Jak księgować operacje związane z usługą faktoringu

członek zarządu Pragma Faktoring SA

Wielu księgowych nie miało jeszcze styczności z usługą faktoringową. W związku ze spowolnieniem gospodarczym i coraz częstszymi problemami firm z zatorami płatniczymi kolejne przedsiębiorstwa decydują się na poprawę płynności poprzez finansowanie w ramach tej usługi.

Faktoring polega na nabywaniu przez faktora niewymagalnych wierzytelności należnych przedsiębiorcom (faktorantom) od ich odbiorców. Faktor nabywa wierzytelności oraz zobowiązuje się do świadczenia usług dodatkowych, takich jak monitoring należności, windykacja, księgowanie. Umowa faktoringu jest umową nienazwaną, w ustawie z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.; dalej: kodeks cywilny) nie znajdziemy jej definicji. Do faktoringu stosuje się przepisy art. 509 i następne kodeksu cywilnego, czyli przepisy o przelewie (cesji) wierzytelności. W wyniku cesji będącej podstawą umowy faktoringowej następuje przeniesienie wierzytelności na faktora, czyli zmiana wierzyciela. Ta operacja musi znaleźć odzwierciedlenie w księgach rachunkowych.

Faktor, nabywając wierzytelność, wypłaca faktorantowi zaliczkę, czyli uzgodnioną część wierzytelności pomniejszoną o naliczone przez faktora wynagrodzenie i ewentualnie dodatkowe opłaty. Zaliczka faktoringowa to najczęściej 80-90 proc. wartości wierzytelności brutto. Wynagrodzenie naliczane jest od dnia wypłaty środków do terminu płatności nabywanej faktury. Pozostała część wierzytelności jest przekazywana faktorantowi po dokonaniu zapłaty przez odbiorcę.

W celu prawidłowego zaksięgowania faktoringu musimy ustalić, czy mamy do czynienia z faktoringiem pełnym, czy też z faktoringiem niepełnym.

Pełny

Jeżeli w podanym przypadku mamy do czynienia z faktoringiem pełnym (zwanym także faktoringiem bez regresu), faktor przejmuje ryzyko niewypłacalności odbiorcy - następuje definitywna zmiana wierzyciela. W dniu dokonania przelewu wierzytelność powinna być wyksięgowana z ksiąg faktoranta. Oznacza to, że wartość nominalna zbytej wierzytelności zostanie wyksięgowana z konta 201 "Rozrachunki z odbiorcami" w korespondencji z kontem 756 "Koszty finansowe", natomiast należność z tytułu sprzedaży zwiększy przychody finansowe w korespondencji z kontem 240 "Inne rozrachunki".

Dekretacja:

@RY1@i02/2013/044/i02.2013.044.0080004ab.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Nabycie przez faktora na podstawie umowy faktoringu pełnego:

a. Wartość nominalna wierzytelności sprzedanej - 50 000 zł

b. Należność z tytułu sprzedaży - 50 000 zł

2. WB - wpływ środków pieniężnych ze sprzedaży wierzytelności 90 proc. - 43 893 zł

3. Faktura VAT dokumentująca usługę faktoringową:

a. Wartość netto - 900 zł

b. VAT naliczony - 207 zł

c. Wartość ogółem - 1107 zł

4. Zwrot 10 proc. pozostałej części wierzytelności do faktoranta - 5000 zł

Niepełny

Z kolei jeśli w omawianym przypadku mamy do czynienia z faktoringiem niepełnym (z regresem), faktor nie przejmuje ryzyka niewypłacalności odbiorcy. Jeżeli odbiorca nie spłaci należności w terminie płatności wynikającym z faktury, faktorowi przysługuje prawo regresu do faktoranta, który będzie zobowiązany do zapłaty. Zawarcie umowy faktoringu niepełnego traktowane jest dla celów bilansowych analogicznie jak umowa pożyczki lub kredytu. Jednocześnie do dnia spłaty należności przez odbiorcę wierzytelność pozostaje w księgach rachunkowych pierwotnego wierzyciela, czyli faktoranta. Wyksięgowanie należności nastąpi dopiero z chwilą otrzymania od faktora informacji o spłacie wierzytelności przez odbiorcę. Jeśli zapłata nie nastąpi i faktor skorzysta z regresu, po dokonaniu zapłaty przez faktoranta, faktor ceduje zwrotnie wierzytelność na rzecz faktoranta.

Dekretacja:

@RY1@i02/2013/044/i02.2013.044.0080004ab.102.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. WB - otrzymanie środków od faktora, który przekazując środki, potrącił opłatę za usługę - 43 893 zł

2. Faktura VAT dokumentująca usługę faktoringową:

a. Wartość netto - 900 zł

b. VAT naliczony - 207 zł

c. Wartość ogółem - 1107 zł

3. PK - rozliczenie wierzytelności w dacie uzyskania informacji od faktora o uregulowaniu zapłaty przez dłużnika - 43 893 zł

4. WB - otrzymanie środków od faktora - zwrot pozostałej części wierzytelności - 5000 zł

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).