SKOK musi dokonywać właściwych odpisów aktualizujących

Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe muszą ujmować w swoich księgach rachunkowych odpisy aktualizujące wartość należności z tytułów kredytów i pożyczek według zasad określonych w rozporządzeniu ministra finansów z 30 grudnia 2011 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości SKOK. Przy czym warto dodać, że zmianę przepisów zainicjował Urząd Komisji Nadzoru Finansowego. Wskazywał on, że przyznanie sobie przez Krajową Kasę Oszczędnościowo-Kredytowa (KKOK) prawa do ustalania indywidualnych zasad tworzenia odpisów dla każdej z kas oszczędnościowych, uniemożliwia właściwą ocenę ryzyka w ich działalności. Powód? Krajowa kasa, której zadaniem jest nadzorowanie systemu spółdzielczych kas, tak naprawdę decyduje o sytuacji ekonomiczno-finansowej poszczególnych SKOK-ów.

Weryfikacja raz na kwartał

Obowiązujące od 28 stycznia 2012 r. rozporządzenie, które dokładnie ustala, jak należy dokonywać odpisów aktualizujących wartość udzielonych pożyczek i kredytów, w tym naliczonych, lecz niezapłaconych odsetek, ma zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań finansowych sporządzanych za rok obrotowy rozpoczynający się w 2012 r. I tak zgodnie z nowymi przepisami przy należności, której termin spłaty został przekroczony od 3 do 12 miesięcy, kasa ma obowiązek dokonać 35-proc. odpis aktualizujący. Z kolei w przypadku dłużników zalegających ze spłatą powyżej 12 miesięcy w księgach rachunkowych trzeba ująć 100-proc. odpis. Te zasady muszą zostać zapisane w dokumentacji księgowej, tj. zasadach (polityce) rachunkowości.

Rozporządzenie określa również częstotliwość weryfikacji odpisów. Muszą być one tworzone, aktualizowane lub rozwiązywane przynajmniej raz na kwartał, przy czym termin wywiązania się z tego obowiązku mija w ostatnim dniu miesiąca go kończącego.

Gwarancja pomniejszy podstawę

Minister finansów określił również sposoby księgowania odpisów aktualizujących wartości należności. Wskazał on, że kasy ujmują odpisy od udzielonych pożyczek, kredytów, w tym naliczonych, lecz niezapłaconych odsetek, jako pozostałe koszty operacyjne. Z kolei rozwiązanie odpisów muszą księgować w korespondencji pozostałych przychodów operacyjnych. Ten ostatni przypadek następuje dopiero po wygaśnięciu przyczyn ich utworzenia.

Należy też pamiętać, że odpisy mogą też ulec zredukowaniu odpowiednio do zmniejszenia się podstawy ich dokonywania lub też wzrostu wartości zabezpieczenia. Zgodnie z par. 5 rozporządzenia podstawa dokonywania odpisów może być pomniejszona np. o gwarancję lub poręczenie Skarbu Państwa w wysokości 100 proc. kwoty zabezpieczanej lub blokadę rachunku lokaty, która została złożona w kasie wraz z pełnomocnictwem do pobrania środków z tego rachunku do pełnej wysokości kwoty zablokowanej.

Podstawa może być też pomniejszona o zabezpieczenie w postaci hipoteki ustanowionej m.in. na nieruchomości, użytkowaniu wieczystym, własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu mieszkalnego, spółdzielczym prawie do lokalu użytkowego, prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej. W tym przypadku pomniejszenie to nie może być jednak większe nić 50 proc. wartości przedmiotu hipoteki ustalonej na podstawie wyceny rzeczoznawcy, która musi być pomniejszona o powstałe wcześniej, a nieuwzględnione przez rzeczoznawcę obciążenia.

Zasady ustalania wycen w sprawozdaniu

● Pożyczki i kredyty - wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty z zachowaniem zasady ostrożności oraz z uwzględnieniem odpisów aktualizujących wartość,

● Udziały zaliczone do aktywów trwałych - wycenia się według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu utraty wartości lub według wartości godziwej,

● Dłużne papiery wartościowe - wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty z zachowaniem zasady ostrożności oraz z uwzględnieniem odpisów aktualizujących lub według wartości godziwej,

● Jednostki uczestnictwa - wycenia się w wartości godziwej,

● Zobowiązania - wycenia się w kwocie wymagającej zapłaty,

● Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne - wycenia się w wartości nominalnej.

Ważne

Gdy rok obrotowy pokrywa się z kalendarzowym, SKOK musi stosować nowe zasady ujmowania odpisów od 1 stycznia 2012 r. Decyzja o zmianach w polityce rachunkowości w tym zakresie może być podjęta w dowolnym momencie ze skutkiem na pierwszy dzień roku obrotowego

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Par. 3 - 5 rozporządzenie ministra finansów z 30 grudnia 2011 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (Dz.U. z 13 stycznia 2012 r., poz. 45).