Sprawozdanie z działalności jest obowiązkowe

Sprawozdania finansowe spółek kapitałowych, komandytowo-akcyjnych, towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, spółdzielnię oraz przedsiębiorstw państwowych mają rozszerzony zakres. Przepisy prawa bilansowego zobowiązują bowiem tę grupę podmiotów do tworzenia sprawozdania z działalności jednostki. Informacje, które należy przedstawić w tej części raportu, wykazane są w art. 49 ust. 2 ustawy o rachunkowości.

Michał Piskozub, menedżer w dziale audytu firmy Ernst & Young, podkreśla, że nie jest to katalog zamknięty. Natomiast art. 45 ust. 4 ustawy zwraca uwagę, że obowiązek sporządzenia sprawozdania z działalności mogą na spółkę nałożyć również odrębne przepisy. Na szczególną uwagę zasługuje rozszerzenie wymogu dla spółek publicznych. Zasady sporządzania sprawozdania z działalności rozszerza w ich przypadku rozporządzenie ministra finansów z 19 października 2005 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych.

- Sprawozdanie z działalności stanowić powinno uzupełnienie informacji zawartych w sprawozdaniu finansowym - twierdzi nasz rozmówca. Dodaje, że szczególnie cenna dla czytelnika powinna być ocena dotycząca sytuacji finansowej i majątkowej spółki dokonana bezpośrednio przez zarząd. Ważna jest również informacja, jak zarząd widzi przyszłość spółki i jej rozwój. Inne informacje, które powinny się znaleźć w tym sprawozdaniu, a które stanowią istotną wartość dodaną dla czytelnika, dotyczą postrzegania przez zarząd kwestii związanych z ryzykiem: cenowym, kredytowym czy płynności oraz celów i metod zarządzania ryzykiem przez zarząd.

Z praktyki Michała Piskozuba wynika, że w kwestii sporządzania sprawozdania z działalności podmioty mają dwa skrajne podejścia. Pierwsze z nich koncentruje się na ujawnianiu jak najmniejszej ilości informacji tak, aby tylko zaspokoić wymagania ustawy.

- Podejście to nie spełnia moim zdaniem celu, dla którego ustawa nakazuje sporządzanie sprawozdania z działalności - podania dodatkowej, uzupełniającej lub rozszerzającej informacji dla danych zawartych w sprawozdaniu finansowym - twierdzi nasz rozmówca. Dodaje również, że drugie podejście idzie w odwrotnym kierunku - sprawozdania z działalności są obszerne, zawierają kompleksową analizę działalności finansowej danej spółki w minionym roku oraz jej perspektywy na przyszłość. Sprawozdanie to stanowi często pod względem objętości dokument równy sprawozdaniu finansowemu.

Z kolei Tomasz Dębicki, menedżer w dziale audytu firmy Ernst & Young twierdzi, że spółki przedstawiają często biegłym rewidentom sprawozdania z działalności o niskiej jakości. Wydaje się, że jedynym powodem, dla którego zostały sporządzone, jest istniejący obowiązek ustawowy. W związku z tym zarządy odnoszą się w krótkich zdaniach do poszczególnych punktów art. 49 ust. 2 ustawy o rachunkowości.

- W efekcie odbiorca sprawozdań finansowych otrzymuje dokument o niewielkiej wartości informacyjnej - podkreśla ekspert. Dodaje, że wynika to między innymi z faktu, że przepisy ustawy o rachunkowości niedostatecznie precyzują, czemu ma służyć to sprawozdanie. Pomimo to jednak i w tak skróconym sprawozdaniu identyfikowane są nieprawidłowości. Najczęściej dotyczą one braku spójności pomiędzy informacjami zawartymi w sprawozdaniu finansowym i sprawozdaniu z działalności.

Zdaniem eksperta dobre sprawozdanie z działalności, powinno przedstawiać wskaźniki finansowe (m.in. rentowności oraz płynności) wraz z ich analizą, co pozwoliłoby odbiorcom sprawozdań z działalności lepiej zrozumieć sytuację finansową jednostki.

- Dobrą praktyką jest szczegółowe omówienie istotnych zakończonych, toczących się i planowanych zadań inwestycyjnych - uważa Tomasz Dębicki.

Przypomina również, że aby sporządzenie sprawozdania z działalności miało sens, powinno wnosić dodatkową wartość dla czytelnika sprawozdań finansowych. Powinno być cennym uzupełnieniem sprawozdania finansowego, przedstawiać stanowisko zarządu, co do kondycji spółki, jak również wskazywać na kierunki jej rozwoju.