Szkodę spowodowaną powodzią trzeba odpowiednio zakwalifikować

Wskutek ostatnich powodzi firmy mogły ponieść znaczące straty. Dlatego wyniki tych zdarzeń muszą one odpowiednio zakwalifikować i ująć w księgach rachunkowych. Należy pamiętać, że opis zasad ewidencji tego typu strat powinien być zawarty w zasadach (polityce) rachunkowości firmy.

W tym kontekście warto zwrócić uwagę na art. 3 ust. 1 pkt 33 ustawy o rachunkowości.

Zgodnie z tym przepisem, jeżeli straty lub zyski są efektem zdarzeń trudnych do przewidzenia, występujących poza działalnością operacyjną jednostki i niezwiązanych z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia, ich skutki powinny być ujmowane odpowiednio za pomocą kont - Straty/zyski nadzwyczajne.

Trzeba pamiętać, że zdarzenia nadzwyczajne w zależności od charakteru prowadzonej działalności powinny być rozpatrywane indywidualnie. Wynika to z faktu, że to samo zdarzenie dla jednej firmy może mieć charakter nadzwyczajny, dla drugiej nie. Straty spowodowane powodzią dla wielu podmiotów gospodarczych mogą być zdarzeniami nadzwyczajnymi, a przykładowo zakład ubezpieczeń nie może zaliczyć roszczeń odszkodowawczych z tytułu takich zdarzeń do zdarzeń nadzwyczajnych.

Przy klasyfikacji do pozycji nadzwyczajnych pomocne może być również porównanie zaistniałego zdarzenia z tymi, które występują w toku działalności operacyjnej, finansowej i pozostałej danej jednostki.

Część firm funkcjonuje na terenach zalewowych. W takiej sytuacji trudno jest uznać powódź za zdarzenie trudne do przewidzenia. Skutki zniszczeń dokonanych przez powódź nie będą więc w tym przypadku stanowić strat nadzwyczajnych. Inaczej jest jednak, gdy przykładowo zniszczenia wynikają z zalania pomieszczeń, co było spowodowane niedrożnymi studzienkami kanalizacyjnymi.

Jeżeli po takiej analizie spółka uzna powódź za zdarzenie nadzwyczajne, straty w środkach trwałych w części niezamortyzowanej ich wartości powinny zostać ujęte w księgach rachunkowych w następujący sposób: strona Wn konta 775 - Straty nadzwyczajne, strona Ma konta 010 - Środki trwałe. W przypadku środków trwałych w budowie do strat zalicza się pełną kwotę poniesionych nakładów: strona Wn konta 775 - Straty nadzwyczajne, strona Ma konta 080 - Środki trwałe w budowie. Taka ewidencja dotyczy sytuacji, w której w wyniku szkody środek trwały ulega likwidacji.

Z kolei w przypadku straty w aktywach obrotowych do tego typu strat zalicza się wartość w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia. Jeżeli składniki majątku (zapasy) ujmowane są w cenach ewidencyjnych, to kwota zaliczana do strat nadzwyczajnych musi być skorygowana o odchylenia od cen ewidencyjnych.

W kwalifikacji skutków powodzi warto zwrócić uwagę na fakt, że w praktyce gospodarczej, mimo że ustawa o rachunkowości daje taką możliwość, podmioty rzadko kwalifikują tego typu zdarzenia do nadzwyczajnych. Warto też wziąć pod uwagę to, że Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej nie przewidują kwalifikacji tego typu zdarzeń w księgach rachunkowych. Począwszy od 2005 roku, pozycja zysków i strat nadzwyczajnych nie występuje w MSR/MSSF. MSR 1 - Prezentacja sprawozdań finansowych nie daje możliwości ujmowania przychodów i kosztów w rachunku zysków i strat, a także w informacji dodatkowej jako pozycje nadzwyczajne. Z tego względu wszystkie przychody i koszty związane ze zdarzeniami uważanymi za nadzwyczajne stanowią pozostałe przychody lub odpowiednio pozostałe koszty operacyjne.

Jeżeli więc jednostka nie zakwalifikuje danego zdarzenia gospodarczego jako nadzwyczajne, powinna zastosować art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem koszy i przychody wynikające pośrednio z działalności operacyjnej ewidencjonuje się odpowiednio jako pozostałe koszty/ operacyjne.

Jeżeli więc wskutek powodzi trzeba usunąć środek trwały z ksiąg rachunkowych, należy to uczynić w następujący sposób:

1. Środek trwały w części umorzonej: strona Wn 050 - Umorzenie środków trwałych, strona Ma 010 - Środki trwałe.

2. Środek trwały w części nieumorzonej: strona Wn 766 - Pozostałe koszty operacyjne, strona Ma 010 - Środki trwałe.

@RY1@i02/2010/113/i02.2010.113.086.014a.001.jpg@RY2@

Zniszczenia spowodowane powodzią

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Art. 3 ust. 1 pkt 33 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).