Jak ująć w księgach rachunkowych zlikwidowane zapasy

W każdym podmiocie utrzymywanie zapasów magazynowych, tj. surowców, materiałów, części zamiennych, podzespołów ma swoje uzasadnienie biznesowe (ekonomiczne). Celem tych działań jest osiągnięcie przychodów oraz zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodów. Zapasy wykorzystywane są bowiem do produkcji towarów, wykonywania napraw gwarancyjnych czy też świadczenia usług serwisowych.

Likwidacja zaś będzie następowała z przyczyn niezależnych od woli spółki, tj. ze względu na postęp techniczny, zmianę wymagań rynkowych, wygaśnięcie homologacji, utratę przydatności itp. W związku z powyższym istnieją zasadne przesłanki dla zaliczenia kosztu zlikwidowanego zapasu do kosztów uzyskania przychodu, albowiem wydatek ten jest ponoszony celem zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

Wydatek ten jest także prawidłowo udokumentowany poprzez sporządzenie protokołu likwidacji i dokonanie złomowania. Odzyskany złom podlega zaś sprzedaży.

Postęp techniczny, zmieniające się wymagania rynkowe co do urządzeń, konkurencja i zmiany technologiczne powodują, że podmioty są zmuszone nabywać i stosować coraz nowocześniejsze materiały i rozwiązania posiadające coraz wyższe parametry techniczne. Skutkuje to dokonywaniem zakupu nowocześniejszych materiałów i towarów, a w efekcie wprowadzaniem ich na stan magazynowy jako zapas. A to oznacza, że materiały o niższych parametrach, niewykorzystane, pozostają na magazynie i stają się nieprzydatne. Następuje to bez jakiejkolwiek winy podmiotu, lecz ze względu na sytuację rynkową i nieodłączne ryzyko gospodarcze (biznesowe). Na konieczność likwidacji może wpłynąć też zmiana przepisów prawnych, np. w zakresie homologacji niektórych urządzeń. Warto tu podkreślić, iż zapas gotowych produktów, dla których wygasła homologacja, nie można sprzedać. Urządzenia takie muszą podlegać likwidacji.

W księgach rachunkowych zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 6 i art. 34 ust 5 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości wartość zapasów należy zaprezentować w sprawozdaniu finansowym w kwocie nie wyższej niż możliwa do uzyskania cena sprzedaży netto. A to oznacza dokonanie odpisów aktualizacyjnych w stosunku do zapasów nieprzydatnych, w szczególności podlegających likwidacji. Odpisy te ujmuje się, jako Pozostałe koszty operacyjne.

Koszt faktycznie zlikwidowanych zapasów magazynowych będzie spełniał definicję kosztu uzyskania przychodów określoną w art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT). Zgodnie z tym przepisem kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy. W tym artykule ustawy o CIT, nie wymieniono strat w zapasach, zatem koszty tego typu mogą zostać uznane za koszty uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Ustawa ta nie uznaje jedynie za koszt uzyskania przychodu między innymi:

● odpisów aktualizacyjnych aktywów z wyjątkiem odpisów aktualizacyjnych należności w ścisłe określonych przypadkach (art. 16 ust. 1 pkt 26a ustawy o CIT),

● strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych (art. 16 ust. 1 pkt 5 ustawy o CIT),

● strat powstałych w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności (art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy o CIT),

● strat powstałych w wyniku nieobjętych zwolnieniem od podatku akcyzowego ubytków wyrobów akcyzowych oraz podatku akcyzowego od tych ubytków (art. 16 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT),

● strat powstałych w wyniku utraty lub likwidacji samochodów oraz kosztów ich remontów powypadkowych, jeżeli samochody nie były objęte ubezpieczeniem dobrowolnym (art. 16 ust. 1 pkt 50 ustawy o CIT).

Nie ma w tym negatywnym katalogu kosztów zlikwidowanych zapasów. Zatem wartość zapasów, których likwidacja następuje z przyczyn niezależnych od spółki, będzie mogła być zaliczona także do kosztów uzyskania przychodów. Ostatnio potwierdził to np. dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej wydanej 18 grudnia 2013 r., nr IBPBI/2/423-1220/13/MO.

@RY1@i02/2014/017/i02.2014.017.00800060f.801.jpg@RY2@

Dr Katarzyna Trzpioła Katedra Finansów i Rachunkowości Uniwersytetu Warszawskiego

Dr Katarzyna Trzpioła

Katedra Finansów i Rachunkowości Uniwersytetu Warszawskiego

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 z późn. zm.). Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).