Wstęp i noty pomagają czytelnikom

Informacja dodatkowa składa się z wprowadzenia do sprawozdania finansowego oraz not objaśniających. Celem jest przedstawienie rzetelnego i jasnego obrazu sytuacji finansowej, majątkowej i wyniku, udzielając dodatkowych wyjaśnień liczbowych i słownych, pomocnych w jego prawidłowej interpretacji.

Struktura poszczególnych części sprawozdania finansowego jest z góry określona w załącznikach do ustawy o rachunkowości. Załącznik nr 1 do ustawy określa minimalny zakres informacji, jakie powinna zawierać informacja dodatkowa. W trakcie prac nad sprawozdaniem sięgamy więc do wskazanego źródła, aby mieć pewność kompletności prezentowanych ujawnień.

Często niepoprawną praktyką w spółkach jest zawarcie we wprowadzeniu streszczenia przyjętych zasad (polityki) rachunkowości. Pamiętajmy jednak, że wymagane jest jedynie ujawnienie w tym zakresie, w jakim ustawa pozostawia jednostce swobodę wyboru. Jeśli natomiast w okresie dokonano zmian zasad rachunkowości, zmiany te powinniśmy wypunktować we wprowadzeniu i szerzej rozwinąć w notach objaśniających.

Noty objaśniające są szczegółowym wyjaśnieniem bilansu, rachunku zysków i strat, a także zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym oraz rachunku przepływów pieniężnych za okresy sprawozdawcze objęte sprawozdaniem finansowym. Zakres ujawnień powinien być tak dobrany, aby zapewniał czytelnikowi właściwe i szerokie zrozumienie sprawozdania finansowego. Należy pamiętać, że ujawnić powinniśmy również informacje o charakterze i celu gospodarczym zawartych przez jednostkę umów i istotnych transakcji, które nie są odzwierciedlone w bilansie (np. zobowiązania warunkowe, leasing operacyjny). Czytelnicy sprawozdania powinni bowiem czerpać z niego szeroką wiedzę, dającą możliwość oceny sytuacji spółki w tym np. na podstawie informacji o otwartych sporach sądowych, które nie są objęte rezerwami.

Noty najłatwiej sporządzać w kolejności zgodnej z załącznikiem do ustawy o rachunkowości. W przypadku, gdy w danym i poprzedzającym go roku obrotowym zdarzenia określone w załączniku nie wystąpiły, takie pozycje pomija się. Jeśli natomiast uważamy, że dla rzetelnego i jasnego obrazu niezbędne są dodatkowe informacje, inne niż wymienione w załączniku, powinniśmy je ujawnić.

Poszczególne noty powinny być sporządzane przez osoby bezpośrednio odpowiedzialne za dany obszar działalności a całość sprawdzona przez osobę o szerokiej wiedzy na temat działalności spółki i kwestiach księgowych. Bardzo istotnym aspektem jest sprawdzenie spójności wewnętrznej not jak również ich zgodności z poszczególnymi pozycjami bilansu czy rachunku zysków i strat.

Sebastian Kawalec

ekspert w dziale Audytu Deloitte