Różnice kursowe trzeba ująć na koniec roku

Spółki, które przeprowadzają operacje w walutach obcych, muszą ujmować je w księgach rachunkowych w polskiej walucie. W związku z realizacją tych transakcji lub wyceną na dzień bilansowy powstają różnice kursowe. W zależności od tego, czy mają charakter dodatni czy ujemny, ewidencjonuje się je odpowiednio jako przychód lub koszt finansowy.

Należy więc pamiętać, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o rachunkowości nie rzadziej niż na dzień bilansowy wycenia się majątek wyrażony w walutach obcych. Składniki aktywów (z wyłączeniem udziałów w jednostkach podporządkowanych wycenianych metodą praw własności) i pasywów wycenia się po obowiązującym na ten dzień średnim kursie ogłoszonym dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Wyjątkiem jest gotówka znajdującą się w jednostkach prowadzących kupno i sprzedaż walut obcych. W tym wypadku wyceny dokonuje się po kursie, po którym nastąpił jej zakup, jednak w wysokości nie wyższej od średniego kursu ogłoszonego na dzień wyceny dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski.

Rozliczenie rachunku walutowego

Jeżeli więc spółka posiada rachunek bankowy walutowy, na dzień bilansowy powinna go wycenić według średniego kursu ogłoszonego dla danej waluty przez NBP na ten dzień. Należy tak uczynić nawet wtedy, gdy uzyskana z takiego przeliczenia kwota nie zgadza się z tą na wyciągu bankowym, która pokazuje przeliczenie salda rachunku walutowego według kursu zastosowanego w danym banku.

Przykładowo, na dzień bilansowy spółka posiada na rachunku walutowym 1000 euro. W związku z tym saldo w księgach rachunkowych na ten moment powinno wynosić 4264 zł, przy założeniu, że średni kurs ogłoszony przez NBP na dzień bilansowy wynosi 4,2640.

Należy pamiętać, że od 1 stycznia 2009 r. w ustawie o rachunkowości zmieniono przepisy w zakresie rozliczania operacji walutowych, w tym księgowania rozchodów i przychodów na walutowym rachunku bankowym. Przychody i rozchody na rachunku walutowym księguje się po kursie faktycznie zastosowanym w tym dniu (a w przypadku, gdy takiego kursu nie można zastosować - średnim kursie NBP z dnia poprzedniego). Do końca 2008 roku ruchy na walutowym rachunku bankowym były księgowane po kursie kupna lub sprzedaży walut stosowanym przez bank, z którego usług jednostka korzysta. Z kolei metody ujmowania rozchodu (jeżeli takie zasady stosuje) środków pieniężnych nie uległy zmianie i nadal dopuszczalne są FIFO, LIFO i średnia ważona.

Pozwala na to art. 35 ust. 8 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem rozchód wycenia się według metody wybranej przez jednostkę spośród tych, o których mowa w art. 34 ust. 4 pkt 1-3 ustawy o rachunkowości tj.:

●  metody FIFO - czyli po kursach walut, które wpłynęły najwcześniej,

●  metody LIFO - czyli po kursach walut, które wpłynęły najpóźniej,

●  średniej ważonej kursów.

Przyjęte przez jednostkę zasady powinny zostać opisane w polityce rachunkowości jednostki. Przy wycenie rozchodu walut z rachunku walutowego według jednej z tych metod nie powstaną różnice kursowe od własnych środków pieniężnych, zgromadzonych na tym rachunku. Wynika to z faktu, że rozchód waluty wyceniany jest według kursu, który zastosowano do wyceny waluty w dniu jej wpływu na rachunek walutowy.

Transakcje z kontrahentami zagranicznymi

Podobnie jest w przypadku przeprowadzanych przez spółki transakcji. Należy pamiętać, że wyrażone w walutach obcych operacje gospodarcze trzeba ujmować w księgach rachunkowych na dzień ich przeprowadzenia - jeżeli odrębne przepisy dotyczące środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej i innych krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz środków niepodlegających zwrotowi, pochodzących ze źródeł zagranicznych, nie stanowią inaczej - po wskazanym w ustawie o rachunkowości kursie. I tak w przypadku sprzedaży lub kupna walut oraz zapłaty należności lub zobowiązań stosuje się kurs faktycznie zastosowany w tym dniu, wynikający z charakteru operacji.

Natomiast do zapłaty należności lub zobowiązań, jeżeli nie jest zasadne zastosowanie kursu faktycznie zastosowanego, a także w przypadku pozostałych operacji, należy skorzystać z kursu średniego ogłoszonego dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski z dnia poprzedzającego ten dzień.

Przykładowo - jeżeli spółka sprzedaje towar o wartości 1 tys. euro kontrahentowi zagranicznemu, to powinna ująć transakcje korzystając ze średniego kursu NBP z dnia poprzedzającego ujęcie transakcji, np. 4,3 zł/euro:

Wpływ należności na rachunku bankowym prowadzonym w euro przy kursie faktyczne zastosowanym, tj. sprzedaży banku spółki dla euro z tego dnia - 4,2 zł, należy zaksięgować następująco:

Natomiast ujemną różnicę kursową należy ująć zapisem:

Jeżeli zapłata nie zostanie uiszczona do dnia bilansowego, należność trzeba będzie wycenić na dzień bilansowy według średniego kurs ogłoszony przez NBP na ten dzień.

Rozliczenie różnic kursowych

Przychody finansowe powstaną w przypadku:

●  należności - jeżeli kurs zastosowany do ewidencji otrzymanych środków (lub średni kurs NBP na dzień bilansowy) jest wyższy od kursu zastosowanego na dzień zaewidencjonowania należności,

●  zobowiązań - jeżeli kurs zastosowany do ewidencji wpłaconych kontrahentowi środków (lub średni kurs NBP na dzień bilansowy) jest niższy od kursu zastosowanego na dzień zaewidencjonowania zobowiązania,

●  środków pieniężnych w kasie i na rachunku bankowym - jeżeli średni kurs NBP na dzień bilansowy jest wyższy od kursu z dnia wpływu środków na rachunek bankowy lub do kasy.

W przypadkach odwrotnych mamy do czynienia z kosztami finansowymi.

@RY1@i02/2009/204/i02.2009.204.086.014a.001.jpg@RY2@

Dodatnia różnica kursowa

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 30 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223).