Limity rachunkowe oblicza się po średnim kursie NBP z dnia bilansowego

Ustawa o rachunkowości określa warunki korzystania z uproszczeń przy sporządzaniu sprawozdania finansowego oraz te, które zobowiązują do poddania go badaniu przez biegłego rewidenta. Określane są one w euro. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o rachunkowości wartości w euro przelicza się na walutę polską po średnim kursie ogłoszonym przez Narodowy Bank Polski na dzień bilansowy. Ta zasada nie dotyczy jedynie limitu przychodów, który zobowiązuje do prowadzenia ksiąg rachunkowych. W tym przypadku zastosowanie ma średni kurs NBP na 30 września roku poprzedzającego rok obrotowy. Pozostałe wartości w euro przelicza się po średnim kursie NBP z dnia bilansowego. W przypadku gdy rok obrotowy pokrywa się z kalendarzowym, jest nim 31 grudnia. Ponieważ w 2011 roku dzień ten przypadał w sobotę, obowiązujący kurs to ten ogłoszony 30 grudnia 2011 r., tj. 4,4168 zł/euro.

Kryteria korzystania ze zwolnienia

Wiele uproszczeń przysługuje jednostkom, których sprawozdania nie podlegają badaniu. Warunki zwolnienia z badania sprawozdania zostały uregulowane w art. 64 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem badaniu nie podlegają sprawozdania firm, które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdania finansowe, nie spełniły dwóch z następujących warunków:

● średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób,

● suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2,5 mln euro,

● przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 mln euro.

Warunki te nie dotyczą jednak podmiotów wymienionych w art. 64 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy o rachunkowości, m.in. banków i spółek akcyjnych.

Oznacza to, że od początku 2012 roku z uproszczeń mogą korzystać podmioty, które w 2011 roku nie spełniły dwóch z trzech kryteriów, tj. zatrudnienia, sumy aktywów, przychodów netto, biorąc pod uwagę limity przeliczane po kursie obowiązującym na koniec 2011 r. 4,4168 - zł/euro:

suma aktywów bilansu za 2011 roku - 2,5 mln euro, tj. 11 042 000 zł,

przychody netto za 2011 rok - 5 mln euro, tj. 22 084 000 zł.

Badanie sprawozdań finansowych

Sprawozdania takich jednostek mogą zostać ograniczone do bilansu, rachunku zysków i strat, a także informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania oraz dodatkowe informacje i objaśnienia. (Nie tworzą one np. zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym oraz rachunku przepływów pieniężnych. Ponadto nie muszą tworzyć aktywów i rezerw z tytułu podatku odroczonego, jak również stosować rozporządzenia ministra finansów z 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych.

Jeżeli jednak podmiot przekroczył 2 z wymienionych wyżej warunków dotyczących zatrudnienia, sumy aktywów i przychodów netto - oznacza to, że roczne sprawozdania finansowe za 2012 rok będą podlegały obligatoryjnemu badaniu zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Nie mogą więc korzystać ze wspomnianych uproszczeń.

Należy pamiętać, że obecnie takie sprawozdania podlegają publikacji w Monitorze Polskim B lub Monitorze Spółdzielczym w przypadku spółdzielni. Jednak obowiązek ten dotyczy jeszcze tylko sprawozdań za 2011 rok.

Wynika to z faktu, że ustawa z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorstw (Dz.U. nr 232, poz. 1378) wprowadza zmianę w ustawie o rachunkowości w tym zakresie. Zmiana wejdzie w życie 1 stycznia 2013 r., więc będzie miała zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań finansowych za 2012 rok, którego dotyczy wyżej obliczony limit. W związku z tym zniesiony zostanie obowiązek ogłaszania sprawozdań finansowych w Monitorze Polskim B.

Zwolnienie z publikacji sprawozdań nie dotyczy podmiotów nieskładających rocznych sprawozdań finansowych w rejestrze sądowym, a więc np. osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą czy spółek cywilnych sporządzających sprawozdania finansowe podlegające obowiązkowemu badaniu. Jednak sprawozdania finansowe tych osób będą podlegały obowiązkowi ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Uproszczone raporty roczne

Inny limit określa art. 50 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem jednostka, która w roku obrotowym, za który sporządza sprawozdanie finansowe, oraz w roku go poprzedzającym, nie osiągnęła dwóch z określonych przez ustawodawcę wielkości, może sporządzić sprawozdanie finansowe w formie uproszczonej. W przepisie wymieniono trzy wielkości:

● średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło nie więcej niż 50 osób,

● suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego w walucie polskiej nie przekroczyła równowartości 2 mln euro,

● przychody netto ze sprzedaży produktów i towarów oraz operacji finansowych w walucie polskiej nie przekroczyły równowartości 4 mln euro.

Jeżeli dwa z tych limitów nie zostały przekroczone, jednostka ma prawo wykazać tylko informacje w zakresie ustalonym w załączniku nr 1, które zostały w nim wymienione pod literami i cyframi rzymskimi. Informację dodatkową sporządza się w odpowiednio uproszczonej formie.

Przykładowo, jeżeli jednostka za rok obrotowy przyjmuje rok kalendarzowy, to w tym przypadku przy sporządzaniu sprawozdania za 2011 rok musi skorzystać z kursu z 31 grudnia zarówno w 2010 r. (3,9603 zł/euro), jak i w 2011 r. (4,4168 zł/euro). W tym przypadku:

● suma aktywów 2 mln euro wynosi za 2010 rok - 7 920 600 zł i za 2011 rok 8 833 600 - zł,

● przychody netto ze sprzedaży 4 mln euro wynosi za 2010 rok - 15 841 200 zł i za 2011 rok 17 667 200 - zł.

Przypomnijmy jednak, że nowo powstałe spółki za pierwszy rok obrotowy nie mogą korzystać z uproszczeń przy sporządzeniu sprawozdania finansowego. Dopiero gdy warunki dotyczące zatrudnienia, aktywów i przychodów są spełnione za dwa kolejne lata, przysługuje uproszczenie w prezentowaniu danych w sprawozdaniu finansowym sporządzanym za drugi rok.

Przeliczanie wartości w walucie obcej

Ponadto średni kurs NBP będzie konieczny w przypadku tworzonych za 2011 rok sprawozdań finansowych. Przypomnijmy, że podmioty muszą ewidencjonować w księgach rachunkowych w walucie polskiej transakcje przeprowadzone w walutach obcych. Oprócz konieczności ich przeliczania na złote w momencie zawarcia transakcji i ich rozliczenia należy je powtórnie wycenić na tzw. dzień bilansowy. W przypadku gdy rok obrotowy pokrywa się z kalendarzowym, dniem tym jest 31 grudnia.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o rachunkowości rozrachunki w walutach obcych przelicza się po obowiązującym na ten dzień średnim kursie ogłoszonym dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Kursy walut publikowane są na stronie internetowej NBP (www.nbp.pl).

Wyjątkiem jest gotówka znajdującą się w jednostkach prowadzących kupno i sprzedaż walut obcych wycenia się po kursie, po którym nastąpił jej zakup. Jej wartość nie może być wyższa niż w przypadku wyceny po średnim kursie ogłoszonym na dzień wyceny dla danej waluty przez NBP.

Ujęcie różnic w księgach

Warto pamiętać, że różnice kursowe powstałe z wyceny bilansowej zobowiązań związanych ze środkami trwałymi w budowie, środkami trwałymi oraz wartościami niematerialnymi i prawnymi podlegają szczególnym zasadom. Różnice kursowe z takiego przeliczenia korygują cenę nabycia lub koszt wytworzenia takich składników majątku. Dotyczy to sytuacji, w których na dzień bilansowy nie zostały oddane do używania.

Powstałe w wyniku wyceny bilansowej różnice kursowe, które nie wpływają na wartość bilansową składników majątku w zależności od tego, czy mają charakter różnic dodatnich, czy ujemnych, ewidencjonuje się odpowiednio jako przychód lub koszt finansowy. Tak też ujmuje się różnice kursowe, które dotyczą nieuregulowanych zobowiązań z tytułu zakupu składników majątku, które zostały oddane do użytkowania.

Przykładowe kursy walut obowiązujące na dzień bilansowy

● 1 EUR - 4,4168 zł

● 1 USD - 3,4174 zł

● 1 CHF - 3,6333 zł

● 1 GBP - 5,2691 zł

● 100 JPY - 4,4082 zł

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).