Zobowiązania to też rezerwy

Zobowiązania w księgach rachunkowych podmiotu mogą przybrać postać rezerw lub biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów. Zgodnie z prawem bilansowym rezerwy to zobowiązania, których termin wymagalności lub kwota nie są pewne. Kwestię ich ujmowania reguluje art. 35d ustawy o rachunkowości.

Zgodnie z brzmieniem tego przepisu rezerwy tworzy się na:

● pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa przyszłe zobowiązania, których kwotę można w sposób wiarygodny oszacować, a w szczególności na straty z transakcji gospodarczych w toku, w tym z tytułu udzielonych gwarancji, poręczeń, operacji kredytowych, skutków toczącego się postępowania sądowego,

● przyszłe zobowiązania spowodowane restrukturyzacją, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów jednostka jest zobowiązana do jej przeprowadzenia lub zawarto w tej sprawie wiążące umowy, a plany restrukturyzacji pozwalają w sposób wiarygodny oszacować wartość tych przyszłych zobowiązań.

Warto też zwrócić uwagę na wyjaśnienia zawarte w krajowym standardzie rachunkowości nr 6 - Rezerwy, bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, zobowiązania warunkowe. Zgodnie z jego wyjaśnieniami rezerwy tworzy się zgodnie z obowiązkiem prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym obowiązkiem handlowym. Wtedy, gdy występuje na tyle duże prawdopodobieństwo, że zajdzie konieczność wywiązania się z ciążącego na jednostce obowiązku. Ponadto ich ujęcie jest konieczne, jeżeli koszty lub straty wymagające poniesienia dla wywiązania się z niego są na tyle znaczące, że ich nieuwzględnienie w wyniku finansowym tego okresu, w którym obowiązek powstał, spowodowałoby istotne zniekształcenie obrazu sytuacji majątkowej, finansowej i wyniku finansowego jednostki.

Warto podkreślić, że rezerwy tworzy się na przewidywalne wydatki i straty, które nie są związane bezpośrednio z działalnością statutową.

Z kolei biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dokonuje się na zdarzenia związane bezpośrednio z działalnością operacyjną.

Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o rachunkowości jednostki dokonują biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów w wysokości prawdopodobnych zobowiązań przypadających na bieżący okres sprawozdawczy. Powinny one wynikać w szczególności:

● ze świadczeń wykonanych na rzecz jednostki przez kontrahentów jednostki, a kwotę zobowiązania można oszacować w sposób wiarygodny;

● z obowiązku wykonania, związanych z bieżącą działalnością, przyszłych świadczeń na rzecz pracowników, w tym świadczeń emerytalnych, a także przyszłych świadczeń wobec nieznanych osób, których kwotę można oszacować w sposób wiarygodny, mimo że data powstania zobowiązania nie jest jeszcze znana, w tym z tytułu napraw gwarancyjnych i rękojmi za sprzedane produkty długotrwałego użytku.

Takie rezerwy zalicza się do pozostałych kosztów operacyjnych, kosztów finansowych lub strat nadzwyczajnych w zależności od okoliczności, z którymi przyszłe zobowiązania się wiążą.

Rezerwy można tworzyć np. na skutki toczącego się postępowania sądowego. Zgodnie z KSR nr 6 tworzy się je, gdy przeciwko jednostce wniesiono pozew, a prawdopodobieństwo wyroku niekorzystnego dla jednostki jest większe niż prawdopodobieństwo wyroku korzystnego.

Podstawą oceny tego prawdopodobieństwa może być przebieg postępowania sądowego lub opinie prawników. Ustalając kwotę rezerwy, należy wziąć pod uwagę nie tylko kwotę roszczenia określoną w pozwie, ale również koszty postępowania sądowego.

Zgodnie ze standardem rezerwy tworzy się na udzielone gwarancje i poręczenia. Należy to jednak uczynić, gdy prawdopodobieństwo możliwego obowiązku wywiązania się z tych gwarancji i poręczeń jest większe niż prawdopodobieństwo jego braku. Konieczne jest w tym przypadku przeprowadzenie analizy przebiegu wywiązywania się podmiotu, któremu udzielono gwarancji lub poręczenia, ze zobowiązań objętych gwarancją lub poręczeniem.

Bierne rozliczenia tworzy się z tytułu przyszłych świadczeń na rzecz pracowników. Dokonuje się ich w szczególności z tytułu: niewykorzystanych urlopów, odpraw emerytalnych i rentowych oraz nagród jubileuszowych.

Zgodnie z KSR nr 6 - niewykorzystany urlop to urlop za dany rok kalendarzowy i lata poprzednie, który nie został wykorzystany przez pracownika do 31 grudnia roku obrotowego. Bierne rozliczenia mogą być dokonywane np. na urlopy pracowników produkcyjnych, pobierających wynagrodzenie uzależnione od efektów pracy (np. akordowe). Nie należy ich natomiast dokonywać na wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe. Przepisy kodeksu pracy bowiem nie przewidują wypłaty ekwiwalentu za urlop w czasie trwania stosunku pracy.

Bierne rozliczenia należy utworzyć na odprawy emerytalne i rentowe oraz nagrody jubileuszowe. Są to bowiem długoterminowe świadczenia pracownicze, uzależnione od stażu pracy. Pracownicy nabywają prawo do tych świadczeń przez cały okres ich zatrudnienia w jednostce. Rodzi to zobowiązanie jednostki w stosunku do pracowników w przyszłości.

Rezerwy tworzy się na przewidywalne wydatki i straty, które nie są związane bezpośrednio z działalnością statutową

@RY1@i02/2010/108/i02.2010.108.086.010a.001.jpg@RY2@

Rezerwa na toczące się postępowanie

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl