Inwestor powinien sprawdzić sprawozdania

Lepszym rozwiązaniem jest przeprowadzenie procedur weryfikacji inwestycji, które mogą ułatwić podjęcie słusznej decyzji i uchronić inwestora przed negatywnymi skutkami wyborów.

W celu bezpiecznego inwestowania środków inwestorzy potrzebują wiarygodnych informacji ekonomicznych o przedsiębiorstwie, strukturze majątku, stanie kapitałów własnych, zobowiązaniach, w tym warunkowych, ryzykach i zagrożeniach związanych z inwestycją. Tymczasem sprawozdania i dane finansowe pochodzące z podmiotów, czyli potencjalnych celów inwestycji, obarczone są znacznymi błędami. Warto przypomnieć chociażby raport KNF, wymieniający przykłady podmiotów publicznych, które w swoich sprawozdaniach sporządzanych według MSSF-ów popełniły wiele znaczących - dla podjęcia decyzji inwestorskich - błędów. Poziom większości sprawozdań sporządzanych według ustawy o rachunkowości jest jeszcze niższy i tylko dzięki sprawnemu audytowi finansowemu i jego korektom jakość sprawozdawczości zostaje poprawiona. Jakie zatem są to błędy i jak mogą wpłynąć na decyzję inwestora?

Przed dokonaniem nabycia akcji, udziałów czy całych przedsiębiorstw dokonywana jest wstępna wycena, na podstawie której ustalana zostaje dopiero cena w danej transakcji. Nie może ona być poprawnie określona, jeśli inwestor nie otrzyma rzetelnych i wiarygodnych danych finansowych. Inwestor - mówiąc wprost - przepłaci, jeśli swoją decyzję o transakcji oprze na niezweryfikowanych księgach. Najczęściej popełniane błędy w sprawozdaniu finansowym to:

● brak odpisów na należności oraz inne aktywa niefinansowe (zapasy, środki trwałe),

● brak rezerw na sprawy sporne i sądowe, brak odpowiednich informacji o zobowiązaniach warunkowych,

● nieujawnione zobowiązania handlowe zgodnie z zasadą memoriałową,

● nieujawnione zobowiązania finansowe (brak instrumentów finansowych, nieujawnione leasingi, brak naliczonych odsetek od zobowiązań finansowych),

● brak rezerw na świadczenia pracownicze,

● także tworzenie niepotrzebnych odpisów w latach ponoszenia straty, by w kolejnych latach poprzez ich rozwiązywanie wykazać dodatni wynik.

Często jednostki nie dokonują odpisów aktualizujących należności, chociaż są ku temu przesłanki. Kierownictwo podmiotu, kierując się osiągnięciem swoich celów krótkoterminowych, czyli wykazaniem dobrego wyniku finansowego za bieżący rok finansowy, odkłada decyzję o odpisach, licząc ciągle na spłaty wierzytelności. Podobnie sytuacja wygląda z nierotującymi zapasami, kiedy to zdaniem kierownictwa podmiotu zapasy te na pewno zostaną wyprzedane, chociaż ich stan fizyczny, przydatność i potrzeby rynku dawno już w tym zakresie wydały wyrok skazujący zapasy na odpis aktualizujący.

Częstym zjawiskiem są też błędy w zakresie (nie)przedstawienia ryzyka związanego z kontynuacją działalności jednostki, nieujawnieniem zagrożeń wynikających ze złamanych warunków umów (głównie w umowach kredytowych) czy nieujawnieniem zobowiązań leasingowych wraz z grupą składników majątkowych im przypisanych, a także rezerw na przewidywane wypływy środków pieniężnych związanych z restrukturyzacją czy też odprawami emerytalnymi.

W tych przykładach pierwszoplanowe znaczenie ma sprzeczność interesów kierownictwa i inwestorów. Dokładając do tego sprzeczność między oczekiwaniami służb finansowo-księ- gowych a kierownictwa, ryzyko popełnienia błędów, położenie nacisku na mniej istotne rzeczy czy zatajenie danych jest ogromne. Dlatego dla inwestora kluczowy powinien się okazać niezależny audyt, konfrontujący te wszystkie kwestie i podsumowujący ryzyka oraz sugerujący korekty do sprawozdań finansowych w celu podjęcia poprawnej decyzji inwestorskiej.

Poza spadkiem wartości przedsiębiorstwa i związaną z tym stratą inwestora błędy w sprawozdaniach finansowych, pochodzące głównie z niezastosowania wymaganych zasad księgowych i braku dodatkowych istotnych ujawnień w sprawozdaniu finansowym, przyczynić się mogą do niezbędnych dalszych nakładów inwestycyjnych, niezakładanych pierwotnie przez inwestora. Może się okazać bowiem, że wybór przedmiotu inwestycji był sam w sobie zasadny, ale przygotowane plany, budżety czy wizja co do przyszłości jednostki, w którą zainwestowano, odbiegają znacznie od rzeczywistości z racji niewykrytych błędów. Przykładem może się okazać potrzeba doinwestowania składników majątkowych, które zostały nierzetelnie zaprezentowane w sprawozdaniu finansowym czy też udzielenia jednostce pożyczki w celu spłacenia zobowiązań wymagalnych, a uprzednio niewykazanych bądź ujawnionych w sposób niewystarczający.

Nie zawsze błędy polegają na zawyżeniu wartości majątku czy przedsiębiorstwa. Występują pewne przeoczenia, których identyfikacja może podwyższyć wartość podmiotu. Mowa tu np. o braku odpowiedniego zarządzania składnikami aktywów trwałych (w tym o braku weryfikacji ekonomicznej użyteczności istotnych składników aktywów), braku odpowiedniego przepływu informacji finansowych między poszczególnymi działami jednostki i kierownictwem.

@RY1@i02/2010/211/i02.2010.211.130.004a.001.jpg@RY2@

Piotr Staszkiewicz

Piotr Staszkiewicz

biegły rewident, senior audit manager w KZWS RSM International