Interpretacja wyznaczy bezpieczniejszą metodę ustalania kosztów

Ustawa o rachunkowości wskazuje, iż do obowiązków kierownika jednostki należy wybór metody prowadzenia ksiąg pomocniczych dla zapasów. Wśród metod, jakie przewiduje art. 17 ust. 2 tej ustawy, jest też metoda polegająca na odpisywaniu w koszty nabytych materiałów i towarów w dacie ich nabycia oraz ujmowaniu wytworzonych wyrobów jako koszt w dacie ich wytworzenia. Przepis ten w powiązaniu z art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy obliguje jednakże do przeprowadzenia inwentaryzacji drogą spisu z natury nie później niż na dzień bilansowy i skorygowania kosztów o wartość niesprzedanych i niezużytych materiałów.

Stosowanie tych regulacji nie jest uzależnione w rachunkowości od spełnienia żadnych dodatkowych warunków. Konieczne jest tylko ujęcie tej zasady w dokumentacji polityki rachunkowości. Tę metodę prowadzenia ksiąg analitycznych mogą stosować zarówno małe, jak i duże jednostki, poddające swe sprawozdania finansowe badaniu przez biegłego rewidenta, jak i niemające tego obowiązku. Można tę metodę stosować w przypadku tylko wybranych grup zapasów (co ma miejsce najczęściej w praktyce w odniesieniu do materiałów biurowych), jak i w stosunku do wszystkich. Ta metoda niesie z sobą ryzyka, np. ograniczonego dostępu do informacji, ale nie jest to w żaden sposób regulowane czy ograniczane prawem bilansowym. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.) oraz art. 24 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.), podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, a także do uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacji niezbędnych do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 16a-16m ustawy o CIT i odpowiednio art. 22a-22n ustawy o PIT. Odrębnymi przepisami, do których odsyła przytoczony wyżej przepis, są przepisy ustawy o rachunkowości. Przepisy ustaw podatkowych nie odnoszą się do kwestii prowadzenia ewidencji analitycznej zapasów, ich ujmowania i wyceny. Wskazują jedynie w ogólnej regulacji dotyczącej kosztów, iż:

wkoszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy oraz w roku podatkowym, są potrącane w tym roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody (art. 15 ust. 4 ustawy o CIT i art. 22 ust. 5 ustawy o PIT),

wkoszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, odnoszące się do przychodów danego roku podatkowego, a poniesione po dniu, o którym mowa w ust. 4b pkt 1 albo pkt 2, są potrącane w roku podatkowym następującym po roku, za który sporządzane jest sprawozdanie finansowe lub składane zeznanie (art. 15 ust. 4c ustawy o CIT i art. 22 ust. 5d ustawy o PIT).

Można zatem wnioskować, iż regulacje art. 17 ust. 2 pkt 4 ustawy o rachunkowości nie są sprzeczne z regulacjami podatkowymi, ponieważ korekta kosztów na koniec okresu sprawozdawczego (którym jest zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy o rachunkowości okres, za który sporządza się sprawozdanie finansowe w trybie przewidzianym ustawą lub inne sprawozdania sporządzone na podstawie ksiąg rachunkowych) umożliwia ustalenie w prawidłowej wysokości kosztów przypadających na dany rok podatkowy. Przytoczone przepisy nie stanowią zatem przeszkody dla stosowania metody księgowania kosztów opisanej we wniosku, jeżeli przy jej zastosowaniu nie zostaną naruszone uregulowane w tych przepisach zasady potrącalności kosztów bezpośrednich w roku podatkowym. Taki pogląd był wyrażony np. w interpretacji indywidualnej wydanej przez dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu 24 grudnia 2012 r., nr ILPB1/415-942/12-2/AA, czy z 15 kwietnia 2013 r., nr ILPB1/415-63/13-2/TW.

Zwrócić jednak należy uwagę iż w 2013 roku pojawiło się kilka interpretacji indywidualnych dotyczących zarówno osób fizycznych, jak i prawnych wskazujących, iż dokonywanie inwentaryzacji raz na rok jest niewystarczające (por. interpretację dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 16 stycznia 2013 r., nr IBPBI/2/423-1304/12/AP, czy z 9 maja 2013 r., nr IBPBI/1/415-181/13/KB, dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 7 marca 2013 r. nr ILPB3/423-510/12-4/EK). Dyrektorzy IS stwierdzili w nich, iż w celu prawidłowego rozliczenia się z tytułu podatku dochodowego podatnicy prowadzący uproszczone ewidencje, na podstawie art. 17 ust. 2 pkt 4 ustawy o rachunkowości, powinni sporządzać inwentaryzacje materiałów, towarów i wyrobów gotowych na koniec każdego okresu sprawozdawczego, za który następuje rozliczenie z budżetem z tytułu podatku dochodowego (miesiąca, bądź - kwartału, jeśli wpłacają zaliczki kwartalnie). Jednak, moim zdaniem takie podejście powodowałoby nierówność podatników, którzy nie muszą prowadzić ksiąg rachunkowych (remanent jest wymagany na koniec roku) a tymi, który je prowadzą (inwentaryzacja zapasów co miesiąc lub kwartał?). Poza tym regulacje prawne mówią o wpłacie zaliczek, a nie podatku w trakcie roku podatkowego. A sama istota zaliczek zakłada przecież uproszczenia mieszące się w ramach regulacji prawnych.

W świetle różnych stanowisk organów warto wystąpić o interpretację indywidualną, która wyznaczy bezpieczniejszy sposób ustalania kosztów w trakcie roku dla celów rozliczenia z podatku.

Dr Katarzyna Trzpioła

specjalistka z zakresu rachunkowości

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2013 r., poz. 330 z późn. zm.).