W jaki sposób oszacować wartość rezerwy utworzonej na naprawy gwarancyjne

Ustawa o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.) nakłada na jednostki obowiązek dokonania biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów w wysokości prawdopodobnych zobowiązań przypadających na bieżący okres sprawozdawczy. Dotyczy to zobowiązań wynikających w szczególności z obowiązku wykonania, związanych z bieżącą działalnością, przyszłych świadczeń, których kwotę można oszacować w sposób wiarygodny, mimo że data powstania zobowiązania nie jest jeszcze znana. Dotyczy to także napraw gwarancyjnych i rękojmi za sprzedane produkty długotrwałego użytku.

Jednostka powinna dokonać szacunkowej oceny wysokości kosztów naprawy wad i usterek sprzedanych produktów objętych gwarancją. Niezbędne jest oszacowanie prawdopodobieństwa wystąpienia ewentualnych usterek w danym asortymencie produktów oraz określenie poziomu ich kosztów. W przypadku napraw gwarancyjnych takie kalkulacje mogą być dokonane na podstawie wolumenu sprzedaży oraz dotychczasowych doświadczeń bazujących na danych historycznych.

W ocenie wysokości kosztów napraw gwarancyjnych należy uwzględnić m.in. koszt części zamiennych, utrzymania zaplecza serwisowego. Nie można też pominąć kosztów dostarczenia wadliwego produktu do naprawy (koszty transportu, usług kurierskich) bądź dojazdu serwisanta do klienta w celu jej dokonania. W przypadku wykorzystywania do obsługi gwarancyjnej serwisów zewnętrznych oszacowanie kosztów będzie bazować na umowach obsługi serwisowej i zawartych w nich stawkach.

Zasady szacowania wysokości rezerwy na naprawy gwarancyjne powinny być określone w polityce rachunkowości jednostki. Oszacowana rezerwa, w przypadku gdy jednostka stosuje do ujęcia kosztów tylko konta zespołu 4, może być zaksięgowana w następujący sposób: Wn konto 490 - Rozliczenie kosztów, Ma konto 646 - Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów.

W praktyce kwoty utworzonych rezerw są aktualizowane na koniec roku obrotowego lub częściej (raz na kwartał, raz na miesiąc). W sprawozdaniu finansowym rezerwy na naprawy gwarancyjne będą przedstawione w pasywach bilansu w pozycji B.I.3 - Pozostałe rezerwy na zobowiązania w podziale na część krótko- i długoterminową. Wartość na dzień bilansowy będzie zaktualizowana o koszty dokonanych napraw.

Rezerwy na naprawy gwarancyjne nie stanowią kosztu uzyskania przychodu. Kosztem podatkowym są rzeczywiste poniesione koszty na naprawy gwarancyjne, na które wcześniej utworzono rezerwy. Powoduje to, iż w momencie utworzenia rezerw na naprawy gwarancyjne dochodzi do powstania ujemnej różnicy przejściowej między wykazywaną w księgach rachunkowych wartością pasywów a ich wartością podatkową, będąca podstawą do naliczenia wartości aktywa z tytułu podatku odroczonego. Ustawa o rachunkowości wskazuje w art. 37 ust. 4, że aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego ustala się w wysokości kwoty przewidzianej w przyszłości do odliczenia od podatku dochodowego, w związku z ujemnymi różnicami przejściowymi, które spowodują w przyszłości zmniejszenie podstawy obliczenia podatku dochodowego oraz straty podatkowej możliwej do odliczenia, ustalonej przy uwzględnieniu zasady ostrożności - np. wartość utworzonej rezerwy wynosi 300 tys. zł, jej wartość bilansowa również 300 tys. zł, natomiast wartość podatkowa wynosi 0 zł. Ujemna różnica przejściowa wynosi 300 tys. zł. Przyjmując 19-proc. stawkę podatku, otrzymujemy wartość aktywa z tytułu podatku, odroczonego w wysokości 57 tys. zł (300 tys. zł x 19 proc. = 57 tys. zł).

Zgodnie z art. 28 ustawy o rachunkowości bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów podlegają na dzień bilansowy wycenie w uzasadnionej, wiarygodnie oszacowanej wartości. W momencie zakończenia okresu gwarancji na dany produkt niewykorzystana całość bądź część odpisu zmniejszy stan biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów oraz zmniejszy koszty działalności operacyjnej okresu sprawozdawczego, w którym zakończyła się gwarancja.

@RY1@i02/2012/020/i02.2012.020.07100080d.802.jpg@RY2@

Michał Szalak, konsultant w Baker Tilly Poland

AP