Zakres kosztów i przychodów operacyjnych został zwiększony

Od początku roku w ustawie o rachunkowości funkcjonuje rozszerzona definicja pozostałych kosztów i przychodów operacyjnych. Po raz pierwszy będzie miała ona zastosowanie do sprawozdań finansowych sporządzanych za rok obrotowy rozpoczynający się w 2009 roku.

Piotr Waliński, dyrektor w dziale audytu Deloitte twierdzi, że w praktyce szczególnie ważne okaże się dodanie punktu o ujmowaniu w pozostałych kosztach i przychodach operacyjnych zmian wartości nieruchomości i wartości niematerialnych i prawnych (WNiP) zaliczanych do inwestycji przez jednostki, które w swojej polityce rachunkowości przyjęły model wyceny tych aktywów według wartości godziwej. Zmiana definicji inwestycji w nieruchomości (WNiP), z nabytych na posiadane w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych, spowoduje, że nieruchomości zaliczane do inwestycji pojawią się w sprawozdaniach finansowych wielu jednostek. Wynajem hali magazynowej, budynku biurowego (czy ich znaczącej części), udzielenie licencji do posiadanych praw to najczęstsze sytuacje, które będą skutkować koniecznością zaliczenia takich aktywów do kategorii bilansowej inwestycje, a nie jak do tej pory do środków trwałych (WNiP).

- W takiej sytuacji, jeżeli jednostka zdecyduje się wyceniać nieruchomości według wartości godziwej, to właśnie w pozostałych kosztach i przychodach operacyjnych będziemy wykazywać wszelkie zmiany wartości godziwej - twierdzi nasz rozmówca. Dodaje, że w tej pozycji rachunku zysków i strat wykazuje się również różnicę między wartością bilansową a wartością godziwą ustaloną na dzień reklasyfikacji składnika majątku z pozycji środki trwałe do nieruchomości. Piotr Waliński wyjaśnia, że jeżeli budynek magazynowy (o wartości netto 1 mln zł i wartości godziwej 3 mln zł) wynajmiemy, to powinniśmy dokonać reklasyfikacji tego budynku z pozycji środki trwałe do pozycji nieruchomości, a różnicę między wartością godziwą i wartością bilansową w wysokości 2 mln zł zaliczymy do pozostałych przychodów operacyjnych. Ponadto jeżeli na koniec roku wartość naszego magazynu wzrośnie do 3,5 mln zł, to do pozostałych przychodów operacyjnych zaliczymy 0,5 mln zł.

Druga zmiana polegająca na zaliczaniu do pozostałych kosztów operacyjnych wszystkich odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów obrotowych nie ma istotnego znaczenia. Marcin Samolik, starszy menedżer w dziale audytu Deloitte wskazuje, że dotychczasowa praktyka pokazuje, że w taki sposób postępowała większość jednostek. Natomiast zaliczanie odpisów do kosztów wytworzenia czy kosztów sprzedaży występowało rzadko. W praktyce zmiana ta rozwieje ewentualne wątpliwości, do jakich kosztów zaliczać odpisy. Spowoduje też poprawę wyników na działalności operacyjnej tych jednostek, które do tej pory zaliczały odpisy (np. z tytułu przeceny do możliwych do uzyskania cen sprzedaży) do kosztów wytworzenia.

- Moim zdaniem nowe rozwiązanie wpłynie na pogorszenie rzetelności pomiaru wyniku na działalności operacyjnej jednostki i może sprzyjać próbom przerzucania straty z działalności operacyjnej do pozostałej działalności - twierdzi nasz rozmówca. Dla przykładu: koszt wytworzenia wyrobu wyniósł 10 tys. zł, a jego cena sprzedaży wynosi 8 tys. zł. Na koniec roku jednostka dokona odpisu w wysokości 2 tys. zł i odpis ten zaliczy do pozostałych kosztów operacyjnych. Marcin Samolik podkreśla, że wynik na działalności operacyjnej nie ulegnie zmianie, a na pozostałej działalności operacyjnej zanotujemy stratę 2 tys. zł, podczas gdy w rzeczywistości strata dotyczy właśnie działalności operacyjnej.