Jak zabezpieczyć kontrakty terminowe przed spadkiem należności walutowych

Hedging oznacza strategię zabezpieczania przed ryzykiem za pośrednictwem transakcji terminowych, których przedmiotem są finansowe instrumenty pochodne, których:

wwartość uzależniona jest od zmiany wartości instrumentów bazowych, takich jak stopa procentowa, cena papieru wartościowego lub towaru, kurs wymiany walut, indeks cen lub stóp procentowych, ocena wiarygodności kredytowej lub indeks kredytowy,

wnabycie nie powoduje poniesienia żadnych wydatków początkowych lub wartość netto tych wydatków jest niska w porównaniu do wartości innych rodzajów kontraktów, których cena podobnie zależy od zmiany warunków rynkowych,

wrozliczenie nastąpi w przyszłości.

Do instrumentów pochodnych zalicza się transakcje terminowe, takie jak kontrakty forward, futures lub swap oraz opcje. Kontrakt forward jest umową nakładającą na jedną stronę obowiązek dostarczenia, a na drugą - odbioru aktywów o określonej ilości, w określonym terminie w przyszłości i po określonej cenie, ustalonej w momencie zawierania kontraktu. Kontrakt futures stanowi umowę o określonej standardowej charakterystyce, będącej przedmiotem obrotu w obrocie regulowanym (giełdowym i pozagiełdowym), nakładającej na jedną stronę obowiązek dostarczenia, a na drugą - odbioru aktywów o określonej ilości, w określonym terminie w przyszłości i po określonej cenie, ustalonej w momencie zawierania kontraktu. Z kolei kontrakt swap to umowa zamiany przyszłych płatności na warunkach z góry określonych przez strony. Opcja jest kontraktem, w wyniku którego jednostka nabywa prawo kupna (opcja kupna) lub sprzedaży (opcja sprzedaży) aktywów podstawowych po określonej z góry cenie i w określonym czasie.

Głównym celem kontraktów terminowych jest ich wykorzystanie w strategiach zabezpieczających przed ryzykiem generowanym z tytułu posiadania określonej pozycji w instrumencie bazowym (np. kontrakty na kursy walut mogą być wykorzystane przez przedsiębiorstwa do zabezpieczenia wartości należności przed ryzykiem walutowym, tj. zmianą kursu walutowego). Idea hedgingu sprowadza się do tego, aby kontrakty terminowe użyte w strategii zabezpieczającej wygenerowały zysk w momencie, gdy na instrumencie bazowym została poniesiona strata. Zatem zyski osiągnięte z kontraktów powinny pokryć straty na instrumencie bazowym. W tym celu należy w kontrakcie zająć pozycję przeciwną do posiadanej w instrumencie bazowym (czyli posiadając pozycję długą w instrumencie bazowym należy sprzedawać kontrakty, natomiast posiadając pozycję krótką w instrumencie bazowym - kupować kontrakty). Eksporterzy dysponujący należnościami w walucie obcej przyjmują pozycję długą (wzrost kursu waluty obcej zwiększa wartość należności w walucie krajowej, natomiast jego spadek - zmniejsza tę wartość). Z kolei importerzy posiadający zobowiązania w walucie obcej przyjmują pozycję krótką (spadek kursu waluty obcej zmniejsza wartość zobowiązań w walucie krajowej, natomiast jego wzrost - zwiększa tę wartość).

Hedging z wykorzystaniem kontraktów terminowych na euro w celu zabezpieczenia przed ryzykiem walutowym (spadkiem należności walutowych) eksportera został przedstawiony na przykładzie.

PRZYKŁAD

Kontrakty terminowe na euro

Eksporter sprzedaje 2 lutego 2015 r. towary na kwotę 6000 euro, należność zostanie zapłacona w okresie 60 dni. W dniu sprzedaży kurs wymiany kształtował się na poziomie 1 zł = 0,23 euro. Eksporter księguje obrót 26 086,96 zł (6000 : 0,23 = 26 086,96 zł):

2.02.2015	26 086,96	Należności (otrzymane w euro)	Przychody ze sprzedaży

W celu zabezpieczenia wartości należności przed zmianą kursu walutowego eksporter zawiera kontrakt sprzedaży 6000 euro w terminie 60 dni. Jeżeli kurs wymiany dla kontraktów 60-dniowych wynosi 1 zł = 0,27 euro, wówczas eksporter godzi się przekazać do banku kwotę stanowiącą równowartość 6000 euro za 22 222,22 zł (6000 : 0,27 = 22 222,22 zł). Różnica stanowi przyszły koszt, zatem powinna zostać ujęta w ewidencji jako dyskonto.

2.02.2015	22 222,22	Należności z tytułu kontraktu terminowego
3864,74	Dyskonto (koszty do rozliczenia w czasie)
26 086,96		Zobowiązania z tytułu kontraktu terminowego (do zapłaty w euro)

Jeżeli kurs bieżący na 27 lutego 2015 r. osiągnąłby wartość 1 zł = 0,29 euro, wówczas należności i zobowiązania dewizowe wyniosłyby 20 689,66 zł (6000 : 0,29 = 20 689,66 zł), co wymagałoby dokonania zapisów księgowych (26 086,96 zł - 20 689,66 zł).

27.02.2015	5397,30	Straty kursowe
5397,30		Należności dewizowe
5397,30	Zobowiązania z tytułu kontraktu terminowego (do zapłaty w euro)
5397,30		Zyski kursowe

Z powyższego wynika, że należności i zyski równoważą się. Po upływie miesiąca (27 lutego 2015 r.) część dyskonta stanowi koszt. Jest to kwota stanowiąca równowartość 1610,31 zł (25/60 x 3864,74 zł = 1610,308 zł).

27.02.2015	1610,31	Koszty finansowe zabezpieczenia
1610,31		Dyskonto

Zaoszczędzona kwota to 3786,99 zł (5397,30 zł - 1610,31 zł). Przyjmując, że na 1 kwietnia 2015 r. (dzień płatności wynikający z zawarcia kontraktu terminowego) kurs wymiany wyniesie 1 zł = 0,25 euro, kwota 6000 euro będzie stanowić równowartość 24 000 zł (6000 : 0,25). Przeliczenie należności w stosunku do kursu bieżącego wyniesie 3310,34 zł (24 000 zł - 20 689,66 zł).

1.04.2015	3310,34	Należności dewizowe
3310,34		Zyski kursowe

Przeliczenie zobowiązań w stosunku do kursu bieżącego.

1.04.2015	3310,34	Straty kursowe
3310,34		Zobowiązania z tytułu kontraktu terminowego (do zapłaty w euro)

Wpłata 6000 euro przez zagranicznego kontrahenta.

1.04.2015	24 000	Środki pieniężne
24 000		Należności dewizowe

Zapłata 6000 euro z tytułu kontraktu terminowego.

1.04.2015	24 000	Zobowiązania z tytułu kontraktu terminowego
24 000		Środki pieniężne

Wpływy z tytułu zawartego kontraktu 22 222,96 zł (26 086,96 zł - 3864,74 zł).

1.04.2015	22 222,96	Środki pieniężne
22 222,96		Należności z tytułu kontraktu terminowego

Ponadto należy zaksięgować pozostałą kwotę jako koszt odsetek 2254,43 zł (3864,74 zł - 1610,31 zł).

1.04.2015	2254,43	Koszty finansowe zabezpieczenia
2254,43		Dyskonto

Pomimo wystąpienia zmian kursowych eksporter poniósł jedynie koszty w wysokości 3864,74 zł. Pozostałe zyski i straty ulegają potrąceniu. W konsekwencji eksporter otrzymuje kwotę 22 222,96 zł według kursu wymiany kontraktu terminowego.

Marek Barowicz

specjalista z zakresu rachunkowości

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.). Rozporządzenie ministra finansów z 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (Dz.U. z 2001 r. nr 149, poz. 1674 ze zm.).