Powypadkowa naprawa samochodu - skutki podatkowe i ujęcie bilansowe

W księgach rachunkowych należy ująć wszystkie osiągnięte, przypadające na rzecz jednostki przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami, dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty, co wynika z art. 20 ust. 1 i oczywiście art. 6 ust. 1 ustawy o rachunkowości). Oznacza to, iż nakłady na powypadkową naprawę samochodu, jak i otrzymane odszkodowanie, nawet jeśli jest rozliczane bezgotówkowo, należy ująć w księgach rachunkowych. Zdarzenia te ujmuje się w dacie wystąpienia, czyli poniesienia nakładu czy przyznania odszkodowania.

Nakłady na powypadkową naprawę i przyznanie odszkodowania są zdarzeniami związanymi pośrednio z działalnością operacyjną jednostki (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości). Z tego też względu zdarzenia powyższe powinny być zaewidencjonowane jako pozostałe koszty/przychody operacyjne.

Sposób ewidencji nie zmieni się w sytuacji, gdy jednostka faktycznie nie poniosła ciężaru wydatku na naprawę samochodu, gdyż wydatek ten został bezpośrednio pokryty odszkodowaniem przekazanym przez firmę ubezpieczeniową na rachunek warsztatu samochodowego.

PIT i CIT

Warto zaznaczyć, iż rozliczenie odszkodowania wywoła także skutki w podatku dochodowym. Kosztami podatkowymi są wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Od powyższego przewidziano jednak pewne wyjątki, a jeden z nich dotyczy wydatków związanych z powypadkową naprawą pojazdu. Jak bowiem określono w art. 23 ust. 1 pkt 48 ustawy o PIT, art. 16 ust. 1 pkt 50 ustawy o CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat powstałych w wyniku utraty lub likwidacji samochodów oraz kosztów ich remontów powypadkowych, jeżeli samochody nie były objęte ubezpieczeniem dobrowolnym.

Jeśli zatem samochód posiadał ubezpieczenie dobrowolne, to kwota nakładów na naprawę będzie mogła być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów. Jeśli takiego ubezpieczenia dobrowolnego brak, to nie ma możliwości uznania kosztów napraw powypadkowych za koszty uzyskania przychodów.

Taki sposób ujęcia kosztów potwierdzony ostatnio został miedzy innymi w interpretacji indywidualnej dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 5 czerwca 2013 r. nr IPPB3/423-128/13-4/GJ czy z 21 maja 2013 r. nr IPPB3/423-132/13-2/EŻ.

Ponadto ustalając skutki podatkowe otrzymanego od firmy ubezpieczeniowej odszkodowania, należy mieć na uwadze uregulowania zawarte w art. 14 ust. 3 pkt 3a ustawy o PIT i w art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o CIT. Z przywołanych przepisów wynika, że nie zalicza się do przychodów zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów. Oznacza to, że jeżeli nie wykupiono dobrowolnego ubezpieczenia AC, wydatki poniesione na powypadkową naprawę samochodu nie stanowią kosztów podatkowych, a otrzymane odszkodowanie od firmy ubezpieczeniowej nie stanowi przychodu podatkowego.

Z kolei w przypadku gdy podatnik wykupił dobrowolne ubezpieczenie samochodu, w dniu otrzymania odszkodowania z firmy ubezpieczeniowej podatnik powinien zaliczyć kwotę tego odszkodowania do przychodów podatkowych. Żadne bowiem przepisy nie wykluczają ww. przychodu z przychodów podatkowych.

Na marginesie warto zaznaczyć, że powyższe ma zastosowanie bez względu na to, czy odszkodowanie wypłacane jest podatnikowi, który poniósł szkodę, czy też bezpośrednio na konto warsztatu samochodowego.

Odliczenie VAT

Warunkiem do odliczenia VAT od wydatków na powypadkową naprawę samochodu jest związek wydatku z działalnością opodatkowaną (art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Nie ma znaczenia, czy naprawiane było auto uznawane za osobowe czy auto, które spełnia warunki uznania za samochód "ciężarowy" według ustawy z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. nr 247, poz. 1652 z późn. zm.) - w okresie do 31 grudnia 2013 r.

PRZYKŁAD

Odszkodowanie

Samochód objęty ubezpieczeniem dobrowolnym AC został uszkodzony w wypadku. Jednostka zleciła naprawę pojazdu warsztatowi samochodowemu. Koszt naprawy wyniósł 8000 zł (plus VAT 1840 zł). Firma ubezpieczeniowa przyznała odszkodowanie w kwocie poniesionych wydatków netto i kwotę tę bezpośrednio przekazała na rachunek bankowy warsztatu samochodowego. Natomiast jednostka przekazała na rzecz warsztatu jedynie kwotę VAT wykazaną w fakturze za naprawę pojazdu.

W tej sytuacji księgowania będą następujące:

@RY1@i02/2013/213/i02.2013.213.00800030b.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Faktura za naprawę pojazdu z warsztatu samochodowego:

a) strona Wn konta Rozliczenie zakupu 8000 zł;

b) strona Wn konta VAT naliczony 1840 zł;

c) strona Ma konta Rozrachunki z dostawcami 9840 zł;

2. Ujęcie kosztu 8000 zł: strona Wn konta Pozostałe koszty operacyjne, strona Ma Rozliczenie zakupu;

3. Przyznanie odszkodowania przez zakład ubezpieczeń 8000 zł: strona Wn konta Pozostałe rozrachunki (z ubezpieczycielem); strona Ma Pozostałe przychody operacyjne;

4. PK potwierdzenie wykonania naprawy - kompensata rozrachunków w wyniku bezgotówkowego rozliczenia naprawy 8000 zł: strona Wn konta Rozrachunki z dostawcami, strona Ma konta Pozostałe rozrachunki (z ubezpieczycielem);

5. Wb zapłata kwoty podatku VAT 1840 zł: strona Wn konta Rozrachunki z dostawcami, strona Ma konta Rachunek bankowy.

Dr Katarzyna Trzpioła

 specjalistka z zakresu rachunkowości

Podstawa prawna

Ustawa z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. nr 247, poz. 1652 z późn. zm.). Art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 48 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). Art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt 50 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U z 2013 r. poz. 330 z późn. zm.).