwowych na początek roku obrotowego, zwiększeniach i wykorzystaniu oraz stanie na koniec roku obrotowego podają w dodatkowych informacjach i objaśnieniach.

Sporządzając zestawienie należy zwrócić uwagę, czy dane wykazywane jako stan na początek okresu [pozycja I. Kapitał (fundusz) własny na początek okresu (BO)] i na koniec okresu [II. Kapitał (fundusz) własny na koniec okresu (BZ)] są zgodne z odpowiadającymi im danymi w bilansie, czyli w grupie A pasywów Kapitał (fundusz) własny.

W zestawieniu zmian w kapitale własnym należy wykazać wynik netto pozycja 8, który dzieli się na a) zysk netto, b) stratę netto i c) odpisy z zysku. W tej ostatniej pozycji wykazuje się m.in. zaliczkę na dywidendę.

Wynika to z faktu, że w księgach rachunkowych ujmuje się ją jako odpis z zysku w ciągu roku obrotowego na koncie 820 - Rozliczenie wyniku finansowego. Zgodnie z art. 53 ust. 5 ustawy o rachunkowości odpisy z wyniku finansowego bieżącego roku obrotowego, w tym wpłaty z zysku, dokonywane na podstawie odrębnych przepisów, uznaje się za podział wyniku finansowego netto jednostek w ciągu roku obrotowego.

Warto też zwrócić uwagę na ostatnią z pozycji zestawienie zmian w kapitale własnym. Jest to III. - Kapitał (fundusz) własny, po uwzględnieniu proponowanego podziału zysku (pokrycia straty). W tym miejscu informuje się o przewidywanym stanie kapitału, który ma być pozostawiony w dyspozycji jednostki po rozdysponowaniu wyniku lub pokryciu straty.

Jeżeli wynik przeznaczony będzie np. na zwiększenie kapitału (funduszu) własnego, stan kapitałów stosunku do stanu przed podziałem nie ulegnie zmianie. Zmiany, tj. zmniejszenie wykazanych kapitałów w ostatniej pozycji tej części sprawozdania, będą skutkiem np. planowanej wypłaty dywidendy.

Należy jednak pamiętać, że to informacja o wysokości kapitału własnego po skorygowaniu go o skutki proponowanego podziału zysku lub pokrycia straty za bieżący rok obrotowy. Oznacza to więc, że ostatecznie decyzja o rozdysponowaniu zysku lub pokryciu straty może się różnić od wykazanego w zestawieniu zmian w kapitale własnym.

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).