Jak zdobyć uprawnienia do prowadzenia ksiąg bez egzaminu

Czy konieczne jest określone wykształcenie

Czytelnik pracuje od 10 lat w księgowości. Czy aby uzyskać certyfikat uprawniający do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych bez egzaminu, konieczne jest konkretne wykształcenie z rachunkowości?

@RY1@i02/2013/061/i02.2013.061.18300150e.813.jpg@RY2@

Certyfikat księgowy można uzyskać bez egzaminu, jeżeli wykaże się trzyletnią praktykę i legitymuje się odpowiednim wykształceniem. Przepisy przewidują w tym przypadku możliwość wykazania dwóch typów wykształcenia. Może to być:

● wykształcenie wyższe magisterskie, uzyskane na kierunku rachunkowość lub na innym kierunku ekonomicznym o specjalności rachunkowość lub innej, dla której plan studiów i program kształcenia odpowiadały wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość w jednostkach organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych,

● ukończenie studiów podyplomowych z zakresu rachunkowości w jednostkach uprawnionych do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych.

Takie wymagania budzą jednak wiele wątpliwości. Przykładowo ubiegający się o certyfikat często pytają, czy wystarczający jest kierunek finanse i bankowość, na którym mieli zajęcia z rachunkowości. Odpowiedź brzmi: nie. Specjalizacje, których plan studiów i program kształcenia odpowiadają wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość, odnosi się do tych, które obszarem wiedzy obejmują cały zakres rachunkowości, jak np. rewizja finansowa. Aby więc sprawdzić, czy dany kierunek jest uznawany, trzeba porównać program danej uczelni przewidziany dla tego kierunku z programem przyjętym dla specjalności rachunkowość.

Należy również pamiętać, że studia podyplomowe z rachunkowości muszą być poprzedzone studiami magisterskimi lub równorzędnymi. Nie jest więc wystarczający dyplom studiów licencjackich lub inżynierskich.

Ponadto nie każda uczelnia da odpowiedni dyplom. Konieczne jest zdobycie dyplomu w jednostce uprawnionej do nadawania stopnia doktora nauk ekonomicznych, a taki mają przede wszystkim uczelnie państwowe i nieliczne uczelnie prywatne. Ich wykaz dostępny jest w obwieszczeniu Centralnej Komisji do spraw Stopni i Tytułów z 31 maja 2010 r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego wraz z określeniem nazw nadawanych stopni (M.P. nr 46, poz. 643).

Podstawa prawna

Art. 76b ust. 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r, poz. 330).

Czy składa się te same dokumenty co po egzaminie

Czytelniczka stara się o wydanie certyfikatu księgowego. Czy do resortu finansów powinna złożyć takie same dokumenty, jak w momencie ubiegania się o uprawnienia po zdanym egzaminie?

@RY1@i02/2013/061/i02.2013.061.18300150e.814.jpg@RY2@

Potrzebne są te same dokumenty oprócz zaświadczenia o zdaniu egzaminu. Przede wszystkim należy złożyć wniosek o wydanie certyfikatu, zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Aktywny formularz dostępny jest na stronie internetowej resortu finansów www.mf.gov.pl. Do ministerstwa trzeba również przesłać dokumenty potwierdzające co najmniej trzyletnią praktykę w księgowości. Kolejnym dokumentem jest dyplom lub świadectwo zaświadczające o wykształceniu kandydata. Co ważne, nie ma obowiązku poświadczania kopii notarialnie, wystarczy urzędowo.

Konieczne jest też przedstawienie informacji z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, za przestępstwo skarbowe oraz za nieprzestrzeganie ustawy o rachunkowości. Musi ona być opatrzona datą nie wcześniejszą niż 30 dni przed złożeniem wniosku.

Dokumenty przesyła się do departamentu rachunkowości Ministerstwa Finansów, ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa.

Bardzo często zdarza się, że osoby ubiegające się o uprawnienie składają niekompletne dokumenty (np. brakuje informacji dotyczącej wymiaru czasu pracy, w jakim odbywała się praktyka w księgowości). Wydłuża to czas uzyskania certyfikatu. W przypadku niezłożenia wszystkich niezbędnych informacji wnioskodawca zostanie bowiem wezwany do uzupełnienia danych.

Podstawa prawna

Art. 76b ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 330).

Par. 2 rozporządzenia ministra finansów z 8 kwietnia 2009 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. nr 62, poz. 508).

Czy wydanie certyfikatu księgowego kosztuje

Księgowy chce wystąpić o wydanie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg. Czy musi uiścić opłatę skarbową z tego tytułu lub ponieść inne tego typu koszty?

@RY1@i02/2013/061/i02.2013.061.18300150e.815.jpg@RY2@

Od 2007 r. za samo wydanie certyfikatu księgowego nie trzeba już uiszczać opłaty skarbowej ani ponosić innych kosztów urzędowych.

Wydatki można jednak ponieść, przygotowując komplet dokumentów do złożenia w Ministerstwie Finansów. Przykładowo w związku z poświadczeniem ich kopii notarialnie. Co prawda obecnie nie jest konieczne poświadczanie kopii notarialnie (wymagane jest urzędowe potwierdzenie), ale jest dopuszczalne i wiele osób nadal to robi.

Podstawa prawna

Par. 2 ust. 3 rozporządzenia ministra finansów z 8 kwietnia 2009 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. nr 62, poz. 508).

Czy doświadczenie wymaga określonych dokumentów

Kandydat, który chce ubiegać się o wydanie certyfikatu, ma odpowiednią trzyletnią praktykę i ukończył honorowane w tym zakresie studia magisterskie z rachunkowości. Czy przepisy wymagają przedstawienia konkretnych dokumentów, aby udowodnić praktykę?

@RY1@i02/2013/061/i02.2013.061.18300150e.816.jpg@RY2@

Rozporządzenie ministra finansów w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych nie precyzuje, jakie dokumenty powinny być złożone, aby udowodnić doświadczenie w księgowości. Ubiegający się o certyfikat powinni więc sami przedstawić takie dokumenty, które będą potwierdzały, że wszystkie wymogi ustawy o rachunkowości w tym zakresie zostały spełnione.

Chodzi tu o art. 76b ust. 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem za doświadczenie uważa się wykonywanie określonych czynności - na podstawie stosunku pracy w wymiarze czasu pracy nie mniejszym niż pół etatu, odpłatnej umowy cywilnoprawnej zawartej z przedsiębiorcą świadczącym usługi w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, umowy spółki lub w związku z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej.

Tymi czynnościami są natomiast:

● prowadzenie, na podstawie dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych lub

● dokonywanie wyceny aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego, lub

● sporządzanie sprawozdań finansowych, lub

● badanie sprawozdań finansowych pod nadzorem biegłego rewidenta.

W przypadku gdy resort finansów uzna przedstawione dowody za niewystarczające, wezwie wnioskodawcę do uzupełnienia dokumentów.

Dokumentami poświadczającymi doświadczenie mogą być przykładowo świadectwo pracy lub zaświadczenie wydane przez pracodawcę. Jasno też musi z nich wynikać, czy praktyka została zdobyta np. na podstawie umowy o pracę, czy umowy cywilnoprawnej. W przypadku umowy o pracę trzeba też wskazać wymiar czasu pracy. Jest to o tyle ważne, że praktyka jest zaliczana tylko wówczas, gdy kandydat zdobył ją, pracując na minimum pół etatu. W przypadku gdy kandydata ubiegającego się o uprawnienia łączyła z pracodawcą umowa cywilnoprawna, konieczne jest wskazanie, czy była ona odpłatna. Jest to jedno z kryteriów uznania praktyki. Niezbędne jest również określenie profilu działalności przedsiębiorcy. Praktyka jest bowiem zaliczana tylko wówczas, gdy odbyła się w podmiocie, który usługowo prowadzi księgi rachunkowe.

Kolejny element to stanowisko pracy lub forma prawna jednostki. Jeżeli z nazwy stanowiska nie wynika praktyka (tak jest np. w przypadku dyrektora finansowego, referenta, inspektora, koordynatora), konieczne będą dodatkowe dokumenty, np. wymieniające zakres obowiązków. Nie dotyczy to np. głównych księgowych, starszych księgowych i księgowych zatrudnionych w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością czy spółkach akcyjnych (mają one obowiązek prowadzić pełne księgi). W przypadku zatrudnienia w jednostce prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług prowadzenia ksiąg rachunkowych resort wymaga, aby udokumentowany został rodzaj uprawnienia (certyfikat księgowy, uprawnienia biegłego rewidenta lub doradcy podatkowego), na podstawie którego jest prowadzona działalność. Konieczny jest również szczegółowy zakres faktycznie wykonywanych przez kandydata czynności wraz ze wskazaniem dokładnego okresu ich wykonywania.

Podstawa prawna

Art. 76b ust. 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r, poz. 330).

Czy zaświadczenie z uczelni potwierdzi wykształcenie

Księgowy z praktyką ukończył studia z rachunkowości na odpowiedniej uczelni. Jednak szkoła wyższa nie wydała mu jeszcze dyplomu. Czy może wykształcenie udokumentować zaświadczeniem z uczelni?

@RY1@i02/2013/061/i02.2013.061.18300150e.817.jpg@RY2@

Rozporządzenie ministra finansów w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych wskazuje, że dokumentem poświadczającym wykształcenie jest dyplom lub świadectwo ukończenia szkoły. Takie stanowisko przedstawia na swojej stronie internetowej Ministerstwo Finansów. Wynika to z konieczności potwierdzenia m.in. statusu jednostki naukowej, w której studia zostały ukończone. Jednocześnie resort wskazuje, że wnioskodawcy mogą składać dyplomy, świadectwa, jak również ich odpisy wydawane przez uczelnie.

Podstawa prawna

Par. 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia ministra finansów z 8 kwietnia 2009 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. nr 62, poz. 508).

Czy urlop wychowawczy wlicza się do praktyki

Księgowa chce ubiegać się o wydanie certyfikatu. Czy do czasu praktyki w księgowości może wliczyć czas, który spędziła na urlopie wychowawczym?

@RY1@i02/2013/061/i02.2013.061.18300150e.818.jpg@RY2@

Zgodnie z ustawą o rachunkowości za doświadczenie uważa się wykonywanie określonych czynności związanych z prowadzeniem pełnych ksiąg rachunkowych (np. sporządzanie sprawozdań finansowych), m.in. na podstawie stosunku pracy w wymiarze nie mniejszym niż pół etatu. Do okresu praktyki w księgowości w znaczeniu określonym w tym przepisie wlicza się jedynie okres urlopu macierzyńskiego oraz zwolnień lekarskich.

Podstawa prawna

Art. 76b ust. 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r, poz. 330).

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl