Jak sporządzić sprawozdanie spółki jawnej w likwidacji

MARIUSZ KUCIŃSKI

prezes PKF Audyt

Kluczową kwestią dla określenia, jak powinno wyglądać sprawozdanie sporządzone na koniec działalności spółki jawnej, jest ustalenie dnia, na jaki sprawozdanie takie powinno zostać sporządzone. Przepisy ustawy o rachunkowości nakładają na likwidowaną spółkę obowiązek zamknięcia ksiąg rachunkowych na dzień zakończenia działalności jednostki, w tym również zakończenia likwidacji, nie później niż w ciągu trzech miesięcy od dnia zaistnienia tego zdarzenia.

Konsekwencją zamknięcia ksiąg rachunkowych jest obowiązek sporządzenia sprawozdania finansowego na ten dzień. Pozostaje więc do ustalenia kwestia, który dzień jest dniem zakończenia likwidacji. Przepisy kodeksu spółek handlowych nie wskazują wprost tej daty w przypadku spółek jawnych (art. 81 k.s.h.).

Dzień, na który należy sporządzić tzw. sprawozdanie likwidacyjne, został natomiast określony (aczkolwiek nie do końca precyzyjnie) w przepisach właściwych dla spółek kapitałowych (art. 288 k.s.h. w przypadku spółki z o.o. i art. 476 k.s.h. w przypadku spółki akcyjnej) jako dzień przypadający po spłaceniu lub zabezpieczeniu wierzycieli, ale poprzedzający podział między wspólników pozostałego majątku. Taką wykładnię przyjmuje też wielu komentatorów kodeksu w przypadku spółek jawnych. Przyjęcie takiego stanowiska wydaje się uzasadnione zawartością informacyjną sporządzonego sprawozdania, w innym przypadku – określenie dnia zakończenia działalności likwidowanej spółki przypadającego po podziale środków (ewentualnie podziale niedoboru) pomiędzy wspólników spowodowałoby, że w sprawozdaniu takim wykazane byłyby praktycznie wartości zerowe, co samo przez się nie wnosiłoby żadnej wartości informacyjnej. Przyjęcie, że sprawozdanie sporządza się na dzień poprzedzający podział majątku, powoduje, że będzie ono prezentowało rzeczywisty majątek, który pozostanie po zaspokojeniu wierzycieli. Bilans likwidacyjny spółki jawnej po stronie aktywów powinien wykazywać jedynie środki pieniężne (wszelkie aktywa na ten dzień powinny zostać zbyte, a wszystkie należności ściągnięte) – natomiast w pasywach powinny być wykazane kapitały własne oraz rezerwy na koszty, które będą musiały zostać poniesione pomiędzy dniem, na który sporządzono sprawozdanie, a dniem rozwiązania (wykreślenia z rejestru) spółki (np. na koszty sądowe oraz inne koszty, które muszą zostać poniesione). Pozostałe pozycje w związku z tym, że do tego czasu wszelkie aktywa powinny być upłynnione, a zobowiązania spłacone, co do zasady nie powinny występować. Z uwagi na fakt istotnego znaczenia dla odbiorcy sprawozdania finansowego pewnych zagadnień, w informacji dodatkowej zasadne jest przedstawienie informacji w zakresie: rozliczeń dotyczących zaspokojenia wierzycieli, rozliczeń z tytułu rozwiązania stosunku pracy z pracownikami, charakterystyki majątku pozostałego po zabezpieczeniu wierzycieli (ze wskazaniem jakiego majątku nie udało się ewentualnie spieniężyć), plan podziału pozostałego majątku pomiędzy wspólników.

Kwestia, czy sprawozdanie likwidacyjne należy złożyć do KRS, nie jest literalnie uregulowana w przepisach, w szczególności obowiązek taki nie wynika z art. 84 k.s.h. Komentatorzy również nie wskazują na obowiązek złożenia do KRS przedmiotowego sprawozdania. Sprawozdanie to winno zostać złożone do urzędu skarbowego wraz z zeznaniem podatkowym.